Реквизиты
Категория Гражданские Номер дела 2-1102-2104/8205 Дата решения 24.02.2023 Инстанция Надзор Тип документа Чақирув қоғозига илова; Чақирув қоғози (иловаларсиз) ; Ажрим (кассация); Чақирув қоғози ва илова ҳужжатлар; Почта хабарномаси Суд Верховный суд Республики Узбекистан Судья Исраилова Дилбар Келдиёровна Язык uz
Стороны
Истец / Обвинение Бурханов Мамиржон Мирхомидович Ответчик / Подсудимый Бурханов Миржамол Мирхомидович
Source ID 6402260803b11f70307e814d Claim ID 4010286 PDF Hash 3502a379c3a0cce5... Загружено 09.04.2026 19:37 PDF PDF решения на сайте ВС ↗
Ссылки на нормативные акты 3
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
ушбу Кодекснинг 1147-моддаси ушбу Кодекс 1147 code_article
улар судга келмаганлиги боис ФПК 220-моддаси улар судга келмаганлиги боис ФПК 220 law
чунки ФК 1120-моддаси чунки ФК 1120 law
Текст решения Оригинал (узб.)
Асосий иш: №2-1102-2104/8205 Кассация иши: №6-699-23 Судья: Г.Опаева ТВС судьяси: С.Зайниева ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИ ФУҚАРОЛИК ИШЛАРИ БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИНИНГ АЖРИМИ 2023 йил 24 февраль куни Ўзбекистон Республикаси Олий суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати очиқ суд мажлисида, Олий суд биносида, раислик қилувчи судья: Д.Исраилова, ҳайъат аъзолари, судьялар: А.Икромов ва А.Касимовдан иборат таркибда, Н.Хамраевнинг котиблигида, адвокат И.Кадиров ва тарафларнинг иштирокида, даъвогар ББнинг жавобгарлар ББ ББмол ББхомидович, ББ ББммаджон ББхомидович, ББзаева (ББкурбанова) Тожианор, ББбаева (ББкурбанова) Анаржан, Нурметова (ББкурбанова) Ўғулжон ББшариповна, Касимова (ББкурбанова) Бахтгул ББшараповна, ББкурбанов Артигали ББшарипович, ББ ББатхан ББсадикович, ББ Авасхан ББикович, ББ ББмил ББикович, Урманова Минавар ББиковна, ББинова Комила ББхоликовна, ББ ББкасим ББович, ББ ББхаким ББович, ББова Жамила ББовна, ББ Анвар ББович, ББбаева Нодира ББовна, Хоназарова Мамлакат ББовна, ББ Музаффар ББович, Тоирова Одина ББовна, Трапова Гулчехра Ўринбоевна, Махамедова Говхар Ўринбоевна, Эргешова Юлдуз Ўринбоевна, Азимова Умида Ўринбоевна, Пулатова Дилфуза Уринбоевна, Махамедов Хасан Уринбоевич, Махамедов Хусан Уринбоевич, Махамедов Уринбой, ББ Бахтиёр ББодилович, ББ ББмухсин ББодил ўғли, ББ Ихтиёр ББодилович, Якубова Шахноза ББодиловна, Вахидова Гулноза ББодил қизи, ББа Хуснабат Мавлетовналарга нисбатан меросхўр деб топиш ва мерос улушларини белгилаш ҳақидаги даъво аризаси юзасидан қабул қилинган фуқаролик ишлари бўйича Чирчиқ туманлараро судининг йил йил 23 ноябрдаги ҳал қилув қарори ҳамда Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг йил йил 4 февралдаги ажримига нисбатан жавобгар ББмол ББ томонидан берилган кассация шикоятини фуқаролик иши ҳужжатлари асосида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар ББ жавобгарлар М.ББ ва бошқаларга нисбатан йил76 йилда вафот этган бобоси Кодиров ББга тегишли Тошкент вилояти, Бўстонлиқ тумани, “Қоронқул” м.ф.