Решение #2822326 economic_new

****1-****2/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****6йил13 январь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьяларО.Қўлдошов ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида,Ўзбекистон РеспубликасиВазирлар МаҳкамасиҳузуридагиЭлектр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газданфойдаланишни назорат қилиш инспекциясиБухоро вилоят ҳудудий бошқармаси вакили****(**** йил22 октябрдаги****-сонли ишончномага асосан),“Бухоро ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятивакили****(**** йил22 октябрдаги ****-сонли ишончнома асосида)лар иштирокида, аризачи Ўзбекистон РеспубликасиВазирлар МаҳкамасиҳузуридагиЭлектр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газданфойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг жавобгар “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятига нисбатанқўлланилган ****сўммолиявийжаримасуммасини ундириштўғрисидаги аризаси юзасидан қабул қилинганБухоротуманлараро иқтисодий судининг **** йил29 октябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатан “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятитомонидан берилганкассацияшикоятини иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйид гил рни аниқлади: Ўзбекистон РеспубликасиВазирлар МаҳкамасиҳузуридагиЭлектр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газданфойдаланишни назорат қилиш инспекцияси (бундан буёнматнда аризачи деб юритилади) иқтисодий судга ариза билан мурожаат қилиб, “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамияти(бундан буёнматнда жавобгар деб юритилади)га нисбатанқўлланилган 87**** ****сўммолиявийжаримасуммасини ундиришни сўраган. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг **** йил29 октябрдаги ҳал қилув қарори билан арз қилинган талаб қаноатлантирилиб, жавобгардан аризачи фойдасига **** молиявий жарима суммаси ундириш белгиланган. Жавобгармазкур суд ҳужжатидан норози бўлиб,кассацияшикояти **** этган.ШикоятдаЎзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 21 февралдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандида биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги белгиланганлиги, шу билан бирга, “Энергияни тежаш.Ундан оқилона фойдаланиш ва энегия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 49-моддасига кўра,агар энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги кўрсатилганлиги, жавобгар электр энергиясининг истеъмолчи эмаслиги балки, таъминотчи эканлиги, аниқланган камчиликлар электр энергиясининг сифати ёки сифатсиз узилишларига таъсир кўрсатмаслиги**** қилиб кўрсатилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ва арз қилинган талабни тўлиқ қаноатлантиришни рад этиштўғрисида янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакиликассация шикоятида **** такрорлаб уни қувватлаб,амалдаги қонунчиликка кўра биринчи марта содир этилган ҳуқуқбузарлик учун молиявий жарима санкцияси қўлланилмаслигини, аниқланган камчиликлар бартараф этилиб, бу **** маълум қилинганлигини, жавобгар электр энергияси истеъмолчиси ҳисобланмаслигини, балки,таъминотчи **** саналишини, аризачининг қарорига нисбатан кўрилган шикоят маъмурий судда кўрилганлигини баёнқилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни ва арз қилинган талабни қаноатлантириш **** янги қарор қабул қилишни сўради. Суд **** иштирок этганаризачивакили жавобгарнингкассацияшикоятига нисбатан эътироз билдириб, биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари тўлиқ ўрганилганлигини, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилганлигини,маълум қилиб,жавобгарнингкассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб,ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, апелляция шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўражавобгарнингкассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,“Ўзэнергоинспекция”Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси томонидан бошқарманинг **** йил 5 июндаги ********-сонли буйруғига асосан **** йил 17 июнда Бухоро вилоят ****да фаолият кўрсатиб келаётганжавобгартасарруфида бўлган Қоракўл туман электр таъминоти **** Ўзбекистон Республикасининг **** йил 7 августдаги“Энергия тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги ****-сонлиҚонуни (бундан буёнматнда Қонун деб юритилади) талабларига риоя этилиши юзасидан текшириш