Решение #2817043 economic_new

4-1504-2502/15050-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Фарғона шаҳри 2026 йил 29 январь Фарғона туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Имомов, судья ёрдамчиси Д.Рахмонованинг котиблигида, даъвогар “Фарғона геологик техника сервис” МЧЖнинг жавобгар “Мирзо Саодат” МЧЖдан 85 000 000 сўм асосий қарз, 42 500 000 сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни жавобгар вакили С.Эшонов (2025 йил 25 ноябрдаги 106-сонли ишончнома асосида) иштирокида, суд биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуй даг ларн аниқлади: “Фарғона геологик техника сервис” МЧЖ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга мурожаат қ л б, “Мирзо Саодат” МЧЖ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 85 000 000 сўм асосий қарз, 42 500 000 сўм пеня ундиришни сўраган. Суд муҳокамаси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган даъвогар вакили суд мажлисига келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 170-моддасининг учинчи қ см га кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қ л н ш мумкин. Бундай ҳолатда суд ишни даъвогар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд мажлисида жавобгар вакили шартнома ва ҳ собварақ-фактурадаги имзолар жавобгар раҳбарининг имзолари эмаслиги ҳақ да маълум қ л б, даъвони қаноатлант р шн рад этишни сўради. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 234-моддасига кўра, мажбурият — фуқаролик ҳуқуқ й муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатн амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни бажариш, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўз н сақлашга мажбур бўлади, кредитор эса — қарздордан ўз н нг мажбуриятларини бажаришни талаб қ л ш ҳуқуқ га эга бўлади. Мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Даъвогар даъво аризасида тарафлар ўртас да 2024 йил 15 январда 5-сонли шартнома тузилганлиги, шартномага кўра 85 000 000 сўмлик ишлар бажарилганлиги, бу ҳақдаг ҳ собварақ-фактура жавобгар томонидан 2024 йил 15 майда имзоланиб, муҳр билан тасдиқланганлиги, лекин тўлов амалга оширилмаганлиги важи билан мазкур қарздорл кн ундиришни сўраган. ФК 631-моддасининг биринчи қ см да пудрат шартномаси бўйича бир тараф (пудратчи) иккинчи тараф (буюртмачи)нинг топшириғига биноан маълум бир ишни бажариш ва унинг натижасини буюртмачига белгиланган муддатда топшириш мажбуриятини олиши, буюртмачи эса иш натижасини қабул қ л б олиш ва бунинг учун ҳақ тўлаш мажбуриятини олиши, агар қонунч л кда ёхуд тарафлар келишувида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, ишни бажариш учун пудратчи таваккал қ л ш белгиланган. Аниқланишича, шартнома ва ҳ собварақ-фактурани имзолаган шахс сифатида кўрсатилган А.А.Хатамов жавобгарга 2025 йил 31 августдан буён раҳбарлик қ л б келмоқда. Яъни, даъво аризасига илова қ л нган шартнома ва ҳ собварақ-фактура имзоланган вақтда А.А.Хатамов жавобгар раҳбари бўлмаган. Шунингдек, А.А.Хатамов бу даврда жавобгар ходими ҳам бўлмаган. ИПК 68-моддасининг биринчи қ см га кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қ л б келтираётган ҳолатларн исботлаши керак. ИПК 69-моддасининг биринчи-иккинчи қ смлар да далиллар ишда иштирок этувчи шахслар томонидан тақдим этилиши, агар суд мавжуд далиллар етарли эмас деб ҳ собласа, ишнинг объектив ҳолатлар н аниқлаш ва низони тўғри ҳал қ л ш учун аҳамиятга эга бўлган қўш мча далилларни тақдим этишни таклиф қ л ш мумкинлиги белгиланган. Суд мавжуд далиллар етарли эмас деб ҳ соблаб, ишнинг объектив ҳолатлар н аниқлаш ва низони тўғри ҳал қ л ш учун аҳамиятга эга бўлган қўш мча далилларни тақдим этишни таклиф қ лган. ИПКнинг 72-моддасига кўра, қонунч л кка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлар бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Даъвогар ўз талабларига асос қ л б келтираётган ҳолатларн исботловчи далилларни судга тақдим этмаган. Бундай ҳолатда суд тарафлар ўртас да мажбурият — фуқаролик ҳуқуқ й муносабат келиб чиқмаган, яъни даъвогар ишларни бажармаган, жавобгар эса ишларни қабул қ л б олмаган ва уларнинг ҳақ н тўлаш мажбурияти вужудга келмаган деб ҳ соблайд . Суд иш бўйича далилларни текширишни якунлаб, даъвони қаноатлант р шн рад этишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи қ см да суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлант р лган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юқоридагиларга асосан, ИПКнинг 118, 176-179-моддаларини қўллаб, суд қарор қилади: Даъвогар “Фарғона геологик техника сервис” МЧЖнинг жавобгар “Мирзо Саодат” МЧЖдан 85 000 000 сўм асосий қарз, 42 500 000 сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасини қаноатлант р ш рад этилсин. Олдиндан тўланган 2 550 000 сўм давлат божи ва 41 200 сўм почта харажатлари даъвогар “Фарғона геологик техника сервис” МЧЖ зиммасида қолд р лс н. Ҳал қ лув қарор устидан ҳал қ лув қарор қабул қ л нган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали апелляция тартибида шикоят қ л ш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Имомов