Решение #2821779 Экономические

****3-2501/****-сонлииш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳри ****6 йил15 январь Андижон туманлараро иқтисодий судинингсудьяси М.Хўжамбердиевараислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар “BEST I PE TE TILE”масъулияти чекланганжамияти тугатиш бошқарувчисининг жавобгар– “S YYOR F VVOR SI”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****сўм **** фоизинива суд харажатиниундириш тўғрисидаги даъвосибўйичаиқтисодийишнидаъвогар вакилиР.Тўхтасинов(**** йил 7 январдаги ****-сонлиишончнома асосида) жавобгарвакили ****(**** йил 15 январдаги 3-сонли ишончнома асосида) иштирокида Андижонтуманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар “BEST I PE TE TILE” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади )судга даъво ариза билан мурожаатқилиб, жавобгар“S YYOR F VVOR SI”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўм **** фоизива суд харажатиниундиришни сўраган. Суд ****даъвогар вакилииштирок этиб, даъво аризани тўлиқ қўллаб –қувватлаб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** жавобгар раҳбарииштирок этиб,ҳозирда молиявий аҳволи ёмонлашганлиги сабаблидаъвогарга қарздорликнитўлаб бера олмаётганлигини билдириб, даъвони рад қилишни сўради. Суд,тарафлар вакилларинингкўрсатмаларни тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра даъвониқисман қаноатлантиришни лозим топди. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардананиқланишича,даъвогар "BEST I PEKS TE TIL" масъулияти чекланган жамияти ҳамда жавобгар "S YYOR F VVOR SI" масъулияти чекланган жамияти ўртасида 15.03.**** йилда "Уруғчилик чигит етказиб бериш тўғриси"да №Анд-****- сонли шартномаси имзоланган. Ушбу шартнома доирасида 01.06.**** йилдаги 1-СФ-УЧ-сонли ҳисобфактурага асосан ****.****.****,****лик уруғлик пахта чигити етказиб берилган. **** йил 24 июндаги ҳал қилув қарорига асосан жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига ****,**** асосий қарз, **** сўм пеня ундириш белгиланган ва ундириш бўйича ижро **** берилган. Мазкур ижро **** МИБ бўлимига юборилган, бироқ жавобгар ижро **** бўйича қарздорликни тўламаган. Шунингдек, Андижонтуманлараро иқтисодийсудининг ****4йил5 декабрдаги****1-2****/****-сонли ишюзасидан қабул қилингансуд ҳужжати бўйича“BEST I PE TE TILE” масъулияти чекланганжамиятитўловга қобилиятсиз деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш белгиланган. Андижон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20-ноябрь кунги ****-сонли (тугатиш бошкарувчисини лавозимидан озод қилиш ва янги суд бошкарувчисини тайинлаш тўғрисида)ги **** асосан "BEST I PEKS TE TIL" **** тугатиш бошқарувчиси этиб суд бошқарувчиси Қўчқаров Анваржон Абдулхаевич тайинланган. Шу сабабли даъвогаржамият тугатиш бошқарувчиси ****,32сўм асосий қарз,****сўм пеня жами **** сўмпул маблағларини ғайриқонуний ушлаб туриш, уларни қайтариб беришдан бош тортганлиги учун****4йил 24 июнькунидан ****йил12 декабрькунига қадар****кунгаМарказий **** қайта молиялаш ставкаси 14 фоиз миқдорида****сўм **** фоизи ҳисоблаб уни ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосан бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб туриш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашдан бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. Фоизлар миқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисоб ставкасига қараб қондириши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июнь кунги ****-сонли “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисида” ги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари **** қарорнинг5-бандида ФКнинг ****-моддасида назарда тутилган бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш пул**** **** учун қўлланиладиган мулкий