Решение #1278288 Гражданские

  номидан ҲА Л Қ И Л У В Қ А Р О Р И ()  йил май ойининг  куни, фуқаролик ишлари бўйича  шаҳар суди ўз биносида, очиқ суд мажлисида, судья . раислигида, судья ёрдамчиси  котибалигида, даъвогар    жавобгарлар    ва    нисбатан турар-жойдан фойдаланиш тартибини белгилаш ҳақидаги даъво аризаси бўйича юритилган -/-сонли фуқаролик ишини кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И:     судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, унда ва суд мажлисида берган тушунтиришида  йил  август куни мусулмончилик урф-одатларига кўра    турмушга чиққанлигини, қайинонаси унга онасининг аммалари бўлганликлари сабабли уни келин қилиб  олиб келишганлигини, уни келин қилиб қайинотаси   тегишли бўлган, улар яшаб келадиган  шаҳар,   кўчаси, -ҳовлижойга келин қилиб олиб келишганлигини, у билан турмуш ўртоғига ҳовлидан киришда ўнг томонда жойлашган  та хонани беришганлигини, турмуш ўртоғи билан никоҳларини  йил  июль куни қонуний расмийлаштиришганлигини, турмушлари даврида  нафар .. йилда    ва .. йилда    исмли фарзандлари туғилганлигини, ҳовли-жойда улар турмуш ўртоғи, фарзандлари ва қайинота-қайинонаси билан биргаликда яшаб, истиқомат қилиб келганлигини, қайинотаси ўз розиликлари билан уни ҳовлижойга доимий рўйхатга қўйганлигини,  йилда турмуш ўртоғи   бошқа аёлни топиб, уларни ташлаб ҳовлидан чиқиб кетганлигини, унинг бошқа борадиган жойи йўқлиги, ота-онасининг уйлари  эканлиги сабабли ҳовлида қайинона-қайинотаси биргаликда яшашни давом эттириб, уларнинг хизматларини қилиб келганлигини,  йилда қайинонаси вафот этганлигини, қайинонасининг вафотларидан сўнг қайинотаси уни ҳовлидан ҳайдамоқчи бўлганлигини ва судга уни ҳовлижойдан мажбурий равишда кўчириб чиқариш тўғрисидаги даъво аризаси билан мурожаат қилганлигини, суднинг  йил  июль кунидаги ҳал қилув қарорига асосан у кишининг даъво талаблари рад қилинганлигини, турмуш ўртоғи билан уларнинг никоҳи  йилнинг  февраль куни қонуний бекор қилинганлигини, қайинотаси    июль  йилда вафот этганлигини, у кишининг барча ўлим ва дафн маросимлари шу ҳовли-жойда бўлиб ўтганлигини, у барча маросимларда хизмат қилиб иштирок этганлигини,  йил сентябрь ойида қайинопаси   судга унга нисбатан уй-жойдан мажбурий тарзда кўчириб чиқариш тўғрисидаги даъво ариза билан мурожаат қилганлигини, суднинг  йил  август кунидаги ҳал қилув қарорига асосан у кишининг даъво талаблари рад қилинганлигини, у шундан сўнг қайинотаси ўлимларидан олдин ўзларига тегишли бўлган, ушбу у яшаб келаётган  шаҳар,   кўчасида жойлашган -уй-жойни қайинопаси   .. йилдаги ҳадя шартномасига асосан ҳадя қилиб берганлигини билганлигини, у шу ҳовли-жойга келин бўлиб тушганидан буён яъни  йилдан буён узлуксиз яшаб, ундан фойдаланиб, барча коммунал тўловларни ўз вақтида амалга ошириб, унда рўйхатда туриб келаётганлигини, унинг бошқа бориб яшайдиган уй-жойи йўқлигини, ота-онасининг уйлари тожикистонда жойлашганлигини, унинг  бошқа қариндош уруғлари йўқлигини, ҳозирги пайтда қайинопаси унга нисбатан ҳар хил туҳмат ва бўҳтонлар қилиб, ҳовли-жойга келиб у билан жанжаллашиб, уни ҳақорат қилиб, сўкиб шаънига ва қадр қимматига тегиб келаётганлигини,  йилнинг  сентябрь куни уйга усталарни олиб келиб, унинг рухсатисиз у келин бўлиб тушган,  йилдан буён фойдаланиб келаётган  та хонанинг эшик ва деразаларини бузиб ташлаб, унинг тинч яшашига қўймаётганлигини баён қилиб,  шаҳар.   