Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-2002-2501/4230 Дата решения 13.01.2026 Инстанция Апелляция Тип документа Суд Бухоро туманлараро иқтисодий суди Судья MURODOV FARRUX ORIFOVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID 8605c73d-be09-4cba-aa89-ef7457c13a5f Claim ID PDF Hash 649cf1883d67ff09... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 6
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
Ер кодексининг 31-моддаси Ер кодекси 31 code_article
бандида Ер кодексининг 36-моддаси бандида Ер кодекси 36 code_article
Ер кодекси 36-моддаси Ер кодекси 36 code_article
бандларида курсатилган холларда тугатиш ушбу Кодекснинг 38-моддаси бандларида курсатилган холларда тугатиш ушбу Кодекс 38 code_article
Ер кодекси 38-моддаси Ер кодекси 38 code_article
га биноан ушбу Кодекс 36-моддаси га биноан ушбу Кодекс 36 code_article
Текст решения 17 266 символов
4-2002-2501/4230-сонли иктисодий иш Биринчи инстанция судида ишни курган судья **** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья: **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ЩТИСОДИЙ ИШЛАР БУЙИЧА СУДЛОВ ХДЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ КАРОРИ Бухоро шахри **** йил 13 январь Бухоро вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъати **** раислигида, хайъат аъзолари судьялар **** ва О.^улдошовлардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, вилоят **** булим прокурори **** иштирокида, Когон туман хокимлиги вакили **** (**** йил 3 апрелдаги ****-сонли ишончнома асосида), Кадастр агентлиги Бухоро вилоят бошкармаси вакили **** (**** йил 12 январдаги 75-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Когон туман хокимлигининг жавобгар“**** ****”масъулияти чекланган жамиятига нисбатан ерга булган хукукни ва ундан доимий фойдаланиш хукукини бекор килиш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан кабул килинган Когон туманлараро иктисодий судининг **** йил 20 октябрдаги хал килув карорига нисбатан“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикоятини иктисодий иш хужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида очик суд **** куриб чикиб, куйидагиларни аниклади: Когон туман хокимлиги (матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат килиб,“**** ****”масъулияти чекланган жамияти (матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан ерга булган хукукни ва ундан доимий фойдаланиш хукукини бекор килишни сураган. Биринчи инстанция судининг **** йил 2 октябрдаги **** билан ишга низо предметига нисбатан мустакил талаб билан арз килмайдиган учинчи шахс сифатида Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси Когон туман булими ва Кадастр агентлиги Когон туман булими жалб этилган. Суднинг **** йил 20 октябрдаги **** билан жавобгар хукукий ворис“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти (матнда жавобгар деб юритилади) билан алмаштирилган. Когон туманлараро иктисодий судининг **** йил 20 октябрдаги хал килув карори билан даъво аризаси тулик каноатлантирилиб жавобгарга Когон туман хокимининг **** йил 29 май кунидаги ****-сонли карорига асосан Когон тумани, Янги хаёт ^ФЙ, “Амиробод” массиви худудидаги туман захирасининг ****-контур кисмидан **** **** кв.метрдан иборат ер участкасига булган ердан доимий фойдаланиш хукуки бекор килинган. Мазкур суд хужжатига нисбатан жавобгар томонидан апелляция шикояти берилган.