Решение #2824090 economic_new

****2-2501/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бухорошаҳри 2026йил12 январь Бухоротуманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,даъвогар вакили **** (адвокатлик ордери асосида), жавобгар вакили ****, ****, **** (ишончнома асосида)ларнинг иштирокида,даъвогар “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамияти манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгарлар АТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” ва АТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” Когон **** хизматлари офисига нисбатан “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган (кадастр **** 20:04:02:02:01:****) Бухоро вилоят Когон туман Янги Ҳаёт МФЙ, Янги Ҳаёт кўчаси 55-сонли уйда жойлашган умумий ер майдони ****,0 кв.метр, умумий майдони ****,0 кв.метр, қурилиш майдони ****,0 кв.метрдан иборат бўлган нотурар бино-иншоотга қўйилган **** ечиш ва гаров реестрига ёзув киритиш **** юклаш ҳамда адвокат хизмати учун тўланган 6.****.**** сўм гонарар пулини ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар ёки жамият деб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,АТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” (бундан буён матнда **** ёки жавобгар деб юритилади) ва АТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” Когон **** хизматлари офиси(бундан буён матнда **** филиали деб юритилади)ганисбатан “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган (кадастр **** 20:04:02:02:01:****) Бухоро вилоят Когон туман Янги Ҳаёт МФЙ, Янги Ҳаёт кўчаси 55-сонли уйда жойлашган умумий ер майдони ****,0 кв.метр, умумий майдони ****,0 кв.метр, қурилиш майдони ****,0 кв.метрдан иборат бўлган нотурар бино-иншоотга қўйилган **** ечиш ва гаров реестрига ёзув киритиш **** юклаш ҳамда адвокат хизмати учун тўланган 6.****.**** сўм гонарар пулини ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган жамият вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, гаров мулкига **** **** томонидан қўйилганлигини, бироқ асоссиз равишда ушбу **** ечилмасдан келинаётганлигини,амалдаги фуқаролик қонунчилиги бўйича мол-мулк такрорий аукцион савдоларида сотилмаганлиги сабаблиипотека шартномасибекор бўлишибелгиланганлигинибилдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган **** вакиллари даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб, **** ижро бюроси органлари томониданижросизқайтарилган ижро ҳужжати қайта ижрога **** этилганлигини, 2 ҳозиргипайтда суднинг ижро **** асосан қўзғатилган ижро иши юзасидан **** ижро бюроси органлари томонидан ижро ҳаракатлари олиб борилаётганлигини, ипотека шартномаси бекор қилинмаганлигини ва ўз кучида эканлигини, жамиятнинг **** олдидаги қарздорлиги сўндирилмаганлигини, **** бошқаруви томонидан жамиятга тегишли бўлган мулкни **** балансига қабул қилиш ишлари олиб борилаётганлигинибилдириб, даъвони рад қилишни сўрашди. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган Палата, вакил иштирокини таъминламади. Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларини қўллаб,ишни унинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд,тарафларнингтушунтиришларини тинглаб,иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,қуйидаги асосларга кўрадаъвони асоссизлиги сабабли рад қилишни, **** филиалига нисбатан иш юритишни тугатишнилозим топади. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Даъво аризасида баён этилишича,жамиятга“Бизнесни ривожлантириш ****” АТБ Когон **** хизматлари офиси томонидан **** йил май ойининг 26 кунида ****-сонли кредит шартномасига асосан ****.**** **** доллари ва **** йил июнь ойининг 12 кунида ****-сонли кредит шартномасига асосан жами ****.**** **** доллари миқдорида, иккита кредит линияси орқали жами ****.**** **** доллари миқдорида кредит ****. Мазкур кредит ва унга ҳисобланган фоизларни қайтармаслик хатарини олдини олиш **** жамиятга тегишли бўлган(кадастр **** 20:04:02:02:01:****) Бухоро вилоят Когон туман Янги Ҳаёт МФЙ, Янги Ҳаёт кўчаси 55-сонли уйда жойлашган умумий ер майдони ****,0 кв.