й., Эҳтиром кўчаси, ББга нисбатан меросхўр деб топиш ва унинг фойдасига воз кечилган улушларни ҳисобга олиб мерос улушларини белгилаш, ББмол ББнинг улушини пул қийматида аниқлаш, улушини пул шаклида ажратиш, уй-жойга тўлиқ унинг эгалигини белгилаб, 0,395 га ер майдонини доимий фойдаланишга бириктириш ҳақидаги даъво аризаси билан судга ББожаат қилган. 1 Фуқаролик ишлари бўйича Чирчиқ туманлараро судининг йил йил 23 ноябрдаги ажрими билан даъвогар ББнинг мерос улушини пул қийматини аниқлаш, улушини пул шаклида ажратиш, эгалигини белгилаш ва қўшимча ер майдонини доимий фойдаланишга бириктириш ҳақидаги даъво талаблари унинг аризаси асосида кўрмасдан қолдирилган. Фуқаролик ишлари бўйича Чирчиқ туманлараро судининг йил йил 23 ноябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвогар ББнинг меросхўр деб топиш ва мерос улушларини белгилаш ҳақидаги даъво талаблари қисман қаноатлантирилиб, Тошкент вилояти, Бўстонлиқ тумани, “Қоронқул” м.ф.й., Эҳтиром кўчаси, ББманзилида 0,08 га ер майдонида жойлашган, уББий фойдали майдони 115,10 кв.м., яшаш майдони 74,20 кв.м., 5 та асосий яшаш хонасидан ташкил топган 3 та яшаш уй, 3 та бостирма, 2 та омборхона, ҳужра, ҳаммом ва ошхонадан иборат уй-жойнинг 11/12 қисмига ББов МаъББжон ББхомидович ва 1/12 қисмига ББ ББмол ББхомидович меросхўр эканлиги тасдиқланган. Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг йил йил 4 февралдаги ажрими билан ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Ушбу суд ҳужжатларига нисбатан жавобгар ББмол ББ кассация шикояти билан ББожаат қилиб, суд ҳужжатларини бекор қилишни сўраган. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузани, адвокат фикри, тарафлар ва учинчи шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, шикоят важларини иш ҳужжатлари асосида муҳокама қилиб, қуйидаги хулосага келади. Аниқланишича, Бўстонлиқ туман ҳокимининг 20йил йил 29 январдаги 134-сонли қарорига асосан Тошкент вилояти, Бўстонлиқ тумани, “Қоронқул” м.ф.й., Эҳтиром кўчаси, ББга марҳум Кодиров ББнинг эгалик ҳуқуқи белгиланиб, туман ҳокимининг мазкур қарори белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилган. Кодиров ББнинг Кодирова Рислик билан биргаликдаги турмушларидан (никоҳ ҳақида далолатнома ёзуви аниқланмаган) 4 нафар: йил20 й.т. ББкурбанова Қора (Коракоз), йил28 й.т. ББ ББсадик, йил35 й.т. ББ ББхолиқ, йил38 й.т. ББ ББхомид исмли фарзандлари бўлган. Кадирова Рислик 27.02.йил71 йилда, Кодиров ББ 09.12.йил76 йилда, уларнинг фарзандлари: ББкурбанова Қора 24.02.йил83 йилда, ББ ББсадик 18.12.2007 йилда, ББ ББхолиқ 06.05.йил99 йилда, ББ ББхомид йил.12.йил70 йилда вафот этишган. 1. ББкурбанова Қоранинг 2007 йилда вафот этган ББқурбанов ББшарип билан 5 нафар: ББзаева Тожианор, ББбаева Анаржан, 2 Нурметова Ўғулжон ББшариповна, Касимова Бахтгул ББшараповна ва ББкурбанов Артигали ББшарипович исмли фарзандлари бор. 2. ББ ББсадикнинг йил86 йилда вафот этган ББа Тожи билан 5 нафар: ББ ББатхан ББсадикович (04.01.