Решение #2821132 Экономические

4-****6-****/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳар ****6йил15 январь Андижонтуманлараро иқтисодий суди, судьясиМ.Хўжамбердиеванинграислигида,судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар вакили **** (**** йил 7 январь кунги 3-сонли ишончнома асосида) ва жавобгар вакили****(**** йил 14 январь кунги 05-сонли ишончнома асосида) ва Андижон шаҳар прокурорикатта ёрдамчиси **** иштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси палата аъзоси“**** магистрали”масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгарАндижон йўллардан мунтазам фойдаланиш давлат муассасасиҳисобидан **** ****,68сўмасосий қарздорлик,****сўм пеняни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни,Андижонтуманлараро иқтисодий судибиносидаочиқсуд ****кўриб чиқиб қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси палата аъзоси “**** магистрали” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатидасудигадаъво аризасибиланмурожаат қилиб,жавобгарАндижон йўллардан мунтазам фойдаланиш давлат муассасаси(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан**** ****,68сўм асосий қарздорликва ****сўм пеняниундиришни сўраган. Ишга **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Андижонвилоят Иқтисодиёт ва Молиябош бошқармаси ҳамда Ғазначилик бошқармаси жалб қилинган, Андижон шаҳар **** суд **** **** хабардор қилинган. Даъвогар вакили суд ****да иштирок этиб, жавобгар биланасфалът маҳсулотларини тайёрлаш бўйича маҳсулотлар етказиб бериштўғрисидашартнома тузилганлигини,жавобгаргамаҳсулотлар етказиб берилганлигини, тўловлар амалга оширилмаганлиги сабабли талабнома юборилганлигини, талабномага жавоб берилмаганидан сўнг судга даъво аризаси билан мурожаат қилганлигини, судгадаъво аризасиберилганидан сўнг жавобгар томонидан ****йил 25ва 26декабрь кунлари 96**** сўммаблағўтказиб берилганлигини,ҳозирда****,68сўм қарздорлиги қолганлигини билдириб, даъвониқолган қисминиқаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар жамият вакили суд **** иштирокэтиб, **** ҳам даъвогар билан шартнома тузганлигини, шартнома бўйича даъводаги сумма доирасида асфалътни тайёрлаш учун маҳсулотлар олинганлигини, иқтисодий аҳволи яхши бўлмаганлиги,кортатека-2да қарздорлиги мавжудлиги сабабли даъводаги қарздорликниўз ****бартараф эта олмаганлигини, **** йилнингякуни бўйича ******** сўм маблағларни ўтказиб берганлигини, қолган қарздорликни бартараф этиш чораларини кўраётганлигини билдириб, даъводаги пеня қисмини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Андижон шаҳар прокурорикатта ёрдамчиси суд **** иштирокэтиб, жавобгар томонидан амалга оширилган тўловларни ва жавобгар бюджет ташкилоти эканлигини инобатга олиб,қолган асосий қарздорликни ундиришни,пеняниэса қаноатлантиришинирадэтишнисўради. Андижон вилоят Ғазналик бошқармаси суд **** бошлангунга қадарли ёзма фикрнома **** этиб, тарафлар ўртасида тузилган шартнома ғазначилик бошқармасидан рўйҳатдан ўтказилиши талаб этилмайдиган шартнома эканлигини билдирган ҳолда суд **** вакилнинг иштироксиз кўришни сўраган. Суд **** **** Андижон вилоят Иқтисодий ва Молия бош бошқармаси ва Палата хабардор қилинган, лекин суд **** иштирокэтишмади.Шу сабаблисуд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда “ИПК” деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан, ****, Андижон вилоят Иқтисодий ва Молия бош бошқармасиҳамда Ғазначилик бошқармасивакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд иш хужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнингфикрларини тинглаган ҳолда**** этилган хужжатлар асосидаасосий қарздорликни қисманқаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича ва суд **** маълум бўлишича,тарафлар ўртасида ****4йил5майда “Маҳсулот етказиб бериш тўғрисида” 43-сонлишартнома тузилган.