ўтказилган. Текшириш жараёнида акциядорлик жамиятининг Қоракўл туман электр таъминоти **** ёқилғи-энергия ресурсларини беҳуда сарфлаш, улардан ноқонуний ва самарасиз фойдаланиш ҳолатларини аниқлаш борасида давлат назоратини амалга ошириш билан боғлиқ назорат тадбири давомида, норматив ҳужжатлар билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимнинг элементларидан сертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланганлиги аниқланган. Аниқланган ҳолатлар юзасидантузилган**** йил 17 июнда ****/****-сонли далолатномага кўра,**** йил 1 декабрдан 2025 йил 13 июнга қадар Қоракўл ТЭТК ҳисобидаги ****-сонли трансформаторда ПК-10 кВли стандарт сақлагичлар ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** кВт.с,62-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали ****.**** кВт.с, 1-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** **** кВт.с,****-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** **** кВт.с,12-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** **** кВт.с,7-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** **** кВт.сва****-сонли трансформаторда ПК-6 кВли стандарт **** ўрнига қўлбола сим (жучок) ўрнатиш орқали **** **** кВт.с,жами 8 та ностандарт ва сертификатлаштирилмаган электр ускуналар ўрнатилган трансформатор пунктлари орқали 1**** **** кВт.с электр энергиясиниистеъмолчиларга етказиб берилган. Қонуннинг 32-моддасига кўра,Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият юритувчи нефть маҳсулотлари, электр ва иссиқлик энергияси ҳамда табиий газни етказиб берувчи энергия таъминоти ташкилотлари, энергиянинг чакана савдоси билан шуғулланувчи ташкилотлар, суюқ ёқилғининг чакана сотувчилари ва якуний истеъмолчиларга ёқилғини тўғридан-тўғри етказиб берувчилар энергия самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирларни **** шарт. Қонуннинг 34-моддасига мувофиқ, энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш, шунингдек энергия сифатининг норматив ҳужжатларда белгиланган кўрсаткичларига риоя этилиши соҳасидаги давлат назорати Ўзэнергоинспекция ҳамда унинг ҳудудий бошқармалари томонидан қонунчиликка мувофиқ амалга оширилиши кўрсатилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 26 февралдаги “Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ****”ги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 3-бандига кўра,Ўзбекистон Республикасининг“Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўғрисида”гиҚонунигамувофиқ хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ёқилғи-энергетика ресурсларидан фойдаланиш билан боғлиқ сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементларидан фойдаланишдаги ҳуқуқбузарлик ҳолатлари аниқланганда ваколатли орган томонидан ҳуқуқий таъсир чораси сифатида молиявий санкциялар қўлланилади. Қонуннинг 47-моддасигакўра, ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари томонидан сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементларидан фойдаланиш — сертификатлаштирилмаган энергетика ускуналари, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементлари ёрдамида сарфланган ёки узатилган энергия қийматининг ўн фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлади. Шунга асосан ваколатли орган томонидан **** ййил 18 июнда ****-сонли **** сўм миқдорида молиявий жарима қўллаш тўғрисида қарор қабул қилинган ва жавобгартасарруфида бўлган Қоракўл туман электр таъминоти ******** йил 20 июнда почта алоқа бўлими орқали юборилган. Қарор билан ҳисобланган молиявий жарима суммасини биройлик муддатичида ихтиёрий равишда тўлаб бериш сўралган. Жавобгар томониданқарор ижросиэътиборсиз қолдирилганлиги боисаризачиаризадаги талаб билан судга мурожаат қилган. Иш ҳужжатлари аниқланишича,жавобгартасарруфида бўлган Қоракўл туман электр таъминоти ****томонидан8 та трансформатор пунктлариданостандарт ва сертификатлаштирилмаган электр ускуналари яъниқўлбола сим (жучок)ўртанишорқали электр энергиясиниистеъмолчиларга етказибберган. Зеро,Низомнинг14-бандииккинчи хатбошисида энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқларидан фойдаланишдаги қонунчилик ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар билан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган техник ҳолат ва тизимларнинг элементларидан сертификатлаштирилмаган ҳолда фойдаланиш ҳуқуқбузарлик ҳисобланиши белгиланган. Қолаверса, Низомнинг 21-бандига