Решение #2822130 economic_new

****-сонлииқтисодийиш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья –**** Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья –**** Тафтиш инстанцияси судида маърузачи судья – **** **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИ СУДИНИНГ ҚАРОРИ ****6йил14январь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатитафтиш инстанцияси****раислигида, ҳайъат аъзолари судьяларШ.Ҳамидов ваО.Қўлдошовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****котиблигида,Бухоро вилоят **** бўлим прокурори **** прокурорлигида,“Br v Lid r S rvis” масъулияти чекланган жамиятираҳбари **** иштирокида, даъвогар Бухоро шаҳар ҳокимлигининг жавобгар“Br v Lid r S rvis” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан бергандаъвоаризаси бўйичаБухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг**** йил 6 ноябрдаги қарориганисбатан жавобгар “Br v Lid r S rvis” масъулияти чекланган жамиятитомонидан берилган тафтиш тартибидаги шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари биланбиргаБухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Бухоро шаҳар ҳокимлиги(бундан буёнматнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“Br v Lid r s rvis” масъулияти чекланган жамияти(бундан буёнматнда жавобгар деб юритилади)га нисбатанБухоро шаҳар ҳокимининг **** йил 26 декабрдаги ****-сонли қарори билан **** Бухоро шаҳар, Ғиждувон кўчасидаги **** кв.метр ер майдонидан икки йил муддатда фойдаланмаганлиги учун олиб қўйишни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 сентябрдаги **** билан иқтисодий иш юзасидан тарафлар ўртасида медиация келишуви тузилганлиги инобатга олиниб, даъвогарнинг даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган. Бухоро шаҳар **** томонидан суднинг **** устидан кассация протести келтирилган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанцияси судининг **** йил 6 ноябрдаги қарори биланБухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 сентябрдаги **** бекор қилиниб, иш мазмунан кўрилиши учун Бухоро туманлараро иқтисодий судига юборилган. Мазкур суд ҳужжати устиданжавобгартомонидан берилган тафтиш тартибидаги шикоятидакассация инстанцияси суди қарор қабул қилишдапроцессуал ҳуқуқ нормалари бузилганлиги, кассация протести 1 киритишнинг қонунчиликда белгиланган муддати ўтганлиги,апелляция инстанцияси қарори асослантирилмаганлиги, тарафлар ўртасида тузилган медиатив келишувучинчи шахсларнинг ҳуқуқ ва манфаатларига дахл қилмаслиги, даъво предмети ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаси **** эмаслиги, кассация инстанцияси даъво предмети бўлмаган талаб бўйича қарор қабул қилганлиги баён қилиниб, Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанцияси судининг **** йил 6 ноябрдаги қароринибекор қилиш сўралган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тафтиш тартибидаги шикоятида келтирилган **** қувватлаб, биринчи инстанция суди томонидан қонуний суд ҳужжати қабул қилинганлигини, кассация инстанцияси суди асоссиз равишда биринчи инстанция судининг **** бекор қилганлигинитаъкидлаб, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантиришни,Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанцияси судининг **** йил 6 ноябрдаги қароринибекорқилиб,Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 30 сентябрдаги ****ўз кучидақолдириш тўғрисида қарор қабул қилишни сўради. Суд **** иштирок этган прокурор жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятига нисбатан эътироз билдириб, кассация инстанцияси суди қонуний қарор қабул қилганлигинитаъкидлаб, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишнива кассация инстанцияси суди қарорини ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида фикр билдирди. Суд **** **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилингандаъвогарвакили иштироки таъминланмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, тафтиш инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган, тафтиш тартибидаги шикоятини (протестни) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди.Шу боис, судлов ҳайъати ишни кўриш бир неча маротаба кейинга қолдирилганлиги ва ишдаги мавжуд далиллар етарли эканлиги боис ишни мазкур шахслар вакиллари иштирокисиз, мавжуд ҳужжатларга асосан кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,иш юзасидан маърузачи судьянинг маърузаси важавобгар вакилининг тушунтиришлариниҳамда прокурорнинг фикриниэшитиб,қуйидагиларгаасосанжавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, кассация инстанциясисудининг қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 8 июлдаги“****да “**** it ” замонавий ишбилармонлик ва турар жойлар марказини барпо қилишга доир ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги****-сонли қарори (бундан буён матнда Қарор деб юритилади) 1-бандининг иккинчи хатбошисида ****нингҲ.Т.Бухорий, Зулфия,Қ.Муртазоев,И.Мўминов ва Саноатчилар кўчаларига туташ ҳудудларда самарасиз фойдаланилаётган объектлар, бино ва иншоотлар эгаллаган жами 2 83 гектар майдонда “**** ****” замонавий ишбилармонлик ва турар жойлар марказини барпо қилиш белгиланган. Мазкур қарор ижросини таъминлаш **** Бухоро вилояти ҳокимининг **** йил 10 июлда ****-сонли қарори қабул қилинган. Қарор 6-бандининг олтинчи хатбошисига кўра, ер участкаларининг олиб қўйилиши, бинолар ва иншоотлар бузилиши сабабли хусусий мулк эгаларига етказилган зарар Бухоро вилояти ҳокимлиги ҳузуридаги Давлат ва жамият эҳтиёжлари учун ер участкаларининг олиб қуйилиши муносабати билан жисмоний ва юридик шахсларга етказилган зарарларни қоплаш бўйича жамғарма маблағлари ҳисобидан қопланиши белгиланган. Тарафлар ўртасиданотариал тартибда тузилган**** йил 19 октябрдагикелишув битимигакўра, жавобгар Ўзбекистон ****ҳкамасининг “****да "**** itу" замонавий ишбилармонлик ва турар жойлар марказини барпо килишга доир ташкилий чора-тадбирлар тўгрисида”ги **** йил 8 июлдаги ****сонли қарори ижросини таъминлаш **** Бухоро шаҳарнинг ****, Зулфия, Қ.Муртазоев, И.Мўминов ва Саноатчилар кўчаларига туташ ҳудудларда “**** itу” замонавий ишбилармонлик ва турар жойлар марказини барпо этилишини инобатга олиб, Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 16 ноябрдаги“Жисмоний ва юридик шахсларнинг мулк ҳуқуқларини таъминлаш ҳамда ер участкаларини олиб қўйиш ва компенсация бериш тартибини такомиллаштиришга доир қўшимча чоратадбирлар тўғрисида” ****-сон қарори талабларига мувофиқ, давлат ва жамоат эҳтиёжлари учун бино-иншоотлар эгаллаган ер учаскаларини олиб қўйиш тўғрисида қарор қабул қилиниши муносабати билан жавобгарга тегишли бўлган Бухоро шаҳарҚ.Муртазоев кўчасида жойлашганумумий ер майдони **** кв.м., қурилиш ости майдони ****,6 кв.м.даниборат “Савдо ва маиший хизмат кўрсатиш” бино-иншоотларини ва шаҳарнинг Қ.Муртазоев кўчасида 2/**** жойлашган**** кв.м.дан иборат қурилиши тугалланмаган бино-иншоотларни Бухоро шаҳар ҳокимлиги Ободонлаштириш бошқармаси балансига ўтказиш, “**** itу” замонавий ишбилармонлик ва турар жойлар марказиҳудудидан ****кв.м.дан иборат 4,5,6-Лотларда турар жой комплекси қуриш, қўшимча равишда шаҳарнинг Газли шоссеси, **** туташ бўлган ҳудуддан “Савдо ва маиший хизмат кўрсатиш”биноси қуриш учун **** кв.м., Бухоро шаҳар, Муборак кўчаси ҳудудидан ишлаб чиқариш биноси қуриш учун **** кв.