Решение #2822333 economic_new

****1-2402/****-сонли иқтисодий иш Биринчиинстанциясудида ишни кўргансудья–**** Кассация инстанцияси судида маърузачисудья –**** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ АР О Р И Бухорошаҳри ****6 йил 13январь Бухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйичасудлов ҳайъати ****нинг раислигида,ҳайъат аъзолари судьялар **** ва ****даниборат таркибда, судья каттаёрдамчиси ****нинг котиблигида,“Fоrtun Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятитугатиш бошқарувчиси ****лар иштирокида, аризачи Ўзбекистон Республикаси АТБ “****”ининг қарздор “Fоrtun Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз (****) деб топиштўғрисидагиаризаси юзасидан қабул қилинганБухоротуманлараро иқтисодий судининг ****5йил24 январдаги ҳал қилув қарори устидан қарздор“Fоrtun Tr ding C m n ”масъулияти чекланган жамиятинингберган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйид гил рни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси АТБ “****”и(бундан буён матнда аризачи деб юритилади) иқтисодий судга ариза билан мурожаат қилиб, “****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда қарздор деб юритилади)ни тўловга қобилиятсиз деб эътироф этиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлашни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг ****4йил4 октябрдаги **** асосан қарздорга нисбатан кузатув таомили жорий қилинганва **** бошқарувчиси этиб **** тайинланган. Суднинг **** йил24 январдаги ҳал қилув қарори билан қарздор **** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланиши белгиланган. Қарздор суднинг ҳал қилув қароридан норози бўлибкассацияшикояти берган.Шикоятда ариза асоссиз қаноатлантирилганлиги, жамиятни нотўғри **** деб топганлиги,ижро ҳужжатларига асосан қарздор ва гаровга қўювчининг ликвидли мол-мулклари мавжудлиги, ушбу мол-мулклар мавжуд бўлишига қарамасдан асоссиз равишда қарздорни **** деб топиш **** ариза киритилганлиги**** килиб кўрсатилиб, қарздорнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни ва биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, ариза талабини қаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этган қарздортугатиш бошқарувчиси қарздор жамиятни тиклаш имкониятлари мавжудлтги ва **** тўловга қобилиятсиз эканлигини маълум қилиб, қонуний қарор қабул қилишни сўради. Судлов ҳайъати суд **** **** ва жойи тўғрисидатарафларнинг хабардорлигини тасдиқловчи маълумотнома мавжудлигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда мантда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига кўра, ишни уларнинг вакиллари иштирокисиз, ишдаги мавжуд ҳужжатлар асосида кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасинива қарздортугатиш бошқарувчисининг тушунтиришлариниэшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан қарздорнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, “****” АТБ ва “Gr nh us G ld” масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 9 июлдаги 36-сонли кредит шартномасига асосан **** **** (беш юз минг) **** доллари миқдорида кредит маблағи ****. Кредит таъминоти сифатида “Gr nh us G ld” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган **** Республикаси Тахиатош тумани **** кўчасида жойлашган 2 (икки) дона замонавий кўринишдаги гидропоник иссиқхоналари ва қўшимча механик қиздириш мосламаси орқали уруғ ундириш ускуналари гаровга қўйилган. Шу билан бирга, кредит қайтарилиши таъминоти сифатида кредитор “****” АТБ, кафил “****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамияти вакредит олувчи“Gr nh us G ld” масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 13 июль куни кафиллик шартномаси имзоланган. Кредитни ўз **** қайтармаганлиги сабабли кредитор судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, кредит қарзини солидар тартибда ундириш ва ундирувни гаров мулкларга қаратишни сўраган. Нукус туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иш юзасидан қабул қилинган **** йил 13 августдаги ҳал қилув қарорига асосан “****” АТБ фойдасига **** ****,67 **** доллари миқдорида кредит қарздорлигини қарздор “Gr nh us G ld” масъулияти чекланган жамияти ва “****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятидан солидар тартибда ундириш ва ундирувни гаров мулкига қаратиш белгиланган. Нукус туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 августдаги ****-сонли **** асосан “Gr nh us G ld” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан тўловга қобилиятсизлик иши қўзғатилган. Қарздор томонидан **** олдидаги **** **** кафиллик шартномаси бўйича суд қарори асосида қарздорлик суммаси тўланмаганлиги сабабли аризачи судга қарздорни **** деб топиш **** ариза билан мурожаат қилган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 3-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик - суд томонидан эътироф этилган, қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини тўла **** қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** тўла **** **** қодир эмаслиги **** тушунча берилган. Қонуннинг 5-моддасига кўра аломатлари қуйидагилардан иборат: **** тўловга қобилиятсизлик агар тегишли **** юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан **** бўлса, шаҳарни ташкил этувчи **** ҳамда унга тенглаштирилган **** томонидан эса олти ой ичида ****, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул **** бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** **** қодир эмаслиги; доимий тўловга қобилиятсизлик - агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг **** унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Қонуннинг 37-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш ушбу Қонуннинг 5-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган аломатлар мавжуд бўлганда суд томонидан қўзғатилиши мумкин, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно. Судлов ҳайъати қарздорнингкассацияшикоятида **** олдидаги қарздорликни ликвидли мол-мулклар ҳисобидан қоплам имкониятини мавжудлиги**** келтирган **** билан келишмайди. Биринчидан, м**** бошқарувчи томонидан қарздорнинг молиявий аҳволини таҳлил қилиш натижаларига кўра судга **** этган ҳисоботларида, қарздор тўловга қодир эмаслиги, ўз айланма маблағлари билан таъминланмаганлиги, бугунги кунда фаолият юритмасдан зарар кўриб ишлаётган ва паст рентабелли ҳисобланишиқайд этилган. Шу билан бирга,Қонуннинг 7-моддасига кўра, қарздор пул **** **** муносабати билан унга нисбатан тўловга қобилиятсизлик ҳуқуқига қарздорнинг ўзи ва кредитор эга. Иккинчидан, қарздорнинг ликвидли мол-мулклари мавжудлиги тугатиш жараёнида кредиторлар реестрига киритилган **** қоплаш учун йўналтирилади ва тўлиқ бартараф этилган **** тиклаш имконияти вужудга келади. Учинчидан, қарздорнинг тўлов **** бўйичаҚонуннинг 5-моддасида назарда тутилган тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд. Бу ҳолатдақарздорлик тарафлар ўртасида тузилган кафиллик шартномасидан келиб чиққан бўлиб, қарздор томонидан кафиллик шартномаси асосида келиб чиққан пул **** **** иш ҳужжатлари билан тасдиқланган. Шу боис, аризачининг қарздорни **** деб топиш **** аризаси асослиҳисобланади. Қонун 92-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд кредиторларнинг биринчи йиғилиши қарори асосида, агар ушбу моддада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, қарздорни **** деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилади ёки суд санациясини ёхуд ташқи бошқарув тартиб таомилини жорий этиш **** **** чиқаради ёки келишув битимини тасдиқлайди ва тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатади. Биринчи инстанция суди ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб, қарздор кредиторлар йиғилиши қарорини, қарздорни ўз **** **** қодир эмаслиги ва унинг тўловга қобилиятсизлиги вужудга келганлиги сабабли, кредиторнинг аризасини қаноатлантириш, қарздорни **** деб топиш, унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш **** тўғри хулосага келган. Қарздорнингкассацияшикоятида келтирган **** суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди. Бундан ташқари, кредиторнинг ижро ҳужжатларини ижрога **** этиб кейинчалик такрор қайтариб олиш ҳолати унинг ҳуқуқи ҳисобланиб, бу ҳолат қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида ариза билан мурожаат қилиш ҳуқуқини чекламайди. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПКнинг ****-моддасига кўра кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати қарздорнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, қарздор томонидан кассация инстанцияси учун****сўм давлат божи ва****сўм почта **** тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарорқилади: Қарздор“****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятининг кассация шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Бухоротуманлараро иқтисодий судининг ****5йил24 январдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Қарздор“****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятитомониданкассацияинстанцияси суди учун **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарздор“****Tr ding C m n ” масъулияти чекланган жамиятитомонидан ортиқча тўланган**** сўм давлат божи тўловини қайтариш **** маълумотнома берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан бир йил муддатдаБухоротуманлараро иқтисодий суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** ****