йил йилда вафот этган), ББ Авасхан ББикович, ББ ББмил ББикович (02.01.2023 йилда вафот этган), Урманова Минавар ББиковна ва Махамедова Санобар ББиковна (03.02.20йил йилда вафот этган) исмли фарзандлари бор. ББ 3. ББ ББхолиқнинг 2015 йилда вафот этган ББа Тилла билан 10 нафар: ББинова Комила ББхоликовна, ББ ББкасим ББович, ББ ББхаким ББович, ББова Жамила ББовна, ББ Анвар ББович, ББбаева Нодира ББовна, Хоназарова Мамлакат ББовна, Тоирова Одина ББовна, ББ Музаффар ББович, ББ ББодил ББхоликович (30.04.2011 йилда вафот этган) исмли фарзандлари бор. ББ ББодил йил82 йилда ББа Хуснабат билан турмуш қурган, турмушларидан 5 нафар: ББ Ихтиёр ББодилович, Якубова Шахноза ББодиловна, ББ Бахтиёр ББодилович, ББ ББмухсин ББодил ўғли ва Вахидова Гулноза ББодил қизи исмли фарзандлари бор. 4. ББ ББхомид 2011 йилда вафот этган ББа Ёдгор билан йил64 йилда турмуш қурган, турмушларидан 4 нафар: ББ ББммаджон ББхомидович, ББ, ББ ББмол ББхомидович, ББ ББортик ББхомидович (йил.11.йил82 йилда вафот этган, оиласи бўлмаган) исмли фарзандлари бор. ББа Ёдгорнинг бешинчи фарзанди - йил72 йилда туғилган ББ ДилББод Абдумажитовичнинг туғилганлик ҳақидаги далолатнома ёзувининг “ота” устуни тўлдирилмаган. Суд муҳокамасида аниқланишича, низоли Бўстонлик тумани, “Хўжакент” қ.ф.й., Қоронқул қишлоғи, Улуғбек кўчаси ББда даъвогар МаъББжон ББов, жавобгар ББмол ББ ва уларнинг укалари ДилББод ББлар ўз оила аъзолари билан яшаб келади, қолган меросхўрларнинг ўзларига тегишли уй-жойлари мавжуд, ака-ука МаъББжон ва ББмол ББлар ўртасида мерос мулкдан фойдаланиш бўйича низо келиб чиққанлиги сабабли даъвогар мазкур даъво ариза билан судга ББожаат қилган. Фуқаролик кодексининг 1135, 1140-моддалари марҳум Кодиров ББнинг 4 нафар фарзандлари ББкурбанова Қора (Коракоз), ББ ББсадик, ББ ББхолиқ, ББ ББхомидларнинг низоли уй-жойдаги ¼ қисмдан иборат ҳар бирининг улуши уларнинг авлодларига ўтишини назарда тутади. Шу билан бирга, ушбу Кодекснинг 1147-моддаси меросхўр мерос очилган кундан эътиборан исталган вақтда меросдан воз кечишга ҳақли эканлиги, меросдан воз кечиш меросхўр томонидан мерос очилган жойдаги нотариусга ариза бериш орқали амалга оширилишини белгилаганлиги боис, тақдим қилиш ҳуқуқи бўйича 33 нафар 3 меросхўрлар ўзларига тегишли улушларидан воз кечишган ва бу ҳақида нотариал тасдиқланган қуйидаги аризалар расмийлаштирилган: -ББ ББммаджон ББхомидович 21.01.йил йилдаги аризаси билан отаси ББ ББхомидга тегишли бўлган улушидан укаси ББнинг фойдасига воз кечган; -ББзаева Тожианор, ББбаева Анаржан, Нурметова Ўғулжон ББшариповна, Касимова Бахтгул ББшараповна ва ББкурбанов Артигали ББшарипович 14.01.йил йилдаги ариза билан онаси ББкурбанова Корага тегишли бўлган улушларидан мерос қолдирувчи бобосининг невараси ББнинг фойдасига воз кечган; -ББ ББатхан ББсадикович (вафотига қадар), ББ Авасхан ББикович, ББ ББмил ББикович (вафотига қадар) 15.01.йил йилдаги, Урманова Минавар ББиковна 26.03.йил йилдаги аризалари билан отаси ББ ББсадикка тегишли бўлган улушидан мерос қолдирувчи бобосининг невараси ББнинг фойдасига воз кечган; Шунингдекбб 18.03.йил йилдаги, Махамедова Говхар Ўринбоевна 18.03.йил йилдаги, Эргешова Юлдуз Ўринбоевна 18.03.йил йилдаги, Азимова Умида Ўринбоевна 18.03.йил йилдаги, Пулатова Дилфуза Уринбоевна 18.03.йил йилдаги, Махамедов Хасан Уринбоевич 18.03.