метр, умумий майдони ****,0 кв.метр, қурилиш майдони ****,0 кв.метрдан иборат бўлган нотурар бино-иншоот ер участкасидан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан биргаликда гаров тариқасида **** **** этилган.Жамият томонидан кредит ва унга ҳисобланган тўловлар ўз **** тўланмаганлиги боис **** кредит қарздорлигини ундириш ва ундирувни гаров мулкига қаратиш **** судга мурожаат қилган.Когон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 14 ноябрь кунида ****-сонли ва ****сонли ҳал қилув қарорлари чиқарилган.Мазкур ҳал қилув қарорлари қонуний кучга киргач **** йил 14 декабрь кунида ижро **** **** ижро бюроси органларига юборилган.**** ижро бюроси Бухоро вилоят бошқармаси суднинг ижро **** кўрсатиб ўтилган талабларни ижросини таъминлаш **** жами 10.****.****.**** сўмга баҳоланган жамиятга тегишли бўлган нотурар биноиншоот дастлаб 27.02.**** йилда ва такрорий равишда 11.03.**** йилда “EAuksi n” ягона элкутрон савдоларига чиқарилган бўлиб, икки маротаба мазкур гаров мулки онлайн-аукцион савдоларида сотилмаган ва **** ижро бюроси Бухоро вилоят бошқармаси катта инспектор А.М.Қандахаров томонидан мазкур гаров мулки 10% арзонлаштирилган ҳолда жами 9.****.****.**** сўм ҳисобидан, гаров қиймати ва қарздорлик суммасидаги жами ****.****,26 **** доллар ижобий фарқни тўлаб бериш шарти билан, **** балансига олиш (ўзига қолдириш) ****, **** йил 11 март кунида 10.****-сонли таклиф хати билан мурожаат қилган.****, мазкур таклиф хатига**** йил 17 март кунидаги ****-сонли жавоб хатида ижобий тафовутни тўлабберилишини, **** бошқарувининг қарорига асосан амалга оширишини маълум қилган.Бироқ, ҳозирги кунга қадар ****.****,26 **** доллари 3 миқдоридаги ижобий тафовутни тўлаб берилишида **** бошқарувининг қарори мавжуд эмас.Шу билан **** ижро бюроси Бухоро вилоят бошқармаси катта инспектори А.Қандахаровнинг **** йил 28 июнь кунидаги қарори билан ижро иши юритиш тамомланган. Ушбу ҳолатларни асос қилиб, даъвогарманфаатида Палатасудга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)****-моддасининг бешинчи ва олтинчи қисмларига биноанткрорий кимошди савдоси амалга ошмаган деб эълон қилинганда гаровга олувчи гаров нарсасини реализация қилинмаган гаров нарсасини такрорий кимошди савдосидаги бошланғич сотиш нархидан кўпи билан йигирма беш фоиз камроқ суммада баҳолаб, ўзида олиб қолишга ****.Агар гаровга олувчи гаров нарсасини ўзида олиб қолиш ҳуқуқидан такрорий кимошди савдоси амалга ошмаган деб эълон қилинган кундан эътиборан бир ой ичида фойдаланмаса, гаров тўғрисидаги шартнома бекор қилинади. “Гаров тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни29-моддасининг иккинчи ва учинчи қисмларига асосан такрорий кимошди савдоси амалга ошмаган деб эълон қилинганда гаровга олувчи гаров нарсасини реализация қилинмаган гаров нарсасини такрорий кимошди савдосидаги бошланғич сотиш нархидан кўпи билан ўн фоиз камроқ суммада баҳолаб, ўзида олиб қолишга ****.Бунда гаровга олувчи ўзида олиб қолинаётган мол-мулкнинг қабул қилинаётган қиймати билан **** қопланган миқдори ўртасидаги ижобий фарқни (мавжуд бўлган ****) тўлаши шарт.Агар гаровга олувчи гаров нарсасини ўзига олиб қолиш ҳуқуқидан такрорий кимошди савдоси амалга ошмаган деб эълон қилинган кундан эътиборан бир ой давомида фойдаланмаса, гаров шартномаси бекор қилинади. “Ипотека тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 43-моддасининг олтинчи қисмида агар ипотекага олувчи такрорий кимошди савдоси амалга ошмаган деб эълон қилингандан кейин бир ой ичида гаровга қўйилган мол-мулкни ўзида қолдириш ҳуқуқидан фойдаланмаса, ипотека тугатилиши белгилаб қўйилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 22 августдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган “Бошқа шахсга ўтказиш **** ёки хатлаб қўйилган мол-мулклар электрон маълумотлар **** шакллантириш, юритиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида”ги Низомнинг 10-бандига асосан **** ва бошқа кредит ташкилотлари томонидан берилган кредит ёки қарз қайтарилишини таъминлаш **** нотариал тасдиқланган гаров (ипотека) шартномаси бўйича **** тўлиқ **** **** молмулкни бошқа шахсга ўтказишга ****: **** йил 1 январга қадар қўйилган бўлса, мол-мулкни бошқа шахсга ўтказишга қўйилган **** бекор қилинганлиги **** маълумотлар исталган нотариус ёки тегишли нотариал архив мудири томонидан; **** йил 1 январь ва ундан кейин қўйилган бўлса, мол-мулкни бошқа шахсга ўтказишга қўйилган **** бекор қилинганлиги **** маълумотлар тегишли **** ёки кредит ташкилоти томонидан электрон маълумотлар **** киритилади. Суд муҳокамасида аниқланган ҳолатларга кўра,жамиятга тегишлибўлган нотурар бино-иншоотга **** Бухоро вилояти ****даги хусусий нотариал фаолият билан шуғулланувчи **** томонидан 26.05.**** йилда ҳамда 13.06.**** йилда қўйилган. Ушбу ҳолат ишҳужжатларидаги 26.05.**** йилдаги Кўчмас мулкка 4 ****-**** **** карточкаси ва 13.06.**** йилдаги Кўчмас мулкка ****-**** **** карточкасибилан тасдиқланади. Суд,жамияттомонидан кредит қарздорлигинитўлаш бўйича ****тўлиқ****,юқоридаги Низом талаби бўйича **** **** тўлиқ **** **** **** нисбатан **** ечиш **** юклаш талаби билан мурожаат қилиш мумкинлигини,нотурар бино-иншоотга **** **** томонидан эмас, балки нотариус томонидан қўйилганлигини инобатга олиб,даъвонингнотурар бино-иншоотга қўйилган **** ечиш **** юклаш **** талабини рад қилишни лозим топади. Бундан ташқари,даъво аризасидажавобгарга нисбатан гаров реестрига ёзув киритиш **** юклашталаби билдирилган. “Гаров реестри тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 3моддасида гаров реестри тушунчасига изоҳ берилган бўлиб, унга кўра гаров реестри — қарздорларнинг **** **** таъминлаш воситаси сифатида бериб қўйган мол-мулкига қонунда ва ижара шартномасида назарда тутилган ҳолларда ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқига нисбатан кредиторларнинг ҳуқуқлари тўғрисидаги, шунингдек қарздорнинг мол-мулкни тасарруф этиш ва ундан фойдаланишга доир ҳуқуқларига қонунга мувофиқ қўйилган чеклов ҳамда қарздор ўз **** лозим **** **** таъминлаши билан боғлиқ бошқа талаблар **** ёзувларни ўз ичига олган маълумотларнинг ягона ахборот базасибўлиб ҳисобланади. Мазкур Қонуннинг 11-моддасига асосан гаров реестридаги ёзувга ўзгартириш мазкур ёзувни киритган фойдаланувчи томонидан қарздорнинг молмулки алмаштирилган ёхуд мол-мулки таркибида ўзгаришлар бўлган ёки қарздорнинг ўзи алмаштирилган, шунингдек суд қарори қонуний кучга кирган ҳолларда киритилади.Фойдаланувчи ёзувга ўзгартиришларни ўз **** киритиши шарт. Ушбу Қонуннинг 12-моддасида гаров реестридан ёзувни чиқариб ташлаш мазкур ёзувни киритган фойдаланувчи томонидан кредиторнинг қарздор молмулкига бўлган ҳуқуқлари ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқи бекор қилинган, **** **** **** ва қонунда назарда тутилган бошқа асосларга кўра амалга оширилишикўрсатилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 12 июндаги ****-сонлиқарори билан тасдиқланган “Гаров реестрини юритиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 5бандида гаров реестрини юритиш Ўзбекистон Республикаси Марказий **** ҳузуридаги «Гаров реестри» давлат унитар **** томонидан амалга оширилиши,23бандидаэса«Гаров реестри» ДУК гаров реестридаги ёзувни **** суднинг тегишли қарори асосида ўзгартириш ёки чиқариб ташлаш ҳуқуқига эгалиги, бунда суднинг ушбу қарори олдиндан сканерлаб олинган ва «Гаров реестри» ДУК ўзгартирган ва чиқариб ташлаган ёзувга илова қилинган бўлиши лозимлиги белгилаб қўйилган. Мазкур ҳолатда суд,жавобгардагаров реестрига ёзув киритишваколати мавжуд эмаслигини, ушбу ваколатга **** «Гаров реестри» ДУК эгаэканлигини,даъвогар томониданиш бўйичажавоб бериши лозим бўлмаган жавобгарга нисбатан талаб билдирилганлиги сабабли даъвонинг мазкур талабини рад қилишни лозим топади. Шу билан бирга, даъво аризасидаадвокат хизмати учун тўланган 6.