Ушбушартнома шарти даъвогар томонидан****илиб,**** йил 31 майкуни82-сонли****-фактурага асосан “Асфалът”**** ****,****лик, **** йил 31 августкуни ****-сонли ****-фактурага асосан“Асфалът”****,****лик, **** йил 30 сентябрькуни 211-сонли ****-фактурага асосан“Асфалът” ****,40сўмлик, **** йил 4 декабрькуни 278-сонли ****-фактурага асосан“Асфалът” ****,68сўмликмаҳсулотларни жавобгарга етказиб берган. Таъкидлаш жоизки, шартномани 2.2-бандида, олинадиган маҳсулот учун олдиндан 50 фоиз миқдорида аванс тариқасида, қолган 50 фоизини 10 календан кундан ошмаган миқдорида тўловларни амлага ошириш кераклиги кўрсатилган. Гарчанд олдиндан аванстариқасида 50 фоиз миқдорида аванс маблағлари жавобгар томонидан амалга оширилмаган бўлсада, даъвогармаҳсулотларни берган, лекин жавобгартомониданшартнома шартларини бузган ҳолда олинган маҳсулот қийматларини умуман тўлаб бермаган. Шундан сўнг даъвогартомониданқарздорликни бартараф этиб қўйиш тўғрисида талабнома юборилган, жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирилганидан сўнг **** йил 15 декабрь куни судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Суд **** жараёнида жавобгар томонидан **** йил 25 декабрь куни яъни судга даъво аризаси **** этилганидан сўнг 96**** сўм маблағларни ****-сонли тўлов топшириқномаси асосида даъвогарнинг ҳисоб **** ўтказибберган.Суд кунига****,68сўм қарздорлиги қолмоқда. Шу сабабли суд, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига тўланмаган****,68 сўм қарздорликни ундиришни, қолган қисмини тўланганлиги сабабли қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Зотан.Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейинги ўринда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасигаасосан, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартнНодирбек **** нуриа бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасигабиноан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасигамувофиқ, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномаданазарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди.Агар тарафлар келишувида ҳисобкитоблар тартиби ва шакли белгиланмаган бўлса, ҳисоб-китоблар тўлов топшириқномалари билан амалга оширилади. Суд даъво талабидаги****сўм пеня ундиришқисминимуҳокама қилган ҳолда жавобгар томонидан ******** сўм тўловларни амалгаоширганлиги, кортатека-2да қарздорлиги мавжудлиги, жавобгар бюджет ташкилоти эканлиги ҳамда даъвогар дебиторлик **** ундириш чораларини ўз **** кўрмаганлиги сабабли сўралган пенянинг 10**** сўм қисмини қаноатлантиишни, қолган қисмини қаноатлан-тиришни рад этишни лозим топди. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорини 4-бандида, ФКнинг****моддасигамувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, ****иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг****-моддасидакўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозим деб тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасига асосан, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 12 майдаги “Халқ хўжалигида ҳисоб-китоблар ўз **** ўтказилиши учун **** ва ташкилотлар раҳбарларининг масъулиятини ошириш борасидаги чоратадбирлар тўғрисида”ги ****-сонли Фармонининг 2-бандида, товарлар амалда жўнатилган, ишлар ****, хизматлар кўрсатилган кундан бошлаб тўқсон кун ўтганидан кейин, етказиб берилган товарлар, кўрсатилган хизматлар ва **** ишлар учун маблағлар келиб тушмаганлиги муддати ўтиб кетган дебиторлик қарзи деб ҳисоблансин деб кўрсатилган. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд ****жавобгар ҳисобидан ундиришнилозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддасигакўра,даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади,агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунида кўрсатилган талаблар бўйича мулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Қайд этилганларга кўра суд,жавобгар ҳисобиданРеспублика бюджетига****,01сўмдавлат божини, даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Бинобарин, суд Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодексининг ****, ****, ****-моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****, ****- моддаларини қўллаб, ҚА Р О РҚИ Л А Д И: Даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. ЖавобгарАндижон йўллардан мунтазам фойдаланиш давлат муассасасиҳисобидан; Даъвогар“**** магистрали” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****,68сўм асосий қарздорлик,10**** сўм пеня****сўм почта ****ундирилсин. Даъвони қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар Андижон йўллардан мунтазам фойдаланиш давлат муассасаси ҳисобидан; Республика бюджетига****,01 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтгач,қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устиданшусуд орқали Андижон вилоят судига апелляция тартибида шикоят қилиниши мумкинлиги тушунтирилсин. Раисликқилувчи, судья М.Хўжамбердиева