метр, шаҳарнинг Ғиждувон кўчаси,41-умумтаълим мактабига туташ бўлган ҳудуддан “Савдо ва маиший хизмат кўрсатиш”биноси қуриш учун **** кв.м., кейинчалик шаҳарнинг бошқа ҳудудидан савдо ва маиший хизмат кўрсатиш биноси қуриш учун **** кв.м.ер майдони **** бериш тўғрисида, шунингдек, жавобгар ҳокимлик ёки ҳокимлик мансабдор шахслари манфаатларига зарар етказадиган даъво талаблари билан судларга ва бошқа идораларга мурожаат қилмаслик **** олган. Бухоро шаҳар ҳокимининг **** йил 26 декабрдаги ****-сонли қарори билан жавобгарга шаҳарнинг Ғиждувон кўчаси ҳудудидан қишлоқ хўжалиги **** фойдаланилмайдиган шаҳар ҳокимлиги заҳира ерлари ҳисобидан савдо ва маиший хизмат кўрсатиш биноси қуриш ва туташ ерларни ободонлаштириш учун 1****кв.м.дан иборат ер участкаси доимий фойдаланиш ҳуқуқи асосида **** берилган. 3 Кадастр агентлиги Бухоро шаҳар бўлимининг **** йил5 январдаги огоҳлантириш хатидажавобгар доимий фойдаланиш ҳуқуқи асосида ер майдонида савдо ва маиший хизмат кўрсатиш бино-иншоотини қурмаганлиги ва ер майдонидан фойдаланмаганлиги аниқланганлиги кўрсатилган. Аниқланган ҳолат юзасидан Кадастр агентлиги Бухоро шаҳар бўлими томонидан Бухоро шаҳар ҳокимлигига **** йил 4 июлда ****-сонли **** киритилган. Шаҳар ҳокимлигининг **** йил 26 декабрдаги ****-сонли қарорининг 4-бандида **** ер участкасидан белгиланганидан бошқа **** фойдаланганида ваберилганер участкасидан икки йил мобайнида фойдаланмаганда ер участкасига бўлган ҳуқуқ бекор қилиниши кўрсатилган. Шунга кўра даъвогар даъво аризасидаги талаб билан судга даъво аризаси билан мурожаат қилган. Тарафлар ўртастида **** йил 25 сентябрда даъво аризаси талабида келтириб ўтилган талабларни жавобгар тўлиқ бартараф этиш, қурилиши лозим бўлган биноиншоотни **** йилнинг 30 апрель кунига қадар фойдаланишга топшириш, фойдаланишга топширилганлиги тўғрисидаги маълумотларни шаҳар ҳокимлигига **** йил 30 апрель кунидан кечиктирмасдан **** этиш тўғрисида медиация келишуви расмийлаштирилган ва судга **** этилган. Биринчи инстанция суди ишни мазмунан ҳал этишда иш ҳужжатларини тўлиқ ўрганмасдан, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини нотўғри қўллаб, даъво аризасини кўрмасдан қолдириш тўғрисида **** хулосага келган. ИПК ****-моддасининг 53-бандига кўра, тарафлар ўртасида медиатив келишув тузилган бўлса, суд даъво аризасини кўрмасдан қолдиради. “Медиация тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 3-моддасига кўра, ушбу Қонуннингамал қилиши фуқаролик ҳуқуқий муносабатлардан, агар қонунда бошқачақоида назарда тутилмаган бўлса, шу жумладан тадбиркорлик фаолиятиниамалга ошириш муносабати билан, мижоз ва **** (кредит ташкилотлари)ўртасидаги муносабатлардан, суғурта шартномасидан юзага келадиганмуносабатлардан келиб чиқадиган низоларга, меҳнат ва оилавий ҳуқуқиймуносабатлардан келиб чиқадиган низоларга медиацияни қўллаш биланбоғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилади. Ушбу Қонуннинг амал қилиши медиацияда иштирок этмаётган учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, жамоат манфаатларигадахл қиладиган ёки дахл қилиши мумкин бўлган низоларга нисбатан татбиқэтилмайди. Ўзбекистон РеспубликасиОлий суди Пленумининг**** йил 24 майдаги“Биринчиинстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айриммасалалари тўғрисида”13-сонлиҚарорининг 322бандида“Медиация тўғрисида” Ўзбекистон Республикаси Қонунининг амал қилишимедиацияда иштирок этмаётган учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонунийманфаатларига, жамоат манфаатларигадахл қиладиган ёки дахл қилишимумкинбўлган, шунингдек, маъмурий ҳуқуқий муносабатлардан келибчиқадиган низоларга нисбатан татбиқэтилмаслиги **** тушунтиришберилган. 