Решение #2821694 economic_new

****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида шни кўрган судья -Н.Солиев Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья –М.Кодирова Тафтиш инстанцияси судида маърузачи судья - **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИСУДИНИНГ ҚАРОРИ **** ****6йил 16 январь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар**** ваХ.****даниборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,“47сон ****” масъулияти чекланган жамияти собиқ раҳбари ****ғов вакили **** (**** йил 10 ноябрдаги 73-сонли ордерга асосан) ****, **** (**** йил 27 октябрдаги чиқим **** ишончномага асосан),“ s k b nk” акциядорлик жамияти вакили **** (**** йил 5 январдаги ****-сонли ишончномага асосан), “47-сон ****” масъулияти чекланган жамияти тугатиш бошқарувчиси С.Қурбоновлар иштирокида,аризачи “ s k b nk” акциядорлик жамиятининг қарздор “47-сон ****” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси бўйича қабул қилинган Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 июндаги ҳал қилув қарорива Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 5 сентябрдаги қарори устидан “47-сон ****” масъулияти чекланган жамияти собиқ раҳбари томонидан берилгантафтиш тартибидаги шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: Аризачи “ s k b nk” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) иқтисодий судга ариза билан мурожаат қилиб, қарздор “47-сон ****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда қарздор деб юритилади)ни тўловга қобилиятсиз деб эътироф этиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлашни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 10 июндаги **** асосан қарздорга нисбатан кузатув таомили жорий қилинган. Суднинг **** йил 30 июндаги ҳал қилув қарори билан қарздор **** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланиши белгиланган, суд бошқарувчиси этибС.Умедов тайинланган. Ҳал қилув қарори устиданқарздортомонидан апелляция шикояти берилиб, унда ҳал қилув қарорини бекор қилиш сўралган. 2 Бухоровилоят иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг **** йил 5сентябрдаги қарори билан апелляция шикоятиниқаноатлантириш рад этилиб, ****туманлараро иқтисодий судининг **** йил30июндаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилган. Қарздор собиқ раҳбари суд ҳужжатидан норози бўлиб, тафтиш тартибидаги шикоят билан мурожат қилган. Шикоятдақарздорни****деб топишдасудбошкарувчи сифатида кредиторнинг талабига кўраС.Умедов тайинланганлиги, “Туловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 82-моддаси биринчи қисмига кўра, **** бошкарувчи кредиторлар ёки ваколатли давлат органи ёхуд суд бошқарувчиларининг жамоат бирлашмаси таклиф этган номзодлар орасидан суд томонидан тайинланиши мумкинлиги белгиланганлиги, бироқ кредитор **** вакилига берилган ишончномада **** бошқарувчи номзодини таклиф этиш тўғрисидаги ҳуқуқ назарда тутилмаганлиги,биринчи инстанция суди ҳал қилув карорида карздорнинг аризачи **** олдидаги қарзи ****,6 **** долларини ташкил этиши, ушбу қарздорлик бошка бир кафиллик шарномасидаги **** келиб чиққанлиги асос қилиб кўрсатилган бўлсада, **** карздорнинг активлари қийматидан ошиб кетмаганлигни инобатга олмаганлиги.қарздор балансидаги активлар қиймати унинг тўловга қобилиятсиз эканлигидан дарак бермаслиги,**** йил якунлари бўйича хисоботларда **** активлари киймати унинг **** **** етарли эканлигини кўрсатиши,**** бошқарувчиси томонидан расмийлаштирилган хулоса амалдаги қонун талабларига мос эмаслиги, факат кредитор манфаатлари инобатга олиниб, бир томонлама, чукур ўрганишларсиз тузилганлиги, ушбу ҳолатларга биринчи инстанция суди эътибор бермасдан ҳал қилув қарори қабул қилганлиги,апелляция инстанцияси суди қонунчилик талабларига риоя қилмасдан бир томонлама қарор қабул қилганлиги баён қилиниб,Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 июндаги ҳал қилув қарорива Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 5 сентябрдаги қароринибекор қилиш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганқарздор собиқ раҳбаривакиллари тафтиш тартибидаги шикоятда келтирилган **** такрорлаб,**** йил якунлари бўйича хисоботларда **** активлари киймати унинг **** **** етарли эканлигини,**** карздорнинг активлари қийматидан ошиб кетмаганлигни, суд бошқарувчисининг хулосасида қарздорнинг доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжудлиги ҳолати асослантирилмаганлигини, қарздорнинг ликвидли мол-мулкилари унинг қарзларини қоплаш учун етарли бўлишинибаён қилишиб,биринчи ваапелляция инстанция судинингҳужжатларинибекор қилишни сўрашди. Суд **** иштирок этган кредитор вакили кредит қарздорлигини ундириш юзасидан суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори мавжудлигини, қарздорнинг аризачи олдидаги **** кафиллик шартномасидан 3 келиб чиққанлигини, ушбу шартнома