Решение #2801490 economic_new

****2-2501/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанциясудидаишни кўргансудья- **** Кассацияинстанциясида маърузачи судья - ****қобилов САМАРҚАНД ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИКАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Самарқанд шаҳри ****6йил6 апрель Самарқанд вилоят судинингиқтисодий ишлар бўйичасудлов ҳайъати кассация инстанциясида, судья **** қобиловнинг раислигида, судьялар **** ва **** даниборат таркибда, судья катта ёрдамчиси А.Қахоров котиблигида, Самарқанд вилоят **** бўлим прокурори ****,жавобгар “****”фермер хўжалиги раиси ****,вакили **** (**** йил 3 февралдаги 3-сонли ишончнома асосида),даъвогар“**** ****” акциядорлик жамиятивакили**** (****6йил18 февралдаги01/43-сонлиишончнома асосида)лариштирокида,**** туманлараро иқтисодий судининг ****5 йил15 августдаги ҳал қилув қарори устидан жавобгар “****”фермер хўжалигитомонидан берилганкассацияшикоятини иш ҳужжатлари билан бирга вилоят суди биносидавидеоконференцалоқа режимидабўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни,аниқлади: **** туманларароиқтисодий судига“**** ****”акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидаПахтачи туман прокурори даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “****”фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм дебитор қарзниундиришнисўраган. Биринчи инстанция судининг**** йил 15 августдаги ҳал қилув қарори биландаъвогарнингдаъвоси қисманқаноатлантирилиб,жавобгардан даъвогар фойдасига**** сўмдебитор қарзва **** сўм почта **** ундирилган.Даъвонингқолган қисми қаноатлантириш рад этилган. Жавобгарнингкассацияшикоятида суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилишнисўраган. Бунгаасос қилиб, ЎзбекистонРеспубликасиФуқароликкодексининг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминлаш ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонент (истеъмолчи)га электр энергиясини етказиб бериш **** олганлиги, жавобгарнинг талабига асосан **** йил 7 август куни тузилган **** ****-сонли далолатнома тузилиб электр энергия таъминоти узилганлиги,даъво аризадажавобгардан ******** сўм дебитор қарзни ўндиришни сўраганлиги,**** йил 14 июль ҳолатига электр ҳисоблагичкўрсаткичи ****.15 кВт.электр энергияси истеъмол қилинганлиги, лекин 3 дона электр токи трансформатори бўлиб фойдаланилган электр энергия 1 формула ёрдамида ҳисоб-китоб қилиниши, ҳамда қуйида номи келтирилган **** ва фермер хўжалиги ўртасида электр таъминоти тўғрисида ****йил1 март ****-сонли шартнома тузилган бўлиб, унгаасосан Пахтачи туман“Фай”МФЙда пахта ва ғалла экиш билан шуғулланаётган“Пахтачи кластер”масъулияти чекланган жамияти25 га ер майдони,“Nurli T ng” хусусий **** 30 га ер майдони,“S f r b d Ob d Y rl ri” фермер хўжалиги 7 га ер майдони важавобгар9,4 га ер майдонида тадбиркорлик фаолиятини олиб боришаётганлиги, агар қарздорлик исботланса фаолият кўрсатаётган хўжаликларга бўлиниши лозимлиги, бироқ даъвогартомонидан даъво аризада кўрсатилган ******** **** сўм қарздорликжавобгардан ўндириш сўралганлиги, ******** : 72 - ********,87 сўм 1 га майдонига электр таъминоти сарфланган маблағи регресс тартибидаюқоридаги тўртта ташкилотданўндирилиши кераклигиникўрсатган. Самарқанд вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 26 мартдаги **** билан ишни биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўришга ўтказилиб, ишга“****”масъулияти чекланган жамияти, “****” хусусий **** ва “****” фермер хўжалиги низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд**** муҳокамасида учинчи шахслар вакилларииштирок этмади.Судлов ҳайъати, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан, ишни уларнинг вакилларииштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд **** муҳокамасида иштирок этганжавобгар раҳбари ва унинг вакили кассацияшикоятида келтирилган **** такрорлаб, униқувватлаб, қўшимчалар қилиб, ўзининг тушунтиришларини бериб,қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакилинизо юзасиданўзининг тушунтиришларини бериб, ҳал қилув қарорини кучида қолдиришни сўради. Суд **** муҳокамасида иштирок этган прокурорҳал қилув қарорини кучида қолдиришни сўради. Кассацияинстанцияси суди,тарафлар вакилларининг тушунтиришини ҳамда прокурорнинг фикрини тинглаб, кассацияшикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб,қуйидагиларга кўра биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларга кўра,даъвогар ва жавобгар ўртасидаулгуржи истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш тўғрисида****5йил 1 мартда****-сонли шартнома тузилган. Шартноманинг предметига кўра, “Таъминотчи ****” электр энергиясини уланган тармоқ орқали етказиб бериш, “Истеъмолчи” эса етказиб берилган энергия **** ўз **** тўлаш **** олган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия 2 бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Даъвогар томонидан шартнома шартларига риоя қилинганҳолда истеъмолчи, яъни жавогарга электр энергияси етказиб берилган.