йил йилдаги, Махамедов Хусан Уринбоевич 18.03.йил йилдаги аризалари билан буваси ББ ББсадик ва онаси Махамедова Санобар ББиковнага тегишли улушидан мерос қолдирувчи бобосининг невараси ББнинг фойдасига воз кечган; -ББинова Комила ББхоликовна, ББ ББкасим ББович, ББ ББхаким ББович, ББова Жамила ББовна, ББ Анвар ББович, ББбаева Нодира ББовна, Хоназарова Мамлакат ББовна, Тоирова Одина ББовна 16.01.йил йилдаги, ББ Музаффар ББович 12.02.йил йилдаги аризалар билан отаси ББ ББка тегишли бўлган улушидан мерос қолдирувчи бобосининг невараси ББнинг фойдасига воз кечган; Шунингдек, ББ Бахтиёр ББодилович, ББ ББмухсин ББодил ўғли 13.02.йил йилдаги, ББ Ихтиёр ББодилович, Якубова Шахноза ББодиловна 17.01.йил йилдаги, Вахидова Гулноза ББодил қизи 27.03.йил йилдаги аризалари билан бобоси ББ ББ ва отаси ББ ББодил ББхоликовичга тегишли бўлган улушидан мерос қолдирувчининг невараси ББнинг фойдасига воз кечган. ФК 1154-моддаси 1-қисмига кўра, меросхўр меросдан воз кечган тақдирда мероснинг унга тегадиган қисми ворисликка чақирилган қонун бўйича меросхўрларга ўтади ва улар ўртасида меросдаги улушларига мутаносиб равишда тақсимланади. Шунга кўра судлар, даъвогар ББнинг фойдасига воз кечган меросхўрларнинг улушлари даъвогар улушининг ортишига олиб келган деб ҳисоблаб, даъвогар ББов МаъББжоннинг мерос 4 уй-жойдаги улушини 11/12 қисмдан (3/4 - Қодиров ББнинг 3 нафар фарзандининг улуши) + 1/12 (отаси ББ ББхомидга тегишли ¼ : 3 та фарзанди) + 1/12 (акаси ББов ББмаджоннинг улуши), жавобгар ББ ББмолнинг улушини 1/12 (отаси ББ ББхомидга тегишли ¼ : 3) қисмдан белгилаган. Судлов ҳайъати судларнинг ушбу хулосаси билан келишади, чунки, иш ҳолатлари тўлиқ текширилган, уларга тегишли баҳо берилган, мерос улушлари тўғри тақсимланган. Кассация шикоятининг мерос улушлардан воз кечиш ҳақидаги аризаларнинг нусхалари тақдим этилиб, асли олинмаганлиги, аризалар нотариус томонидан тасдиқланганда махсус мосламаларда уларнинг бармоқ излари сканери олиниши ёки аудио, видеоёзув воситаларида қайд этилиши лозимлиги текширилмаганлиги ҳақидаги важлари асоссиз ҳисобланади, чунки аризаларнинг нусхалари суд томонидан уларнинг аслидан нусха олиниб ишга қўшиб қўйилган бўлиб, аризаларнинг қонунийлиги, яъни алдаш, янглишиш ёки ишончга кириш таъсирида расмийлаштирилганлиги юзасидан тарафлар низолашмаган, шу боис уларни тасдиқлаш қоидаларига амал қилинганқилинмаганлиги суд томонидан текширилмаган ва низо даъво ариза доирасида ҳал қилинган. Бундан ташқари, мерос улушларидан воз кечган жавобгарлар суд мажлисига жалб қилинмаганлиги ва судда уларнинг иштироки таъминланмаганлиги, шу жумладан йил йилда вафот этган ББ ББатханнинг ворислари ҳам жалб қилинмаганлиги ҳақидаги шикоят важлари ҳам асоссиздир, чунки уларнинг барчаси судга чақирилган, бироқ улар судга келмаганлиги боис ФПК 220-моддаси асосида иш уларнинг иштирокисиз кўрилган. Бунда, иш уларнинг иштирокисиз кўрилгани процессуал хато ҳисобланмайди, чунки юқорида қайд этилганидек, улар нотариал тартибда тасдиқланган аризалари асосида ўз мерос улушларидан воз кечган, улар ўртасида ушбу аризалар юзасидан низо келиб