Шикоятида суд иш учун ахамиятли холатларни аникламаганлиги, ер майдонининг асл жойлашуви аникланмаганлиги, баён этилган хулосалар иш холатларига номувофикдиги, кулланиши лозим булган моддий хукук нормалари кулланилмаганлиги, Когон туманлараро иктисодий судининг **** йил 25 августдаги ****-сонли иктисодий иш буйича хал килув карори мавжудлиги ва айни бир предмет, бир шахслар уртасида даъво талабинини каноатлантириш рад этилганлиги, жавобгарга **** ер майдони координаталари Бухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошкариш буйича ягона Дирекция давлат муассасаси томонидан эгалланиб, курилиш ишлари амалга оширилиб, фойдаланиб келаётганлиги, ердан максадсиз фойдаланиш холати мавжуд эмаслиги, биринчи инстанция суди томонидан кадастр агентлиги Когон туман булими бир кун ичида, яъни **** йил 9 сентябрь куни буйрук чикариши, далолатнома тузиши, огохлантириш бериши ва такдимнома киритиши конун хужжатларига мос ёки мос эмаслигини текширмаганлиги баён килиниб, биринчи инстанция судининг хал килув карорини бекор килиш, даъвони рад килиш хакида янги карор кабул килиш суралган. Суд **** даъвогар вакили жавобгарнинг апелляция шикоятига эътироз билдириб, жавобгар **** йилда ер майдони **** бери бирор бир курилиш ишларини амалга оширмаганлигини, бу хакда мутахассислар жойида чикиб урганиб далолатнома тузилганлигини, жавобгарга огохлантириш хатлари берилганлигини, икки йил давомида курилиш ишлари **** сабабли ерга булган хукуклари бекор килиниши тугрисида судга даъво аризаси берилганлигини, суд карори тугри чикарилганлигини билдириб, биринчи инстанция судининг хал килув карори узгаришсиз колдиришни суради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс кадастр агентлиги Бухоро вилоят бошкармаси вакили биринчи инстанция судининг хал килув карори узгаришсиз колдиришни суради. Суд **** вакти ва жойи тугрисида тегишли тартибда хабардор килинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. **** процессуал кодекси (матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг туртинчи кисмига кура, апелляция инстанцияси судининг суд **** суд мухокамасини утказиш вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор килинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошка шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз куришга тускинлик килмайди. Судлов хайъати ИПК ****-моддасининг туртинчи кисмига асосланиб, ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз куриб чикишни лозим топди. Дастлабки **** йил 17 декабрь, **** йил 6 январь кунлари утказилган суд **** иштирок этган жавобгар вакили апелляция шикоятида келтирган **** такрорлаб, **** ер майдони координаталари аник булмаганлигини, уларга курсатилган худудда кичик саноат зонаси худудига **** булиб, ер майдонлари чизмада устма уст тушганлиги сабабли,курилишни бошлашга имконият булмаганлигини, ер майдонида курилиш ишларини бошлаш учун лойиха, АРТ хужжатлари расмийлаштирилганлигини, ер майдони аник булмаганлиги сабабли курилиш иши бошланмаганлигини, ер майдонидан максадсиз фойдаланиш холати мавжуд булмаганлигини, даъво асоссиз эканлигини, биринчи инстанция суди иш холатларини тулик урганмаганлигини баён килиб, биринчи инстанция судининг хал килув карорини бекор килиш, даъвони рад килиш хакида янги карор кабул килиш суради. Суд **** иштирок этган прокурор жавобгарнинг апелляция шикоятини каноатлантиришни рад этиш, биринчи инстанция судининг хал килув карори узгаришсиз колдириш хакида фикр билдирди. Судлов хайъати иш буйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, даъвогар ва учинчи шахс вакилининг тушунтиришларини, прокурорнинг фикрини эшитиб, апелляция шикоятидаги **** ва иш хужжатларини урганиб чикиб, куйидаги келтирилган асосларга кура жавобгарнинг апелляция шикоятини каноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг хал килув карорини узгаришсиз колдиришн лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи ва иккинчи кисмларига мувофик суд ишни апелляция инстанциясида куритчогида биринчи инстанция суди хал килув карорининг конунийлигини ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниклаши мумкин.