4 Тарафлар ўртасидаги низо ҳокимлик ва жавобгар ўртасида маъмурий ҳуқуқий муносабатдан келиб чиққан низо бўлиб, мазкур ҳолатдагинизога қонун татбиқ этилмайди.Бундайҳолатда биринчи инстанция судинизони мазмунан кўриб чиқиши лозим бўлган. Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция суди томонидан моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаси нотўғри қўлланилганлиги сабабли биринчиинстанция судининг **** бекор қилиш ва ишни мазмунан кўриб чиқишучун Бухоро туманлараро иқтисодий судига юбориш **** тўғри хулосагакелган. Судлов ҳайъатижавобгарнингтафтиш тартибидаги шикоятида келтирган **** билан келишмайди. Биринчидан,кассация инстанцияси суди томониданпроцессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилган.Кассация протести келтириш ўтказиб юборилган муддатини тиклаш тўғрисида илтимоснома мавжуд бўлиб, суд илтимосномани иқтисодий процессуал қонунчилик доирасида муҳокама қилган. Иккинчидан,жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятидагинизо предмети бўлган ер участкаси қайси учинчи шахсларнинг ҳуқуқларига дахл қилганлиги исботланмаганлиги ********асоссиз. Низонинг бир тарафибўлган ҳокимликдавлат органи бўлиб, низо ер **** тўғрисидаги шаҳар ҳокимлигининг қарори ижро этилмаслиги оқбатида келиб чиққанмаъмурий ҳуқуқий муносабат ҳисобланади.Мазкуртоифадаги низоларни кўришда медиация тўғрисидаги қонун татбиқэтилмайди. ИПК68-моддасининг биринчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Лекин жавобгарнинг суд ҳужжатлари устидан келтирилган шикоятдаги **** ва эътирозларини исботловчи далиллар судлов ҳайъатига **** этилмади. ИПК ****8-моддасига мувофиқ, суд ҳужжатининг ноқонунийлиги ёки асоссизлиги ҳал қилув қарорини, қарорни ёки **** ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади.Суднинг мазмунан тўғри бўлган ҳал қилув қарори, қарори ёки **** **** юзаки асослар бўйичагина бекор қилиниши мумкин эмас. Мазкур ҳолатда суд ҳужжатини ноқонуний ёки асоссиз деб бўлмайди, суд инстанцияси томонидан моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига тўлиқ риоя қилинган ҳолда суд ҳужжати қабул қилинган. ИПК ****7-моддасибиринчи қисмининг1-бандига кўра,ишни тафтиш тартибида кўрадиган суд тафтиш тартибидаги шикоятни (протестни) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати, кассацияинстанцияси судитомонидан қарор қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларигатўлиқриоя қилинганлигини,суд ҳужжатиниўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, судлов ҳайъатикассация инстанциясисудинингқарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги 5 шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, жавобгар томонидан тафтиш тартибида шикоят келтирилишида олдиндан давлат божи тўланмаганлиги ва давлат божини тўлаш кечиктирилганлиги, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги боис, жавобгардан республика бюджетига**** сўм давлат божи ундиришни, олдиндан тўланган почта **** жавобгарнинг зиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****2-****7-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилди: Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанциясининг**** йил6 ноябрдагиқарори ўзгаришсиз, жавобгар “Br v Lid r S rvis” масъулияти чекланган жамиятининг тафтиш тартибидагишикояти қаноатлантирмасдан қолдирилсин. Жавобгар “Br v Lid r S rvis” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборанбир йил муддатдабевоситаЎзбекистон Республикаси Олий судигатафтиш тартибидаги шикоят (протест) биланмурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъатаъзолари Ш.Ҳамидов О.Қўлдошов 6