чиқмаган. Шу билан бирга, судлов ҳайъатида иштирок этган жавобгарлар ББ Авасхан, ББинова Комила, ББбаева Нодира, ББзаева Тожианор, ББбаева Анаржан, Тоирова Одина, ББмедов Хусан, ББова Жамила ўз мерос улушларидан воз кечганликларига эътирозлари йўқлиги ва суд ҳужжатлари билан келишишлари тўғрисида кўрсатмалар беришди, қолган жавобгарлар ва учинчи шахслар ҳам худди шундай кўрсатма билан ишни ўзларининг иштирокисиз кўриш ҳақида аризалар тақдим қилишган. йил йилда вафот этган ББ ББатханнинг ворислари суд мажлисларига чақирилиб, унинг турмуш ўртоғи ББа Халима сўралганда, турмуш ўртоғи билан никоҳларидан 2 нафар Суннат ва Ўлмас исмли фарзандлари борлиги, турмуш ўртоғи ҳаётлигида 5 ўз улушини даъвогар ББнинг фойдасига нотариал тартибдаги аризаси асосида воз кечганлиги, у ва фарзандлари бунга эътирозлари йўқлиги ва меросга даъво қилмасликларини баён қилди. Суд мажлисида жавобгар ББ ББмол марҳум онаси ББова Ёдгор укаси ББов ДилББодга уй-жойни васият қилганлиги, бироқ васиятнома борлигини даъвогар яшириб келаётганлигини важ қилганлиги боис, судлов ҳайъати томонидан 2010 йил 20 ноябрдаги Бўстонлиқ туман 2-сон ДНИда ББова Ёдгор номидан васиятнома қолдирилганлиги, унда васият қолдирувчи барча мулкларини, жумладан низоли уй-жойни ҳам невараси ББов Амриддин ДилББод ўғлига васият қилганлиги аниқланди. Бироқ, ББова Ёдгорнинг мерос уй-жойда улуши мавжуд эмаслиги, тақдим қилиш ҳуқуқи бўйича у меросхўр ҳисобланмаслиги, низоли уйжойга нисбатан унинг эгалик ҳуқуқини белгилаш тўғрисидаги Бўстонлиқ туман ҳокимининг 2011 йил 24 мартдаги 311-сонли қарори маъББий суднинг ҳал қилув қарори асосида ҳақиқий эмас деб топилганлиги сабабли, судлов ҳайъати ушбу васиятнома бўйича мерос тақсимланмайди деган хулосага келади, чунки ФК 1120-моддасига кўра, мерос қолдирувчи васият қилаётган пайтида ўзига тегишли бўлмаган мол-мулк тўғрисидаги фармойишни ўз ичига оладиган васиятнома тузишга ҳақли бўлиб, агар мерос очилган пайтга келиб, бундай мол-мулк унга тегишли бўлиб қолса, тегишли фармойиш ҳақиқий ҳисобланади. Суд мажлисида сўралган ББова Ёдгорнинг бешинчи фарзанди ББов ДилББод онасидан кейин ҳеч қандай меросга даъво қилмаслигини баён қилди. Судлов ҳайъати даъвогар ББ даъво ариза беришда 5.310.000 сўм давлат божини тўлиқ тўлаганлигини инобатга олади. Юқоридагиларни инобатга олиб, судлов ҳайъати кассация шикоятида келтирилган важларни асоссиз деб ҳисоблайди ва ФПК 4йил-моддаси 1-бандига асосланиб, суд ҳужжатларини ўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. Баён этилганларга кўра, Фуқаролик процессуал кодексининг 4йил-моддаси 1-банди ва 4йил1-моддасига асосланиб, судлов ҳайъати А Ж Р И М Қ И Л Д И: Мазкур фуқаролик иши юзасидан қабул қилинган фуқаролик ишлари бўйича Чирчиқ туманлараро судининг йил йил 23 ноябрдаги ҳал қилув қарори ҳамда Тошкент вилоят суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг йил йил 4 февралдаги ажрими ўзгаришсиз, кассация шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. 6 Раислик қилувчи: /имзо/ Д.Исраилова ҳайъат аъзолари: /имзо/ А.Икромов /имзо/ А.Касимов Аслига тўғри, судья: 7