Апелляция инстанциясининг суди биринчи инстанция судининг хал килув карорини тулик **** текшириши шарт. Иш хужжатларидан аникланишича, жавобгарга Когон туман хокимининг **** йил 29 май кунидаги ****-сонли карорига асосан Когон тумани “Янги-хаёт” ^ФЙ “Амиробод” массиви худудидаги туман захирасининг ****-контур кисмидан 1,20 га кишлок хужалигида фойдаланилмайдиган ер майдони “Чикиндиларни кайта ишлаш цехи биноси” куриш учун **** ва **** йил 23 июнда Когон туман Ер тузиш ва кучмас мулк кадастри давлат **** томонидан ер участкасига булган хукукининг давлат руйхатидан утказилиб, Ви****-сонли гувохнома берилган. Жавобгар томонидан курилиш ишлари амалга оширилмаган. Кадастр агентлигининг Когон туман булими томонидан **** йил 9 сентябрдаги ****-сонли Давлат ер назорати тадбирини утказиш тугрисидаги буйрукка асосан жавобгарга тегишли булган ер майдонида давлат ер назорати амалга оширилиб, давлат ер назорати натижалари тугрисида **** йил 9 сентябрда далолатнома тузилган (и.х.4 бет). Кадастр агентлигининг Когон туман булими **** йил 9 сентябрь кунида туман хокимлигига 45-сонли такдимнома киритиб, **** кодекси Бундан буён матнда Ер кодекси деб юритилади) 36-моддасининг 10-бандига биноан ер майдонини туман захирасига кайтаришда амалий ёрдам бериш суралган (и.х.8-бет). Кадастр агентлигининг Когон туман булими томонидан жавобгарга **** йил 9 сентябр кунида ****-сонли огохлантириш хати юборилиб, унда ер участкасидан максадли ва окилона фойдаланиши, акс холда максадсиз фойдаланган такдирда туман хокимлиги томонидан ер участкасига булган хукукни бекор килиш буйича судга даъво аризаси киритилиши тутрисида огохлантирилган.Мазкур хат почтаоркали жавобгар манзилига юборилган (и.х.-6-7 бетлар). Жавобгар томонидан **** йилдан бери **** ер участкасидан белгиланган максадларда фойдаланилмасдан, курилиш ишлари амалга оширилмаганлиги сабабли даъвогар жавобгарга нисбатан даъво аризасида курсатилган талаб билан судга мурожаат килган. **** 68-моддасининг биринчи кисмига асосан ер, ер ости бойликлари, сув, усимлик ва хайвонот дунёси хамда бошка табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан окилона фойдаланиш зарур ва улар давлат мухофазасидадир. Ер кодексининг 31-моддасига мувофик, юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкасига булган хукуки жойнинг узида чегаралар белгиланганидан, ер участкаларининг планлари (чизмалари) ва тавсифлари тузилиб, ер участкаларига булган хукук давлат руйхатига олинганидан кейин вужудга келади. Жавобгарнинг ер майдонига булган хукуки **** йил 23 июнда давлат руйхатидан утказилган вактда вужудга келган. Судлов хайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган **** билан куйидагиларга кура келишмайди. Биринчидан, жавобгарга ер **** тутрисидаги Когон туман хокимининг **** йил 29 май кунидаги ****-сонли карори 4 бандида Ер кодексининг 36-моддаси талабларига катъий риоя килиш топширилган. Иккинчидан, шикоятда жавобгар узига **** ер майдони Бухоро кичик ва ёшлар саноат зоналарини бошкариш буйича ягона Дирекция давлат муассасаси томонидан эгалланиб, курилиш ишлари амалга оширилаётганлиги сабабли фойдаланиб билмаганлигинини билдирсада, **** йилдан судга даъво аризаси берилган вактга кадар бирор бир ваколатли органга унга **** ер майдони бошка шахсга такроран **** берилганлиги, хукукдари бузилганлиги хакида мурожаат килмаган, Шунингдек, уз хукукларини бузилганлиги сабабли ер майдонидан фойдалана олмаганлиги хакидаги **** тасдикловчи далилларни судга такдим эта олмади. Учинчидан, Когон туман курилиш ва уй-жой коммунал хужалиги булимининг хокимликка такдим этган **** йил 16 июлдаги 89-сонли ёзма