****.**** сўм гонарар пулини ундириш талаби билдирилган.Суд, даъвонинг нотурар биноиншоотга қўйилган **** ечиш ва гаров реестрига ёзув киритиш **** юклаш **** 5 талаблари рад қилинганлиги учун даъвонинг ушбу талабини ҳам рад қилишни лозим топади. ФК39-моддасининг биринчи қисмига биноан ўз мулкида, хўжалик юритишида ёки оператив бошқарувида алоҳида мол-мулкка эга бўлган ҳамда ўз **** юзасидан ушбу мол-мулк билан жавоб берадиган, ўз номидан мулкий ёки шахсий номулкий ҳуқуқларга эга бўла оладиган ва уларни амалга ошира оладиган, **** **** оладиган, судда даъвогар ва жавобгар бўла оладиган ташкилот юридик шахс ҳисобланади. ФК47-моддасининг учинчи қисмига мувофиқ, агар қонунда бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, ваколатхона ва филиаллар юридик шахс ҳисобланмайди.Улар ўзларини ташкил этган юридик шахс томонидан мол-мулк билан таъминланадилар ҳамда у тасдиқлаган низомлар асосида иш олиб борадилар.Ваколатхона ва филиалларнинг раҳбарлари юридик шахс томонидан тайинланади ҳамда унинг ишончномаси асосида иш олиб боради. ИПК 25-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан иқтисодий судга иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ҳамда юридик шахс ташкил этмаган ҳолда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган ва якка тартибдаги тадбиркор **** қонунда белгиланган тартибда олган фуқаролар, шунингдек корпоратив низолар бўйича ишлар кўрилаётганда тарафлар бўлган фуқаролар ўртасидаги фуқаровий, маъмурий ва бошқа ҳуқуқий муносабатлардан юзага келадиган низоларга доир ишлар тааллуқлидир. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг биринчи бандидаиш иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса, суд иш юритишни тугатиши белгиланган. Суд,жавобгар АТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” Когон **** хизматлари офисиюридик шахс бўлиб ҳисобланмаслиги сабабли унга нисбатан иш юритишни тугатишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчива еттинчиқисмларигабиноан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Давлат божи тўлашдан озод қилинган давлат органлари ҳамда бошқа шахслар томонидан юридик шахслар ва фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб **** этилган даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган ёки улар қисман қаноатлантирилган ****, давлат божи манфаатлари кўзланиб даъво **** этилган шахслардан даъво талабларининг қаноатлантирилиши рад этилган қисмига мутаносиб равишда ундирилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига асосан мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда,“б” кичик бандига кўраэса,номулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан БҲМнинг 10 бараваримиқдорида давлат божи тўланиши лозим. Суд, даъво рад қилинганлигисабабли суд ****даъвогарнинг зиммасига юклашниҳамда унданРеспублика бюджетига8.****.**** (2 та номулкий талаб бўйича 8.****.**** сўм, мулкий талаб бўйича ****.**** сўм)сўм давлат божи ундиришни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта ****эсазиммасида қолдиришнилозим топади. 6 Юқоридагиларни инобатга олиб ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҳамдаИПКнинг25,68,****,****,****, ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвогар“ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамиятининг даъво аризасиниқаноатлантириш рад этилсин. Олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** даъвогар “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамияти зиммасида қолдирилсин. Даъвогар “ZELICH OIL GAZ” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига 8.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. ЖавобгарАТБ “Бизнесни ривожлантириш ****” Когон **** хизматлари офисига нисбатан иш юритиш тугатилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга кирадиҳамда давлат божини ундириш ****ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоятбериш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****