кўра, ваколатли органнинг ходимлари томонидан тузилган далолатномалар ҳамда ваколатли орган томонидан қабул қилинган қарор молиявий санкциялар қўллаш учун асос ҳисобланади. Низом28-бандида ваколатли органнинг қарори асосида қўлланилган молиявий санкциялар бир ой муддатда тўлаб берилмаган ****, молиявий санкциялар ваколатли орган томонидан суд тартибидаундирилиши кўрсатилган. Бинобарин, ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. Биринчи инстанция суди ишни мазмунан кўриб чиқишда, иш ҳолатларини тўлиқ ўрганиб, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаб, арз қилинган талабни қаноатлантириш **** асосли хулосага келган. Судлов ҳайъатикассацияшикоятидагижавобгарнинг **** биланкелишмайди. Биринчидан,Низомнинг 27-бандида биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги белгиланган бўлиб,молиявий жарима санкциясиаризачи томонидан қарор асосида қўлланилган.Мазкур қарорбекор қилинмаган ёки**** эмас дебтопилмаган. Ваколатли орган томонидан қўлланилган молиявий санкция суммаси ихтиёрий равишда тўланмаганлиги натижасида суд орқали ундириш талаби билан асосли мурожаат қилинган. Бундан ташқари,Тошкент туманлараро маъмурий судининг **** йил 30 октябрдаги ****-сонли ҳал қилув қарори билан жавобгарнинг аризачи томонидан қўлланилган**** ййил 18 июндаги ****-сонлиқарорини **** эмас деб топиш талабини қаноатлантириш рад этилган. ИПК 73-моддасининг учинчи қисмига кўра, фуқаролик ишлари бўйича суднинг ёки маъмурий суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори бошқа ишни кўраётган иқтисодий суд учун фуқаролик ишлари бўйича суднинг ёки маъмурий суднинг ҳал қилув қарорида аниқланган ва ишда иштирок этувчи шахсларга тааллуқли бўлган ҳолатларга доир масалалар бўйича ****. Иккинчидан,Қонуннинг 3-моддасига кўра,ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчилари—ёқилғи-энергетика ресурсларининг бир ёки бир нечта турларини истеъмол қилувчи юридик ва жисмоний шахсларҳисобланиши қайд этилган бўлиб,энергетика ускуналаридан, энергия таъминоти тармоқлари ва тизимларининг элементларидан фойдаланишда **** махсус ваколатли электр энергия таъминоти **** ваколат бўлган. Мазкур ҳолатда жавобгарнингсифатли электр энергиясини узлуксиз етказиб бериш, **** жараёнида жавобгарнинг масъулияти мавжуд бўлган. Учинчидан,жавобгарўз эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни бирламчи далиллар билан тасдиқланмаган. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига асосан, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Судлов ҳайъати жавобгарнинг кассация шикоятида келтирган **** суднинг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўла олмайди деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддасининг биринчи бандига кўра, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. ИПК ****-моддасида суд ҳужжатини ўзгартириш ёки бекор қилиш асослари кўрсатилган бўлиб, мазкур ҳолатда судлов ҳайъати суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун Кодекснинг ушбу моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъати, биринчи инстанция суди томонидан ҳал қилув қарори қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекорқилиш учун асослар мавжуд эмаслигини инобатга олиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, жавобгарнинг кассация шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилганлиги боис, кассация инстанция суди учун жавобгардан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни ва жавобгар томонидан кассация инстанцияси суди учун **** сўм почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятининг кассацияшикоятиниқаноатлантириш рад этилсин. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг **** йил29 октябрдаги ҳал қилувқарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятидан касссация инстанция суди учун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар “Бухоро ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятитомониданкассация инстанцияси суди учун олдиндан тўланган****сўм почта **** унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор ижроси юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан тафтиш тартибидаги шикояти (протести) биланБухоротуманлараро иқтисодий суди орқали бир йил муддатда Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига мурожаат қилишга ****. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари О.Қўлдошов ****