Решение #1555936 Гражданские

Асосий иш № 2-1102-2218/360 Кассация иши № 6-1121-23 Судья: Х.Равшанов ТВС судьяси: З.Худойқулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИ ФУҚАРОЛИК ИШЛАРИ БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИНИНГ АЖРИМИ 2023 йил 24 март куни Ўзбекистон Республикаси Олий суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати очиқ суд мажлисида, Олий суд биносида, Раислик қилувчи судья: Д.Исраилова, ҳайъат аъзолари, судьялар: А.Икромов ва А.Касимовдан иборат таркибда, Н.Хамраевнинг котиблигида, тарафлардан ва нинг иштирокида, даъвогар га нисбатан бошқа турар жой бермасдан мажбурий тартибда кўчириш ва турар жойдан фойдаланиш ҳуқуқини йўқотган деб топиш ҳақидаги даъво аризаси юзасидан чиқарилган Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 20 апрелдаги ажримига нисбатан даъвогар томонидан берилган кассация шикоятини фуқаролик иши ҳужжатлари асосида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар жавобгарлар ва бошқаларга нисбатан Тошкент вилояти, , 9-кичик ноҳия, 25-хонадондан бошқа турар жой бермасдан мажбурий тартибда кўчириш ва фойдаланиш ҳуқуқини йўқотган деб топиш ҳақидаги даъво аризаси билан судга мурожаат қилган. Фуқаролик ишлари бўйича Чирчиқ туманлараро судининг 2022 йил 1 мартдаги ҳал қилув қарори билан даъвогар нинг даъво талаблари қаноатлантирилиб, жавобгарлар ва Тошкент вилояти, , 9кичик ноҳия, дондан бошқа турар жой бермасдан кўчирилган, жавобгарлар , ва лар ушбу хонадондан фойдаланиш ҳуқуқини йўқотган деб топилган. ва дан солидар тартибда 1.080.000 сўм тўланган давлат божи даъвогар фойдасига ундирилган. Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 20 апрелдаги ажрими билан ҳал қилув қарори бекор қилиниб, даъво аризани рад қилиш тўғрисида янги ҳал қилув қарори қабул қилинган ҳамда даъво талабнинг марҳум Шоазимов Рузмат Шокаримовичга нисбатан қисми иш юритишдан тугатилган. 1 Ушбу суд ҳужжатидан норози бўлган даъвогар кассация шикояти билан мурожаат қилиб, уни бекор қилишни ва ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўраган. Жавобгар суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда огоҳлантирилган бўлишига қарамасдан судга келмади, келмаганлик сабабларини маълум қилмади, шунга кўра иш ФПК 4077-моддаси асосида унинг иштирокисиз кўрилди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузани, тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб, шикоят важларини иш ҳужжатлари асосида муҳокама қилиб, қуйидаги хулосага келади. Аниқланишича, Тошкент вилояти, , 9 кичик ноҳия, 22 уй, дон даъвогар га 2018 йил 6 августда нотариал тасдиқланган олди-сотди шартномасига асосан тегишли бўлиб, унинг мулк ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилган. ИИБнинг 2022 йил 4 февралдаги 25/29-157-сонли хатидан кўринишича, жавобгарлар нинг аризасига асосан низоли хонадонга доимий рўйхатга қўйилган. Биринчи инстанция суди томонидан аниқланишича, даъвогар жавобгар билан ўзаро келишган ҳолда 40.000 АҚШ долларига сотиб олиш шарти билан унинг қайнонаси Г.