Решение #2821813 economic_new

4-1704-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****6йил15 январь Андижонтуманлараро иқтисодий суди,судьяМ.Хўжамбердиевараислигида,судья ёрдамчиси****никотиблигида,даъвогар вакили – **** (**** йил 9 январдаги ****-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакили И.Рўзибоев (****6 йил 7 январдаги ****/8-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, даъвогар “Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамияти, жавобгар-“Андижон сув таъминоти”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****сўм асосий қарз, **** сўм пеняни ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодийишни, Андижонтуманлараро иқтисодий суди биносида очиқсуд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ “Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар-“Андижон сув таъминоти”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан**** сўм асосий қарз ва **** сўм пеняниундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд **** иштирок этиб,қарздорликқисманқопланганлигини, қарздорликкундан кунга ортиб кетаётганлигини билдириб,даъво талабиниқаноатлантириб беришни сўрашди. Жавобгарвакилисуд ****да иштирокэтиб,**** йилдекабрь ваянварь ойида40**** сўм тўловларни амалга оширганлигини инобатга олиб,қайта хисоб китоб қилган ҳолда даъвони қаноатлантиришга эътирози мавжуд эмаслигини билдирди. Суд ишда иштирок этгандаъвогарва жавобгарвакилларинингфикрларини тинглаб,иш ҳужжатлари ва **** этилган хужжатларниўрганиб чиқиб,қуйидаги асосларга кўрадаъво талабиниқисманқаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, тарафларўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома тузилган,****-сонли абонент **** берилган. Суд **** шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида****5йил1 декабрькуниҳолатига етказиб берилган электр энергия учун**** сўм асосий қарз, **** сўм пеняқарздорлигиюзага келганлиги маълум бўлди. Зеро, шартноманинг 1.1-бандига асосан, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериши, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаши; 3.6-бандига кўра, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қийматиучун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши бўйича тарафлар келишилган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабнома **** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Судга даъво аризаси киритилганидан сўнгжавобгар томонидан**** йил10 декабрь,**** йил 7 ва 13 январь кунлари10**** сўмданжами30**** сўмтўловларни амалга оширган. Ҳисоб китоб якуни бўйича****сўмқарздорликдансудга даъво аризаси киритилидансўнгжавобгар томонидан30**** сўмтўловлар амалгаоширилган, ушбу амалга оширилган тўловларничегириб ташланса, жавобгар даъвогар олдида **** йил 1 декабрькуни ҳолатига мавжуд бўлган қарздорликдан****сўм қарздорлигиқолмоқда. Шу сабабли суд, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига ****сўм қарздорликни ундиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишнилозим топди. Зотан, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига биноан, агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ, электр энергияси истеъмолчилари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотлари ўртасида тузиладиган шартномаларга асосан амалга оширилади. Суд даъво талабидаги пеня ундириш қисмини муҳокама қилган ҳолда асосли деб топилган қисми бўйича пеняни қайта хисоб китоб қилишни ва жавобгар томондан тўловлар амалга оширилиб келинаётганлиги сабабли пеняни камайтиришни лозим топди. Зеро, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандига биноан, муддати ўтган қарздорлик истеъмолчи томонидан ўз **** тўланмаган ****, истеъмолчи 0,1 фоиз, махсус электр энергияси етказиб бериладиган**** 0,2 фоиз миқдорида ҳар бир кечиктирилган кун учун пеня тўлайди, бунда муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги кераклиги белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. Аммо, ФКнинг ****-моддасига асосан, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий Хўжалик судининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Пленум Қарорининг 2-бандига кўра, шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланади.Судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Судда асосий қарздорликнинг**** сўмқисми асосли деб топилганлиги сабабли шартноманинг 3.12-банди бўйича даъво аризада сўралган********сўм пенянинг****сўм қисмини асосли деб ҳисоблайди. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд **** жавобгар ҳисобидан ундиришни лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг Давлат божи тўғрисидаги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробаридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади. Суд юқоридагиларни инобатга олиб, жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига****,06сўм давлат божини ва даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Баён этилганларгава Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****,****, ****, ****-моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг73,****,****, ****-моддаларига суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Андижон сув таъминоти масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан; Ҳудудий электр тармоқлари акциядорлик жамияти фойдасига **** сўм асосий қарз,**** сўм пеня ва412**** почта ****ундирилсин. Даъвони қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. Андижон сув таъминоти масъулияти чекланган жамияти ҳисобиданРеспублика бюджетига****,06сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтганидан сўнг қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаббелгиланганмуддат ичидашусуд орқали Андижон вилоятсудига шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик қилувчи, судья М.Хўжамбердиева