кўчаси, / қисмдаги уй-жой бўйича бўйича у ва жавобгарлар    ва    ўртасида фойдаланиш тартибини белгилаб бериб, ҳовлидан киришда ўнг томонда жойлашган  та хонани унинг фойдаланишида ва эгалигида қолдириб, ошхона, ҳожатхона ва ҳаммомни умумий фойдаланишда қолдиришни сўради.   ФПКнинг -моддасига кўра суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисига келмаган, келмаганлигининг узрли сабаблари борлиги ҳақида хабар бермаган ва ишни унинг иштирокисиз кўриш тўғрисида сўрамаган тақдирда, агар даъвогар бунга эътироз билдирмаса, иш сиртдан иш юритиш тартибида кўрилиши мумкин.     ва    судга тегишли тартибда чақирилган бўлсада, суд мажлисига келмади, шу сабабли суд фуқаролик ишини сиртдан иш юритиш тартибида кўришни лозим топди.  даъвогарнинг тушунтиришини эшитиб, иш ҳужжатларида мавжуд бўлган далилларни ва суд мажлисида аниқланган ҳолатларни таҳлил қилиб, уларга тегишли ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги хулосага келади.   ФПКнинг -моддасига кўра ҳар қандай манфатдор шахс бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқи ёхуд қонун билан қўриқланадиган манфатини ҳимоя қилиш учун қонунда белгиланган тартибда судга мурожаат қилишга ҳақли.  кодекснинг -моддасида суд далилларга ишнинг ҳамма ҳолатларини жамлаб, уларни суд мажлисида қонунга амал қилган ҳолда, ҳар тарафлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо бериши, ҳар бир далил алоқадорлик, мақбуллик ва ишончлилик нуқтаи назаридан, далилларнинг мажмуи эса етарлилик нуқтаи назаридан баҳоланиши лозимлиги, ҳеч бир далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмаслиги қайд қилинган.  суд   йил  майдаги “ ҳал қилув қарори ҳақида”ги -сонли қарори -бандига кўра, ҳал қилув қарори, у процессуал ҳуқуқ нормаларига қатъий риоя қилинган ҳолда ва ушбу ҳуқуқий муносабатга нисбатан қўлланилиши лозим бўлган моддий ҳуқуқ нормаларига мос равишда қабул қилинган, зарур ҳолларда қонун ўхшашлиги ёки ҳуқуқ ўхшашлигини қўллашга асосланган бўлсагина, қонуний ҳисобланади.  ҳужжатларга қараганда, даъвогар    ва    .. йилда шаърий никоҳ асосида, .. йилда қонуний никоҳдан ўтиб турмуш қуришган.  биргаликдаги турмушларидан икки нафар фарзандлари туғилган.  турмушлари давомида даставвал яхши яшашган, кейинчалик муносабатлари ўзгариб, оилавий жанжаллар оқибатида бирга яшамасдан келган. ФИБ  шаҳар судининг  йил  январь кунги ҳал қилув қарорига асосан    билан    ўрталаридаги қонуний никоҳлари бекор қилинган.   шаҳар,   кўчаси, -уйнинг / қисми  шаҳар собиқ  туман ҳокимининг  йил  июлдаги -Қ-сонли қарорига асосан   тегишли бўлган.  шаҳрида хусусий нотариал фаолият билан шуғулланувчи нотариус  томонидан .. йилда расмийлаштирилган ҳадя шартномасига асосан  шаҳар,   кўчаси -уй-жой   томонидан    ҳадя қилинган.  кунда мазкур низоли  шаҳар,   кўчаси уй-жой мазкур ҳадя шартномасига асосан    тегишли.  ҳолатларга қараганда, даъвогар     йилдан  шаҳар,   кўчаси -уй-жойда мулкдорнинг розилигига асосан собиқ мулкдорнинг ўғли    билан биргаликда яшаган.  йил  июль куни рўйхатга қўйилган. ФИБ  шаҳар судининг .. йилдаги ҳал қилув қарори билан даъвогар   жавобгар   нисбатан уй-жойдан чиқариш тўғрисидаги асосий ҳамда   ҳудудидан мажбурий чиқариш тўғрисидаги қўшимча даъво аризаси рад қилинган. , ФИБ  шаҳар судининг  йил  августдаги ҳал қилув қарори билан даъвогар    жавобгар    нисбатан уй-жойдан мажбурий тарзда чиқариш тўғрисидаги даъво талаби рад қилинган.  шаҳрида хусусий нотариал фаолият билан шуғулланувчи нотариус  томонидан .. йилда расмийлаштирилган ҳадя шартномасининг -бандида, томонларнинг келишувига кўра уй дафтари рўйхатида бўлган фуқаролар ҳадя шартномаси имзоланган кундан кейин ҳам ушбу уй-жойда яшаш ҳуқуқини сақлаб қолишлари қайд қилинган. , даъвогар низоли уй рўйхатидалиги сабабли, уйдан фойдаланиш ҳуқуқига эга шахс ҳисобланади.   -жой кодексининг -моддаси қисмида уй, квартира мулкдорининг оила аъзолари. шунингдек у билан доимий яшаётган фуқаролар, агар уларни кўчириб келган пайтда ёзма равишда бошқа ҳол қайд этилган бўлмаса, уйдаги, квартирадаги хоналардан мулкдор билан тенг фойдаланишга хақлидирлар деб белгиланган.    вилояти  шаҳар нодавлат суд экспертиза ташкилоти “  ” МЧЖнинг .. йилдаги --/()./-сонли хулосасида, тарафлар ўртасида   тегишли бўлган,  шаҳар,   кўчаси -ҳовли бўйича кадастр маълумотига асосан  йил  апрель хатига асосан- айрим биноларга эгалик ҳуқуқи мавжуд эмаслиги аниқланганлиги, ундан ташқари тақдим этилган маълумотнома тўлиқ эмаслиги ва тарафлар ўртасида  шаҳар,   кўчаси -ҳовли жой бўйича фойдаланиш тартибини белгилаб беришнинг имконияти йўқ.   ФПКнинг -моддасига -қисмига кўра, суднинг эксперт (экспертлар комиссияси) хулосасига қўшилмаганлиги иш бўйича чиқарилган ҳал қилув қарорида ёки ажримда асослаб берилган бўлиши лозим.  ҳолатдан келиб чиқиб, суд юқоридаги суд экспертиза хулосасига қўшилмайди.   йил  ноябрдаги суд қурилиш-техникавий экспертизасини тайинлаш ҳақидаги ажримида экспертга  шаҳар,   кўчаси -ҳовли жойдан фойдаланиш тартибини (тарафларнинг барча шароитини ҳисобга олган ҳолда) қайси тартибда белгиланиши мақсадга мувофиқ ҳисобланади деган саволни берган бўлсада, эксперт айрим биноларга эгалик ҳуқуқи мавжуд эмаслиги важи билан фойдаланиш тартибини белгилаб беришнинг имкони йўқ деган асоссиз хулосага келган.  ҳолатда суд даъвогарнинг даъво талабини муҳокама қилиб, иш ҳужжатларида мавжуд кадастр ҳужжатларига асосан, даъвогарга  шаҳар,   кўчаси -ҳовли жойнинг кадастр ҳужжатида акс эттирилган квадрати .. ҳамда .. бўлган иккита яшаш хонасидан фойдаланиш тартибини белгилашни лозим топади, бунда (дарвозахона, йўлак, ошхона, ювиниш хонаси, хожатхона)лар томонлар ўртасида умумий фойдаланишда бўлади.   ФПКнинг -моддаси -қисмига кўра ҳал қилув қарори қайси тарафнинг фойдасига чиқарилган бўлса, суд шу тарафга иккинчи тарафдан, гарчи бу тараф давлат даромадига тушадиган суд харажатларини тўлашдан озод этилган бўлса-да, иш бўйича қилинган ҳамма харажатларни ундириб беради.  кўра суд, даъво ариза топшириш вақтида даъвогар томонидан тўланган . сўм давлат божи ва . сўм почта ҳаражати ҳамда .. сўм экспертиза харажатини жавобгарлардан даъвогар фойдасига солидар тартибда ундиришни лозим топади.  суд,   ФПКнинг , -моддаларини қўллаб ҚАРОР Қ И Л А Д И:     жавобгарлар    ва    нисбатан турар-жойдан фойдаланиш тартибини белгилаш ҳақидаги даъво талаби қаноатлантирилсин.     жавобгар    тегишли  шаҳар,   кўчаси -ҳовли жойнинг кадастр ҳужжатида акс эттирилган квадрати .. ҳамда .. бўлган иккита яшаш хонасидан фойдаланиш тартиби белгилансин.  дарвозахона, йўлак, ошхона, ювиниш хонаси, хожатхоналар томонлар ўртасида умумий фойдаланиш тартиби белгилансин.  томонидан даъво аризани топшириш вақтида, давлат божи учун тўланган . сўм ва почта харажати учун тўланган . сўм ҳамда экспертиза харажати учун тўланган .. жавобгарлар    ва    даъвогар    фойдасига солидар тартибда ундирилсин.  чиқарилган ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар  кун муддат ичида ишни қайта кўриш учун ариза бериши мумкин.  қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали  вилоят судининг фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин.  қилувчи .