Решение #2823835 economic_new

****1-2503/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бухорошаҳри ****6йил 12 январь Бухоротуманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,даъвогарвакили Ж.Ҳалимов (ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида)ларнинг иштирокида,даъвогар “MAXSUS MONTAJ VA MEXANIZATSIYA” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “BUXORONEFTGAZSUVQURILISH” масъулияти чекланган жамиятидан 13.****.****.**** сўм асосий қарз, 6.****.****.**** сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “MAXSUS MONTAJ VA MEXANIZATSIYA” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар ёки **** деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“BUXORONEFTGAZSUVQURILISH” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар ёки жамият деб юритилади)дан13.****.****.**** сўм асосий қарз, 6.****.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган**** вакилидаъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,қўшимча ҳужжатларни **** этиб,судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик бартараф этилмаганлигинибилдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этганжамиятвакилидаъвони тан олиб, **** ҳам **** олдида қарздорлик мавжудлигини,жамиятнинг ҳисоб **** пул маблағлари йўқлигини,иш ****ларини жамиятнинг ягона таъсисчиси олиб беришини,пул маблағлари ҳам таъсисчининг ҳисоб **** келиб тушишини,**** олдидагиқарзни тўлаб беришларини билдириб, пеняни қонуний камайтиришни сўради. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўрадаъвониқисманқаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича, **** Когон туманлараро иқтисодий судининг ****301/****-сонли ишибўйича21.12.****3йилда қабул қилинган ҳал қилув қарори билан **** деб топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланган. Тугатиш ишларини олиб бориш учун 6 (олти) ой муддат белгиланган.Тугатиш бошқарувчиси этиб **** тайинланган. Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 15 июлдаги **** билан 1тоифали суд бошқарувчиси Маматназаров Исоқул Ачилович ****ни тугатиш бошқарувчиси этиб тайинланган. Тугатиш бошқарувчиси томонидан даъвогарнинг молиявий-хўжалик фаолияти таҳлил қилинганда,жавобгарнинг даъвогар олдида **** йил ва 2 ****йиллар давомида тузилган шартномаларга асосан 13.****.****.**** сўмлик қарздорлиги мавжудлиги аниқланган. Ушбуқарзни10 кун муддатдаихтиёрий равишда тўлаб бериш **** даъвогарнинг17.09.****5йилдаги №ТБ/25-сонлиталабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган ҳамда қарздорликтўлаб берилмаган.Шу сабабли****судга****га нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Суд муҳокамасида аниқланган ҳолатларга кўра,тарафлар ўртасида ****2йил5 январда 2-сонли маҳсулот етказиб бериш шартномаси,**** йил 4 январда **** Б-сонли маҳсулот етказиб бериш шартномаси,**** йил 4 январда 3сонли маҳсулот етказиб бериш шартномаси,**** йил 17 сентябрда 5-сонли транспорт воситалари, юк кўтарувчи техника ва механизмлар ижара шартномаси,**** йил 5 январда 01-сонлитранспортижарасишартномаси,**** йил 4 январда маҳсулот етказиб бериш шартномаси,**** йил 5 январда 5-сонли автокран, автотранспорт ва машина-механизмлар орқали техника хизматлари кўрсатиш шартномаси,****3йил4январда4-сонли автокран, автотранспорт ва машина-механизмлар орқали техника хизматлари кўрсатиш шартномаси, **** йил 4 январда 04-сонлитранспортижарасишартномаси,**** йил 3 апрелда№**** КС/21 КС/суб БНГ СК-сонли қурилиш-**** ишларини **** бўйича пудрат шартномаси,****2йил20 июнда №**** КС-сонли қурилиш-**** ишларини **** бўйича пудрат шартномаси,**** йил 22 майда №5/суб-1-сонли пудрат шартномаси,****2йил20 декабрда №**** БНГ СК-сонли пудрат шартномаси,**** йил 7 июнда №25/КР/22-БНГ СК-сонли пудрат шартномаси,**** йил 15 декабрда №УСПВ/06-С-БНГ СК-сонли қурилиш-**** ишларини **** бўйича пудрат шартномаси,**** йил 1 майда №14 КР-сонли пудрат шартномаси,**** йил 5 февралда №****-БНГ СК-сонли пудрат шартномаси,**** йил 1 июнда№23/КР/21БНГ СК-сонли,**** йил 2 майда №**** КР/21-БНГ СК-сонлипудрат шартномалари тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига биноан шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Ушбу шартномаларбўйича **** – **** йиллар мобайнида расмийлаштирилган электрон ****-фактураларга асосандаъвогартомониданжавобгаргаишлар ****, хизматлар кўрсатилган, шунингдек маҳсулотлар берилиб, транспорт воситалари ва техникалар ижарага берилган.Жавобгар томонидан шартнома шартлари лозим **** ****, тўловлар тўлиқ амалга оширилмаган.Натижада даъво аризаси билан мурожаат қилинган пайтда даъвогар олдида 13.****.****.**** сўмлик қарздорлик вужудга келган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги назарда тутилган. Жавобгарнинг мавжуд қарзи иш материалларидаги шартномалар,талабнома,электрон****-фактуралар,ўзаро солиштирма далолатнома,тарафларнинг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билантўлиқтасдиқланади. Маълум бўлишича, судга даъво билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик бартараф этилмаган.Шу сабабли суд, даъвонинг асосий қарз ундириш ****талабиниқаноатлантириб беришни лозим топади. 3 Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)га асосан6.****.****.****сўм миқдоридапеня ундириш талаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Қонун 32-моддасининг иккинчи қисмига кўра, етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлайди. Даъвогар томонидан пеня суммаси тўлов муддати кечиктирилган****кун учун (****4йил17июлдан **** йил21 сентябрга қадар)6.****.****.****сўм миқдоридаҳисобланган.Ушбу ҳолатда даъвонинг пеня ундириш **** талаби асосли бўлиб ҳисобланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига асосан агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандининг биринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд, тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириш тўғрисидаги талабини қисман,яъни1.****.****.****сўмга қаноатлантиришни,қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд 4 томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. Суд,даъво қисман қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнинг зиммасига юклашни ва ундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.**** сўм почта ****, шунингдек Республика бюджетига ****.****.****сўм(20.****.****.*****2%)давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, **** ва ****моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“BUXORONEFTGAZSUVQURILISH” масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар“MAXSUS MONTAJ VA MEXANIZATSIYA” масъулияти чекланган жамияти фойдасига13.****.****.****сўм асосий қарз,1.****.****.****сўм пеняҳамдаолдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“BUXORONEFTGAZSUVQURILISH” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****.****.**** сўм давлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****лари берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****