Реквизиты
Категория Экономические Номер дела 4-1703-2501/7725 Дата решения 15.01.2026 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Андижанский межрайонный экономический суд Судья XO‘JAMBERDIYEVA MOXINABONU SHUXRATOVNA Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID ed32dbff-90c1-40f3-a6a9-c3cf61c5a2d0 Claim ID PDF Hash ed8db4a4946e4604... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 3
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
онунининг 40-моддаси онуни 40 law
онуннинг 52-моддаси онуннинг 52 law
онуннинг 5-моддаси онуннинг 5 law
Текст решения Оригинал (узб.)
****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****6йил15 январь Андижон туманлараро иқтисодийсуди, судьяМ.Хўжамбердиевараислигида, судья ёрдамчиси****ни котиблигида,аризачи - “Бўстон туман солиқ инспекцияси”, қарздор “HUDOBERDI KEL J GI S RI” масъулияти чекланган жамиятинисоддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилганиқтисодийишни,аризачивакили**** (****6йил6 январдаги****-сонлиишончнома асосида) иштирокида,қарздор иштирок этмади,Андижон туманлараро иқтисодийсудибиносидаочиқсуд **** муҳокамасидакўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Аризачи “Бўстон туман солиқ инспекцияси”(бундан буён матнда “Аризачи"деб юритилади) судга аризаси билан мурожаат қилиб,“HUDOBERDI KEL J GI S RI” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда “Қарздор”деб юритилади)ни соддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсизлик деб топишни сўраган. Аризачиқарздорнинг молия хўжалик фаолиятини тахлил қилганида, ****5йил3сентябрь куниҳолатига солиқ ва бошқа **** тўловлар бўйича давлат бюджети олдида умумий қиймати****сўм қарздорлиги мавжудлиги, қарздор фаолият олиб бормай, солиқ қарздорлигини тўламасдан келаётганлиги аниқланган. Қарздорнингсолиқ ва **** тўловлардан бўлган қарзини мол-мулкига қаратиш тўғрисидаги****-сонлиқарорига асосан,қарздорнинг мол-мулкига қаратиш ****қарор чиқарилган ва**** ижробюроси Бўстон туман бўлимига юборилган, **** ижробюроси Бўстон туман бўлимитомонидан “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 40-моддаси 3-қисмига асосанижросизқайтарилган. Қарздор солиқ ва бошқа **** тўловлар олдидаги **** ****, мол-мулки мавжуд эмаслиги сабабли солиқинспекциясиқарздорни соддалаштирилган таомил бўйича тўловга қобилиятсизлик деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлашни сўраб, судга ариза билан мурожаат қилган. Суд **** солиқбошқармасивакили ариза талабини қувватлаган ҳолдақарздорнинг****сўм солиқ қарздорлиги мавжудлигини билдириб, қарздорни тўловга қобилиятсизлик деб топишни, қарздорга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлашни сўради. Қарздор жамиятрахбарисуд ****га қадарлижамиятни тўловга қобилятсиз деб топилишига эътирози йўқлигини маълум қилиб, тилхат **** этганва ишни ўзининг иштирокисиз кўришни сўраган. Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаси учинчи қисмига асосан аризани, қарздор вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд,аризачи вакилинингфикрларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра аризани қаноатлантириб, қарздорни тўловга қобилиятсизлик деб топишни ва тугатишга доир иш очишни лозим деб ҳисоблади. Чунки, қарздор уч ойдан ортиқ муддат давомида солиқ қарздорлигини тўламасдан келмоқда, солиқ ва бошқа **** тўловлар бўйича давлат бюджети олдидаги қарздорлигининг умумий қиймати****сўмни ташкил этади.Солиқ ва **** тўловлардан бўлган қарз қарздорнинг мол-мулки мавжуд эмаслиги сабабли тўланмасдан келинган. Қарздорнингсолиқ ва **** тўловлардан бўлган қарзини мол-мулкига қаратиш тўғрисидаги аризачининг****-сонли солиқ қарзни қарздорнинг молмулкига қаратиш **** чиқарилган қарори **** ижробюроси Бўстон туман бўлими томонидан “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 40-моддаси 3қисмига асосан қайтарилган.