маълумотномасида жавобгар томонидан хозирги кунда “Чикиндиларни кайта ишлаш цехи” биноси курилиши бошланмаганлиги маълум килинган. Вахоланки, Ер кодекси 36-моддаси биринчи кисмининг 10-бандига кура, кишлок хужалиги эхтиёжлари учун берилган ер участкасидан бир йил мобайнида ва кишлок хужалиги сохасига тааллукли булмаган эхтиёжлар учун берилган ер участкасиданикки йил мобайнида фойдаланилмаганида- бутун ер участкасига ёки унинг бир кисмига эгалик килиш хукуки ёхуд ундан доимий ёки муддатли фойдаланиш хукуки, шунингдек ер участкасини ижарага олиш хукуки бекор килинади. Ер кодекси 36-моддасининг иккинчи кисмига биноан, ер участкасига эгалик килиш хукукини ёки ер участкасидан доимий ёхуд вактинча фойдаланиш хукукини ушбу модда биринчи кисмининг 1, 2, 3 ва 5- бандларида курсатилган холларда тугатиш ердан фойдаланиш хамда уни мухофаза килиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи органларнинг такдимномасига кура, хукуклар тугатилишинингасосли эканлигини тасдикловчи хужжатлар асосида тегишинча вилоятлар, Тошкент шахар хокимларининг карорлари ёки **** **** карорлари билан амалга оширилади.Ер участкасига эгалик килиш хукукини ёки ер участкасидан доимий ёхуд вактинча фойдаланиш хукукини ушбу модда биринчи кисмининг 6 — 11-бандларида курсатилган холларда тугатиш ушбу Кодекснинг 38-моддасида белгиланган тартибда суд томонидан амалга оширилади. Ер кодекси 38-моддасига биноан ушбу Кодекс 36-моддаси биринчи кисмининг 6 — 11-бандларида назарда тутилган холларда, шунингдек ер тугрисидаги конунчилик бузилган бошка холларда ерлардан фойдаланиш ва уларни мухофаза килиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи орган ер эгасини ёки ердан фойдаланувчини олдиндан огохлантирганидан кейин туман, шахар хокимига ер участкасини олиб куйиш хакида такдимнома киритади.Туман, шахар хокими такдимнома асосида бир ойлик муддатда уни олиб куйиш хакида судга даъво аризаси киритади. Жавобгарга туман хокими карори асосида кишлок хужалигида фойдаланилмайдиган 1,2 гектар ер майдони курилиш максадларида **** булсада, икки йилдан ортик вакт мобайнида курилиш ишларини бошламаган, ер майдонидан курилиш максадларида фойдаланмаган, ер майдони уз холига ташлаб колдирилган.Бу холатлар иш хужжатлари, далолатнома, такдимнома, хулосалар, тарафлар вакилларининг берган тушунтиришлари билан тасдикданган. Демак, жавобгарнинг ер майдонига булган хукукини бекор килиш учун Ер кодекси биринчи кисмининг 10-бандида курсатилган асослар мавжуд.Даъвогарнинг даъво талаби асосли. Жавобгар шикоятида суд даъвогарнинг харакатлари **** **** **** йил 14 апрелдаги “Давлат ер ва кадастр назоратини амалга ошириш тартиби хамда геодезия назоратини амалга ошириш тартиби тугрисидаги низомларни тасдиклаш хакида”ги ****-сонли карорининг 1-иловаси билан тасдикланган “Давлат ер кадастр назоратини амалга ошириш тартиби тугрисида”ги Низом (бундан буён матнда Низом деб юритилади) талабларига мослигини текширмаганлиги хакида **** келтирган. Низомнинг 8-бандига кура, Иктисодиёт ва молия вазирлиги хузуридаги Кадастр агентлиги ва унинг худудий органлари — ер тоифасидан катъи назар, барча турдаги ер участкаларига булган хукукларни давлат руйхатидан утказмаслик холатларини, ер участкаларининг узбошимчалик билан эгаллаб олиниши ва ушбу ер участкаларида узбошимчалик билан иморат курилишини аниклаш, ер участкаси чегараларини узбошимчалик билан узгартиришга йул куймаслик чораларини куриш, ер участкасидан максадли фойдаланиши устидан давлат назоратини амалга ошириш буйича - давлат ер назорати буйича махсус ваколатли давлат органлари уисобланади. Низомда, давлат ер назорати мауаллий давлат уокимияти органлари, шунингдек, махсус ваколатли давлат органлари томонидан амалга оширилиши