бугунги кунда бекор қилинмаган ёки ўзгартирилмаганлигини, суд томонидан қарздорнинг кафиллик шартномасини **** эмас деб топиш **** талабини қаноатлантириш рад қилинганлигини, ушбу ҳал қилув қарори бугунги кунда қонуний кучда эканлигини, қарздор олти ойдан ошиқ давр мобайнида тўловларни амалга оширмаганлиги боис судга **** деб топиш тўғрисида ариза берилганлигини, суд томонидан қонуний ва асосли ҳал қилув қарори қабул қилинганлигини, юқори инстанция суди томонидан ушбу суд ҳужжати ўзгаришсиз қолдирилганлигини билдириб, шикоятни рад қилишни сўради. Суд **** иштирок этган тугатиш бошқарувчиси судгақарздорнинг **** ва **** йиллик ҳисоботларини **** қилганлигини, **** бошқарувчисинингҳисоботива хулоса **** қилганлигини, уларда қарздорда доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланганлигини, тўловга қобилиятни тиклаш имконияти мавжуд эмаслиги тўғрисида қайд қилинганлигини, кредиторларнинг умумий йиғилишида қарздорни **** деб топиш ва унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида овоз берилиб, қарор қабул қилинганлигини, суд томонидан асосли ҳал қилув қарори қабул қилинганлигини билдириб, шикоят юзасидан қонуний қарор қабул қилишни сўради. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,иш юзасидан маърузачи судьянинг маърузаси ва ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришлари ва эшитиб,қуйидагиларгаасосанқарздор собиқ раҳбаритомонидан берилган тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчиваапелляция инстанцияси судинингҳужжатлариниўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларини аниқланишича,**** Бухоро филиали ва “Bu r Inv st l us B r k ” **** ўртасида **** йил 14 декабрда ****-сонли кредит шартномаси тузилган.Шартномага кўра **** томонидан **** 7 йил муддатга 6 фоиз устама тўлаш шарти билан 1.****.**** **** доллари миқдорида “иссиқхона ускуналарини сотиб олиш” **** кредит ****. Кредит таъминоти сифатида **** тегишли мулк гаровга қўйилган. Шунингдек, қарздор “47-сон ****” **** **** **** доллари миқдорида кафиллик шартномаси асосида кафиллиги қўйилган. Ромитан туманлараро иқтисодий судининг **** йил 6 декабрдаги ҳал қилув қарори билан “Bu r Inv st l us B r k ” **** соддалаштирилган тартибда **** деб топилган, унга нисбатан тугатиш жараёни давом эттирилган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 июндаги ҳал қилув қарори билан қарздор “47-сон ****” **** аризачи **** фойдасига ****,6 **** доллари ундирилиши белгиланган. Қарздор томонидан **** олдидаги **** ****, кафиллик шартномаси бўйича суд қарори асосида қарздорлик суммаси 4 тўланмаганлиги сабабли аризачи судга қарздорни **** деб топиш **** ариза билан мурожаат қилган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 3-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик - суд томонидан эътироф этилган, қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини тўла **** қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** тўла **** **** қодир эмаслиги **** тушунча берилган. Қонуннинг 5-моддасига кўра аломатлари қуйидагилардан иборат: **** тўловга қобилиятсизлик агар тегишли **** юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан **** бўлса, шаҳарни ташкил этувчи **** ҳамда унга тенглаштирилган **** томонидан эса олти ой ичида ****, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслиги; доимий тўловга қобилиятсизлик - агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг **** унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Қонуннинг 37-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш ушбу Қонуннинг 5-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган аломатлар мавжуд бўлганда суд томонидан қўзғатилиши мумкин, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно. Биринчи инстанция суди томониданқарздорнинг аризачи олдидаги **** кафиллик шартномасидан келиб чиққанлиги, ушбу **** бўйичасуд ҳужжатига асосанаризачи **** фойдасигақарздордан****,6 **** доллари ундирилиши белгиланганлиги, мазкур суммани тўлаш қонунда белгиланган муддатдан ҳам олти ойдан ошганлигиинобатга олиниб, қарздорни **** деб топиш ва унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** хулосага келинган. Апелляция инсатнция суди асосли равишда биринчиинстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдирган. ИПКнинг ****8-моддаси иккинчи қисмига кўра, суднинг мазмунан тўғри бўлган ҳал қилув қарори, қарори ёки **** **** юзаки асослар бўйичагина бекор қилиниши мумкин эмас. Ўзбекистон Республикси Олий суди Пленумининг “Судлар томонидан иқтисодий ишларни тафтиш тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 25 июндаги 21-сонли Қарори 23-банди тўртинчи хатбошисида, суднинг мазмунан тўғри бўлган ҳал қилув қарори, қарори ёки **** **** юзаки асослар бўйичагина бекор қилиниши мумкин эмас.Бунда, юзаки асослар деганда процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёки нотўғри қўлланилганлиги ҳолатлари тушунилади.