Демак,қарздорни тўловга қобилиятсизликдеб эътироф этиш учун асослар мавжуд. ИПКнинг ****-моддасига биноан, тўловга қобилиятсизлик соҳасидаги муносабатларни тартибга солувчи қонунга мувофиқ қарздор, кредиторлар ва бошқа манфаатдор шахслар қарздорни тўловга қобилиятсизлик деб топиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат этишга ****. Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни(бундан буён матнда “Қонун” деб юритилади) 5-моддасига кўра, агар тегишли **** юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан **** бўлса, шаҳарни ташкил этувчи **** ҳамда унга тенглаштирилган **** томонидан эса олти ой ичида ****, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслиги; агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг **** унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса, **** тўловга қобилиятсизлик ва доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари деб эътироф этилади. Қонуннинг 52-моддаси биринчи қисмигамувофиқ,тўловга қобилиятсизликка оид тиклаш тартиб-таомилларидан бирини жорий этиш, келишув битимини тасдиқлаш ёки тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатиш учун асослар мавжуд бўлмаганда суднинг қарздор юридик шахсни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги қарори ушбу Қонуннинг 5-моддасибиринчи қисмида назарда тутилган тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланган ҳолларда қабул қилинади. Қонуннинг ****-моддасига биноан, ўз фаолиятини тугатган қарздор якка тартибдаги тадбиркор ёки тугатилаётган юридик шахснинг раҳбари ҳозир бўлмаган ва уларнинг жойлашган ерини (яшаш жойини) аниқлашнинг имкони бўлмаган ****, ҳозир бўлмаган қарздорни тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги ариза, кредиторлик қарзи миқдоридан қатъи назар, кредитор, ваколатли давлат органи, давлат солиқ хизмати органи ёки бошқа ваколатли орган томонидан берилиши мумкин. Қонуннинг ****-моддасигакўра,суд ҳозир бўлмаган қарздорни **** деб топиш **** аризани ўз иш юритувига қабул қилиб олган кундан эътиборан икки ҳафталик муддат ичида ҳозир бўлмаган қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилади.Ҳозир бўлмаган қарздорнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишда кузатув, суд санацияси ва ташқи бошқарув тартиб-таомиллари қўлланилмайди.Суднинг қарори ваколатли давлат органига юборилади, бу орган мазкур қарор олинган кундан эътиборан бир ҳафталик муддатда судга тугатиш бошқарувчилигига номзодни **** этади.Тугатиш бошқарувчиси ўзига маълум бўлган барча кредиторларни ҳозир бўлмаган қарздорнинг **** **** ёзма шаклда хабардор қилади, улар хабарномани олган кундан эътиборан бир ойлик муддатда тугатиш бошқарувчисига ўз талабларини **** этиши мумкин.Тугатиш бошқарувчиси ҳозир бўлмаган қарздорнинг мол-мулкини аниқлаган **** суд мазкур бошқарувчининг илтимосномасига кўра тўловга қобилиятсизликнинг соддалаштирилган тартиб-таомилини тугатиш ҳамда тўловга қобилиятсизликнинг ушбу Қонунда назарда тутилган умумий тартибтаомилларига ўтиш **** **** чиқариши мумкин. Суд бошқарувчилари ассоциацияси Андижон вилоят ҳудудий бўлими томонидан4-тоифалисуд бошқарувчиси**** ****нитавсия этган,**** ****ганисбатантугатиш бошқарувчилигига тайинлашга монеълик қилувчи ҳолатлар аниқланмади. Юқоридагиларга кўра, суд қарздорнинг **** тўловлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслигини инобатга олиб, қарздорни соддалаштирилган таомил бўйича тўловга қобилиятсизлик деб топишни, унга нисбатан тугатишга доир иш юритиш таомилини қўллашни ҳамда4-тоифалисуд бошқарувчиси**** ****нитугатиш бошқарувчиси этиб тайинлашни лозим топди. Суд тугатиш бошқарувчисига 1 (бир) ойлик муддатда **** ҳисоб **** бўйича ўтказилган оперцияларни инобатга олиб, молия-хўжалик фаолиятини тахлил қилиш ва дебитор