Решение #2821751 Экономические

4-1703-2****/7633-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Андижон шаҳар ****6йил15 январь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьясиМ.Ш.Хўжамбердиеванираислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,Кенгаш вакили****(****6йил8 январькунги12-сонли ишончнома асосида) ва жавобгар жамият вакили **** (**** йил 7 январь кунги ****-сонли ишончнома асосида)лариштирокида,даъвогар вакилииштирок этмади,Шахрихон туман фермерлар кенгаши "V di d gi Sh hri n nurli z mini"фермер хўжалигиманфаатини кўзлаб,жавобгар“S v t t ks lust r” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****сўмпеняни ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни,Андижонтуманлараро иқтисодий судибиносидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Шахрихон туман фермерлар кенгаши (бундан буён матндаКенгаш деб юритилади)"V di d gi Sh hri n nurli z mini"фермер хўжалиги(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)ниманфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“S v t t ks lust r” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгардеб юритилади) ҳисобидан****сўмпеняни ундиришни сўраган. Суд **** Кенгаш вакилииштирок этиб,жавобгар билан **** йил февраль ойида фъючерс шартномаси тузилганлигини, ушбу шартнома бўйича жавобгар молиялаштириб берганлигини, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилганлигини, мазкур даъво аризани ким тайёрлаганлигини билмаслигини, пеняни хисоб китобини **** эта олмаслигинибилдириб,қонуний қарор қабул қилишнисўради. Жавобгар жамият вакили суд **** иштирок этиб, фермер хўжалиги биланфъючерсшартномаситузилганидан бошлаб пахта хомашёсини етиштириб топширилгунга қадарлифермер хўжалигиниўз **** молиялаштирибберганлигини,фермер хўжалиги томонидантопширилган пахта хомашёларнинг якуниймаблағларини ўтказиб берганлигини билдириб, кенгаш томонидан пеняни хисоб китобини **** этаомлаганлиги ва фермер хўжалиги иштирокэтмаганлиги сабабли даъвони рад қилиб беришни сўради. Фермер хўжалиги рахбари суд **** қадарли ишни ўзининг иштирокисиз кўришни сўраб тилхат **** этган, шусабабли Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК дебюритилади)нинг ****-моддасига асосан, суд даъвогар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд,ишда иштирок этган шахсларвакилининг тушунтиришини тинглаб, ишхужжатларинива **** этилган хужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвониталабини қаноатлантиришнирад этишнилозим топди. Аниқланишича ва суд **** маълум бўлишича,тарафлар ўртасида ****5йилда “Пахта хом ашёсинихарид қилиш бўйича” ****-сонлива ****-сонли “Фъючерс”шартномаларитузилган,ушбушартномаларбўйича1 тонна пахта хом ашёсининг нархи******** сўмдеб белгиланган. Тарафлар ўртасида тузилганшартноманинг3.2-бандида,сотиб олувчи томонидан Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 25 декабрь кунги ****сонли қарорига асосан, шартнома тўлови маблағларнинг 80фоизинимаҳсулотни қабул қилинган кундан бошлаб 3иш кунидан кечиктирмасдан, қолган қисми эса молия йилининг 31декабрь кунига қадарлисотувчини **** ҳисоб **** ўтказиб беради дебкелишилган. Тарафлар ўртасида тузилган фъючерс шартномалари бўйича фермер хўжалиги****кг****сўмликпахта хомашёсини жавобгарга**** йил1026октябрькунларитопширган, мазкур пахта хомашёларни топширилганлиги **** этилган счёт-фактура билан ўз тасдиғини топди. Ушбу маблағнинг 80 фоизи****,20сўмни ташкил этмоқда. Жавобгар томониданфермер хўжалигигатерим пуллариучун****сўм маблағларни ўтказиб берган, шунингдек пахта хомашёларни етиштириш учун****сўмликмаҳсулотларетказибберилган.Жами пахта хомашёсини топширгунга қадарли****сўм молиялаштирилган. Лекин суд **** якунига қадарли кенгаш вакили ва даъвогарвакилидаъводаги67кун кечиктирилганлигини исботлаб бераолишмади ва****сўм пеняни қайдай хисоб китоб қилганлиги бўйича хисоб китобни **** эта олишмади. Суд,кенгаш ва даъвогар томонидан даъво талабини исботлаб бера олишмаганлигива ҳисоб китобни **** эта олишмаганлигисабабли даъвониқаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Зеро,ИПКнинг68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса,суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб беришилозим. Ишда иштирок этувчи шахслар **** ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдиндан таништирилган далилларга асосланишга ****. Агар тараф судтомонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган ва суд сўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар шу тараф манфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ва у томонидан тан олинган деб ҳисобланади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда давлат божиниундирмасликнилозим топди. Зеро,ИПКнинг ****-моддасини биринчи қисмига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасиОлий судининг “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги **** йил 19 декабрдаги 36-сонли Пленум Қарорини 17-бандида,Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини янада ривожлантириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида” **** йил 10 октябрдаги ПҚ-****-сонли қарори 3-банднинг тўртинчи хатбошисида фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашларига фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари манфаатларини кўзлаб судга давлат божи тўламасдан даъво аризалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари, уларнинг мансабдор шахслари хатти-ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоятлар **** этиш ҳуқуқи берилган бўлиб, бунда даъво аризасини қаноатлантириш рад этилганда манфаати кўзлаб даъво аризаси киритилган фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларидан давлат божи ундирилмаслиги белгиланган. Қайд этилган қонун нормаларни инобатга олган ҳолда суд,тарафлардандавлат божини ундирмасликни,Шахрихон туман фермерлар кенгаши томонидан тўланган**** сўм почта ****ўзининг зиммасида қолдиришнилозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий Процессуал Кодексининг 68,****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоталабини қаноатлантириш рад этилсин. Андижон вилоятфермер кенгашитомонидан тўланган****сўм почта ****ўзининг зиммасида қолдирилсин. Тарафлардан давлат божи ундирилмасин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичидашу суд орқали Андижон вилоят судигаапелляция тартибида шикоят қилиши мумкин. Раисликқилувчи, судья М.Ш.Хўжамбердиева