Абдужабборовга тегишли , , 24-уйни 2018 йил 17 майдаги олди-сотди шартномасига асосан ўз номига расмийлаштриб олган, бироқ даъвогар келишилган пул маблағи бўлмаганлиги сабабли дастлаб квартира олиб беришни, қолган 20.000 АҚШ долларини уч ойда тўлаб беришини ваъда қилган. 2018 йил июл ойида жавобгар 4 хонали уй топиб 18.000 АҚШ доллари эвазига олишни билдирган, даъвогар да бу пул маблағи бўлмаганлиги боис у низоли , 9-кичик ноҳия, 25-хонадонни 15.000 АҚШ долларига сотиб олган ва 12.000 АҚШ доллари эвазига хонадон нинг илтимосига кўра даъвогарнинг номига расмийлаштирилган ва жавобгарлар уй рўйхатига қўйилган, бу ҳолат ИИБда олиб борилган тергов ҳаракатларида ва Бўстонлиқ туман жиноят судида даъвогарнинг турмуш ўртоғи С.Ахмедовга нисбатан кўрилган жиноят иши доирасида ҳам аниқланганлиги кўрсатилган. Бироқ, , , 24-уй учун пул маблағлари тўлаб берилмаганлиги сабабли, даъвогар нинг турмуш ўртоғи С.Ахмедовга нисбатан жиноят иши қўзғатилиб, Бўстонлиқ туман жиноят судининг 2021 йил 5 апрелдаги хукми билан ва фуқаро ўртасида , 24-уйга оид тузилган 2018 йил 17 майдаги олди-сотди шартномаси бекор қилинган ва уйжой га қайтарилган. 2 Биринчи инстанция суди ФК 164-моддаси, Уй-жой кодексининг 23, 54, 70, 74-моддаларини қўллаб, даъвогар мулкдор сифатида бундай талабни илгари суриш ҳуқуқига эга эканлиги, жавобгарлар қонуний асосларсиз даъвогарга тегишли хонадонни бўшатишдан бош тортиб келаётганликлари ва мулкдорнинг мулк ҳуқуқини бузаётганларини инобатга олиб, даъво аризани қаноатлантиришни лозим топган. Бироқ суд, даъвогар ўз аризасига асосан ихтиёрий равишда жавобгарларни уй рўйхатига қўйганлиги, бу билан жавобгарларнинг Уй-жой кодексининг 32-моддаси асосида хонадондан фойдаланиш ҳуқуқи вужудга келганлиги ва мулкдор билан тенг равишда хонадондан фойдаланиш ҳуқуқига эга эканлигини инобатга олмаган ва моддий ҳуқуқ нормаларини нотўғри қўллаб низони ҳал қилган. Ушбу ҳолатларни инобатга олган апелляция инстанцияси суд қарорини бекор қилиб, даъво аризани рад қилиш тўғрисида қонуний тўхтамга келган ҳамда жавобгар Шоазимов Рузмат Шокаримович 2020 йил 10 июнда вафот этганлиги боис ва бу низоли муносабат ҳуқуқий ворисликка йўл қўймаслиги сабабли ФПК 124-моддаси 6-бандига асосан даъвонинг унга нисбатан қисми тугатилган. Кассация шикоятининг 24-уй суд ҳукмига асосан нинг эгалигидан олиб қўйилганлиги, эндиликда низоли хонадон ҳам жавобгарларга ўтиб кетиш эхтимоли туғилаётганлиги, судлар бу ҳолатларга эътибор қаратмаганлиги ҳақидаги важлари асоссиз ҳисобланади, чунки жавобгарларнинг низоли хонадонда фойдаланиш ҳуқуқи асосида яшаб қолиши даъвогарнинг мулк ҳуқуқини бекор қилмайди. Юқоридаги асослардан келиб чиқиб, судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг хулосаси билан келишади ва ФПК 419-моддаси 1-бандига асосланиб, суд ҳужжатини ўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. Баён этилганларга кўра, Фуқаролик процессуал кодексининг 419-моддаси 1-банди ва 4191-моддасига асосланиб, судлов ҳайъати, А Ж Р И М Қ И Л Д И: Мазкур фуқаролик иши юзасидан чиқарилган Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 20 апрелдаги ажрими ўзгаришсиз, кассация шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. 3 Раислик қилувчи: /имзо/ Д.Исраилова ҳайъат аъзолари: /имзо/ А.Икромов /имзо/ А.Касимов Аслига тўғри, судья: 4