қарздорлик аниқланган **** ундириш чораларини кўриш, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 24 августдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Сохта тўловга қобилиятсизлик, тўловга қобилиятсизликни яшириш ва қасддан тўловга қобилиятсизликка олиб келиш аломатларинианиқлаш Қоидалари”да кўрсатилган ҳолатларнинг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги **** хулоса тайёрлаш ва судга **** қилиши ҳамда тугатиш ишларини6ой муддат ичида якунлаш вазифаларини юклашни лозим топди. Суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд **** жавобгар ҳисобидан ундиришни лозим топади. ЧункиИПК ****-моддаси биринчи қисмида, давлат божи иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. ЎзбекистонРеспубликасининг “Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичаташкилотлар ва фуқароларни тўловга қобилиятсизлик деб топиш тўғрисидаги аризалардан - базавий ҳисоблаш миқдорининг уч баробари миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонунининг 5, 52, ****, ****-моддаларини, Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****, ****,****, ****, ****-моддаларини қўллаб, қ а р о р қ и л д и: 1.Аризачининг аризаталабиқаноатлантирилсин. 2.“HUDOBERDI KEL J GI S RI” масъулияти чекланган жамиятитўловга қобилиятсизлик деб топилсин ва уни тугатишга доир иш юритиш очилсин. Тугатиш бошқарувчиси этиб**** **** тайинлансин. Тугатиш бошқарувчисига: - қарздорни тўловга қобилиятсизлик деб топилганлиги тўғрисида расмий матбуотда 10 кун ичида эълон бериш; - қарздорнинг молиявий аҳволини таҳлил этиш (муддат- 10 кун); - кредиторлар йиғилишини ва кредиторлар қўмитасини **** (муддат1ой); - қарздорнинг дебитор қарзларини ундириш чораларини кўриш (муддат1 ой); - қарздор тугатилганда унинг ходимлари ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиши ҳамда улар билан тузилган меҳнат шартномалари бекор қилиш тўғрисида уларни хабардор этиш (муддат- 3 кун); - кредиторларнинг талаблари реестрини юритиши ва уларнинг талабларини кўриб чиқиш (тугатиш ишлари давомида); - қарздорнинг учинчи шахсларда турган мол-мулкини қидириш, аниқлаш ва қайтаришга қаратилган чораларни кўриш (муддат- 1 ой); - қарздорнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ **** лозим бўлган ҳужжатларини **** топшириш (тугатиш ишлари якуни бўйича); - Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 24 августдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Сохта тўловгақобилиятсизлик, тўловга қобилиятсизликни яшириш ва қасддан тўловга қобилиятсизликка олиб келиш аломатларини аниқлаш Қоидалари”да кўрсатилган ҳолатларнинг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслигига баҳо бериш ва бу бўйича хулосани кредиторлар йиғилиши ва судга белгиланган тартибда **** қилиш (муддат- 1 ой); - кредиторлар талабларини Ўзбекистон Республикаси “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги қонунида белгиланган тартибда қондириш ва Ўзбекистон Республикаси “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги қонунида назарда тутилган барча тугатиш ишларини ташкил қилиш; ҳар ойдабир маротабаАндижон туманлараро иқтисодийсудигаоралиқҳисоботларни **** этиб бориш,6ой муддатичидатугатиш ишларини якунлаш ваякунийҳисоботни **** этиш юклатилсин. Тугатиш ишларини олиб бориш жараёнида қонунни бузиш ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан тегишли тартибда қарздорликка тортилиши мумкинлиги **** огоҳлантирилсин. HUDOBERDI KEL J GI S RI масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: -Республика бюджетига1******** сўм давлат божи; -Бўстон туман солиқ инспекциясифойдасига****сўм почта **** ундирилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан қонунда белгиланган тартибда шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Раисликқилувчи, судья М.Хўжамбердиева