Натижада жавобгарнинг даъвогар олдида **** йил 1 июльҳолатига ****,**** қарздорлиги вужудга келган.Даъвогарнинг қарзни узиш тўғрисидаги талабномаси оқибатсиз қолдирилган.Ушбу ҳолатлар ишдаги мавжуд шартнома, солиштирма далолатнома ва бошқа ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топади. Бироқ, даъво аризага илова қилинган солиштирма далолатномасига кўра, жавобгарнинг истемол қилинган электр энергиясидан асосий қарздорлиги **** сўмни, ўз **** тўланмаган асосий қарздорлик учун ҳисобланган пеня миқдори **** сўм жами **** сўмниташкил қилса-да, даъвогар томонидан ушбу пеня миқдори асосийдебиторқарздорликка қўшиб ҳисобланган. Аниқланишича, жавобгарнинг **** йил 9 июнь ҳолатигаетказиб берилган электр энергиясидан қарздорлиги **** сўмни ташкил қилганлиги боис даъвогар томонидан **** йил 24 июндаги №****-сонли далолатномага асосанэлектртармоғидан узилган. Жавобгар раҳбарининг тушунтиришларига кўра, у даъвогарга электр энергиясини улаб бериш бўйичамурожаат қилмаган бўлса-да, даъвогар ходимлари томониданэлектртармоғига электр энергияниулаб кетганлигини маълум қилди. Мазкур ҳолатда ҳам жавобгарнинг **** йил 9 июнь ҳолатигаетказиб берилган электр энергиясидан қарздорлиги **** сўмни,**** йил 1 июльҳолатигаэса**** сўм қарздорлиги вужудга келган. Биринчи инстанция суди даъвогарнинг**** сўм дебитор қарз ундириш талабини**** сўми асосли бўлганлиги сабабли уни қаноатлантириш,**** сўми асоссиз бўлганлиги ва **** сўм тўланганлиги сабабли уни қаноатлантиришни рад этиш **** тўғри хулосага келган. Судлов ҳайъатижавобгарнингшикоятидакелтирган****билан келиша олмайди. Чунки,Пахтачи туман“Фай”МФЙдажойлашган сув насосига уланган электр ҳисоблагич жавобгарнинг номига расмийлаштирилиб, даъвогар биланулгуржи истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш тўғрисидашартнома тузилганлигибоис, сув насосигаэлектр энергиясини етказиб беришдаъвогарнинг **** ҳисобланади, етказиб берилган энергия **** ўз **** тўлашжавобгарнинг****ҳисобланади. Мазкур ҳолатда шикоятда кўрсатилган қолган учта юридик шахлар эсасув насоси бўйичадаъвогар билан шартномавийҳуқуқиймуносабатга киришмаганлиги сабабли, мазкур иш доирасида уларданрегресс тартибда қарздорликни ундириб бўлмайди. 3 Ўз навбатида жавобгарунинг номига расмийлаштирилган электр ҳисоблагич орқали сув насосиданшикоятда кўрсатилган учта юридик шахлар фойдаланиб келинганлиги ҳолати бўйича, жавобгар ИПКда белгиланган тартибда уларга нисбатан ҳар бирига алоҳида-алоҳида судга даъво билан мурожаат қилишга ****. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмида, суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига биноан кассация инстанцияси суди кассация шикоятини кўриш натижалари бўйича, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Ушбу ҳолатда,биринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асослар мавжуд эмас. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъатикассацияшикоятини қаноатлантирмасдан,ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни,жавобгартомонидан кассацияинстанцияси учун олдиндан тўланган****сўм давлат божи ҳамда412****почта **** ўзини зиммасида қолдиришни, жавобгардан**** сўм видеоконференцалоқа ****ниундиришнилозим деб топади. Юқоридагиларга асосан ва ИПКнинг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарор қи лад и : “****”фермер хўжалигинингкассацияшикояти қаноатлантириш рад этилсин. **** туманларароиқтисодий судининг**** йил 15 августдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. “****”фермер хўжалиги томониданкассацияинстанцияси учун олдиндан тўлаб чиқилган **** сўм давлат божи ва 41200сўм почта ****ўзини зиммасида қолдирилсин. “****”фермер хўжалигидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб **** **** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Қарордан норози тараф ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида Самарқанд вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят (протест) бериши мумкин. Раислик этувчи ****қобилов ҳайъат аъзолари **** **** 4