ИПКнинг **** ва 5 ****-моддаларида суд ҳужжатини бекор қилиш асослари бундан мустаснолиги тўғрисида тушунтириш берилган. Судлов ҳайъати жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятида келтирган **** билан келиша олмайди. Қарздорнинг аризачи олдидаги қарздорлигитарафлар ўртасида **** йил 14 декабрда тузилган ****-сонли кафиллик шартномасидан келиб чиққан. Қарздор томонидан кафиллик шартномаси асосида келиб чиққан пул **** ****Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 июндаги ҳал қилув қарориваиш ҳужжатлари билан тасдиқланганҳамдақарздордан аризачи **** фойдасига ****,6 **** доллари ундирилиши белгиланган, мазкур қарор юқори инстанция судларида бекор қилинмаган, ўзгартирилмаган. Шунингдек,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар “”47-сон ****” **** манфаатида жавобгарлар “Bu r Inv st l us B r k ” **** ва “ s k b nk” акциядорлик жамиятига нисбатан тарафлар ўртасида **** йил 14 декабрда тузилган ****-сонли кафиллик шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 ноябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвони қаноатлантириш рад этилган.Бухоро қилоят суди иқтисодий ишлар бўйича кассация инстанциясининг **** йил 30 майдаги қарори билан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Аризачининг қарздорни **** деб топиш **** аризаси асосли. Чунки,Қонун 92-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд кредиторларнинг биринчи йиғилиши қарори асосида, агар ушбу моддада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилади ёки суд санациясини ёхуд ташқи бошқарув тартиб таомилини жорий этиш **** **** чиқаради ёки келишув битимини тасдиқлайди ва тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатади. Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, қарздор кредиторлар йиғилиши қарорини, қарздорни ўз **** **** қодир эмаслиги ва унинг тўловга қобилиятсизлиги вужудга келганлиги сабабли, кредиторнинг аризасини қаноатлантириш, қарздорни **** деб топиш, унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** тўғри хулосага келган. Кузатув жараёнида қарздорнинг молиявий аҳволи таҳлил қилиниб, **** бошқарувчи томонидан қарздор доимий тўловга қобилиятсизлиги **** ҳамда уни **** деб топиш ва тугатишга доир ишни бошлаш **** хулоса берилган(и.ҳ.****-бетлар). Қолаверса, қарздор кредиторларининг **** йил 16 майдаги йиғилиши қарори билан ҳам кредиторлар реестри тасдиқланиб, қарздорга нисбатан **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** 6 илтимоснома билан судга мурожаат қилиниши **** қарор қабул қилинган(и.ҳ.****-бетлар). Қарздорнинг **** олдида қарздорлиги мавжудлиги иш ҳужжатларида суд қарори, ижро ҳужжатлари билан тасдиқланган. Қонуннинг 5-моддасида назарда тутилган доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд. Қонуннинг 7-моддасига кўра, қарздор пул **** **** муносабати билан унга нисбатан тўловга қобилиятсизлик ҳуқуқига қарздорнинг ўзи ва кредитор эга. Қарздорнингтафтиш тартибидакелтирган ****биринчи ва апелляциясудларинингҳужжатинбекор қилиш ёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК 74-моддасининг биринчи, иккинчи ва тўртинчи қисмларига кўра суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. ИПКнинг 72-моддасига асосан, қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПК ****7-моддасининг учинчи қисмига асосан,тафтиш инстанцияси суди тафтиш тартибидаги шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга ****. Биринчи ва апелляция инстанция судлари томонидан қарор қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, қарорни ўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, судлов ҳайъати суд ҳужжатини ўзгаришсиз қолдиришни лозим деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Мазкур ҳуқуқ нормасигаасосан судлов ҳайъати тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги боисқарздор собиқ раҳбаритомонидан тафтиш тартибидаги шикоят учун олдиндантўланган****.**** сўм давлат божи ва41.**** сўм почта **** униинг зиммасида қолдиришни лозим топади. 7 Юқоридаги баён этилганларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****6-****9-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Қарздор собиқ раҳбари ****ғовнингтафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 июндаги ҳал қилув қарорива Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 5 сентябрдаги қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Қарздор собиқ раҳбари ****ғовнингтомонидан тафтиш тартибидаги шикоят учун олдиндан тўланган ****.**** сўм давлат божи ва 41.**** сўм почта **** униинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор устидан тафтиш тартибидаги шикояти (протести) билан бир йил муддатда Ўзбекистон Республикаси Олий судига мурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи ҳайъат аъзолари **** Ш.Хамидов Х.****