ва тартиби ваколатлари курсатилган булиб, даъвогар ва Когон туман кадастр агентлиги булими томонидан мазкур низом талаблари доирасида давлат ер назорати амалга оширилган ва уужжатлар расмийлаштирилган. Жавобгар шикоятида Когон туманлараро иктисодий судининг **** йил 25августдаги ****-сонли иктисодий иш буйича уал килув карори мавжудлиги ва айни бир предмет, бир шахслар уртасида даъво талабинини каноатлантириш рад этилганлиги уакида **** келтирган. ****-сонли иш юзасидан кабул килинган уал килув карорида даъвогар томонидан юкорида келтирилган Низом талабларига риоя килинмаганлиги сабабли даъво талабини каноатлантириш рад этилган.Шундан сунг, ваколатли орган ва даъвогар томонидан низом талаблари асосида бошкадан уужжатлар расмийлаштирилиб, бошка асослар буйича судга мурожаат килинган. Шу боис, судлов уайъати ****-сонли иктисодий иш ва мазкур иш айни бир предмет, бир шахслар уртасида уртасида булсада, даъвонинг асоси бошка булганлиги сабабли иш юритишни тугатиш учун асослар мавжуд эмас деб уисоблайди. Биринчи инстанция суди ишда аникланган уолатлар ва конунчилик талабидан келиб чикиб, даъво талаби асосли эканлигини, иш уужжатлари билан тасдикланганлигини инобатга олиб, даъво талабини каноатлантириш уакида тугри хулосага келган. Жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган **** суд уужжатини бекор килиш ва узгартириш учун асос була олмайди. Судлов уайъати иш уужжатларида биринчи инстанция судининг уал килув карорини бекор килиш учун ИПКнинг ****-моддасида курсатилган асослар мавжуд эмас деб уисоблайди. ИПК ****-моддаси биринчининг кисми 1-бандига кура, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) куриш натижалари буйича уал килув карорини узгаришсиз колдиришга уакли. Кайд этилганларга асосан судлов уайъати ишда аникланган уолатлар ва конун талабидан келиб чикиб, жавобгарнинг апелляция шикоятини каноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция суди уал килув карорини узгаришсиз колдиришни лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи кисмига кура, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг туккизинчи кисмига кура ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боглик холда килган суд **** ушбу моддада баён этилган коидаларга мувофик таксимланади. Судлов хайъати, суд **** ундириш масаласини мухокама килиб, жавобгар апелляция шикояти билан мурожаат килишда давлат божи тулови кечиктирилганлиги боис жавобгардан республика бюджетига апелляция инстанцияси суди учун **** сум давлат божи ундиришни, жавобгар томонидан олдиндан **** сум почта **** тулаганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида колдиришни лозим топди. Юкоридагиларга кура, **** процессуал кодексининг ****, ****, ****моддаларига асосланиб, судлов хайъати Кароркилади: Жавобгар“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамиятининг апелляция шикоятини каноатлантириш рад этилсин. Когон туманлараро иктисодий судининг **** йил 20 октябрдаги хал килув карори узгаришсиз колдирилсин. Жавобгар“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджетига апелляция инстанцияси суди учун **** сум давлат божи ундирилсин. Жавобгар“St nd rt Id l”масъулияти чекланган жамияти томонидан апелляция инстанцияси суди учун олдиндан **** сум почта **** туланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида колдирилсин. Карор юзасидан ижро варакаси берилсин. Карор кабул килинган пайтдан эътиборан конуний кучга киради. Карор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди оркали Бухоро вилоят суди иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига тафтиш тартибида шикоят килиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик килувчи **** хайъат аъзолари **** О.^улдошов