жавобгарлик бўлиб ҳисобланади. Мазкур моддада қарздорга пул тўлаш **** юклаш кучига эга бўлган пул **** **** ёки кечиктирганлик оқибатлари кўзда тутилганлигини инобатга олиб, ушбу моддада белгиланган қоидалар, агар улар пулдан тўлов воситаси, пуллик қарзни қоплаш воситаси сифатида фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаса, тарафлар ўртасидаги муносабатларга татбиқ қилинмайди. Хусусан, пул белгиларидан пуллик қарзни қоплаш воситаси сифатида фойдаланилмайдиган **** пул **** ҳисобланмайди. Пул **** бўлиб, **** бир бутун ҳолда (қарз шартномасида) бўлгани каби **** тарафлардан бирининг товарларга(иш ёки хизматлар) **** тўлаш **** ҳам бўлиши мумкин. Қарорнинг 12,13-бандида **** бўйича қарзни тўлаш учун зарур бўлган пул маблағларининг қарздорда мавжуд эмаслиги, унинг шартлашувчи шериклари томонидан **** бузилиши, **** **** учун керак товарларнинг бозорда йўқлиги қарздорни ФКнинг ****-моддасида назарда тутилганфоизларни ёки қонун ҳужжатларидаёхуд шартномада келишилган неустойкани тўлашдан озод этиш учун асос бўла олмайди. Шартномалардан келиб чиқувчи пул ****, хусусан қарздорнинг товалар, ишлар, хизматлар тўловини амалга ошириш ёхуд пул маблағларини қайтариш, тўлов кечиктирилган суммани тўлаш шарти билан олинган **** ФКнинг ****моддасига асосан фоиз ҳисобланиши лозим. Қонунда ёхуд тарафлар келишувида пул **** **** кечиктирганлик учун қарздорнинг неустойка(пеня) тўлаш****кўзда тутилиши мумкин.Бундай ҳолатларда суд шундан келиб чиқиши керакки, агар қонунда ёки шартномада тўғридан - тўғри бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, кредитор пул **** **** учун зарар етказилганлиги ҳолатини ва зарарнинг миқдорини исботламаса ҳам, ушбу чоралардан бирини қўллаш **** талабни қўйишга ****. Шунингдек, ФКнинг ****-моддасида пеняга қуйидагича қоида берилган, яъни қарздор **** **** кечиктириб юборганда тўлайдиган ва ўтказиб юборилганмуддатнинг ҳар бир кун учун **** **** қисмига нисбатан фоиз билан ҳисобланадиган неустойка пеня ҳисобланади. Мазкурҳолатдадаъвогарюқорида қайд этилган ФК ва Пленум қарорларида белгиланган қоидага зид равишда даъво талабидаги****сўм пеняга нисбатанФКнинг ****-моддасида назарда тутилган бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш пул **** **** учун қўлланиладиган мулкий жавобгарликчорасини нотўғри қўллаган. Шу асосга кўра суддаъвогарнинг ****,32сўм асосий қарзга нисбатан ҳисобланган ****сўм **** фоизиниундириш ****даъво талабидаги қисминиасосли деб топиб,қолган**** сўм пеняга нисбатанҳисобланган****,01сўм **** фоизиниундириш **** қисминиасоссиз деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддасига асосан суд **** даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқорида қайд этилган ҳолатларданкелиб чиқиб, суд даъвониқисманқаноатлантиришни, даъвогар фойдасига жавобгаржамият ҳисобидан ********,99сўм **** фоизи ва ****сўм почта ****ни ундиришни,республика бюджетига жавобгардан ****,**** давлат божи, даъвогар ҳисобидан ****,**** давлат божи ундиришнилозим топади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****,****-моддаларини қўллаб, ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво аризасиқисман қаноатлантирилсин. Даъвогар“BEST I PE TE TILE” масъулияти чекланган жамиятифойдасига жавобгар“S YYOR F VVOR SI” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан ****,99сўм **** фоизи,****сўм почта **** ундирилсин. Даъвони қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Республика бюджетига: даъвогардан ****,**** давлат божи; жавобгардан ****,**** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро ****лариберилсин. Ҳал қилув қароридан норози тараф белгиланган муддат ва тартибда шу суд орқалиАндижон вилоят судигаапелляция шикояти(прокурор протест)келтириши мумкин. Судья М.Хўжамбердиева