Решение #2824186 Экономические

4-1704-2502/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Андижон шаҳар 2026йил9 январь Андижон туманлараро иқтисодийсуди,судьяси М.Хўжамбердиевараислигида,судья ёрдамчиси****нингкотиблигида,даъвогар вакили ҳуқуқшуноси **** (****6йил9январь кунги 06-35-сонли ишончнома асосида) иштирокида, жавобгар иштирок этмади,даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятинингжавобгар “**** gr u 21 sr”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан**** сўм асосий қарздорлик, ****,21сўм пеняниундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодийишни, Андижон туманлараро иқтисодийсудибиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар**** gr u 21 srмасъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгардеб юритилади)ҳисобидан****сўм асосий қарздорликва****,21сўм пеняниундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд **** иштирок этиб,жавобгар томониданқарздорлик қопланмаганлиги сабабли даъво талабини тўлиқ қаноатлантириб беришни сўрашди. Суд ********жавобгаржамият вакилихабардор қилинган, лекин иштирок этмади ва ўз эътирозларини билдирмади. Суд, Ўзбекистон Республикакси Иқтисодий процессуал Кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан, ишни жавобгарвакилининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд ишда иштирок этгандаъвогар вакилинингфикрини тинглаб ҳамда иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, жавобгар томонидан суд кунига қадарли тўловлар амалга оширмаганлиги сабаблиасосий қарздорликнитўлиққаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, тарафларўртасида юридик шахслар учун электр энергия таъминоти шартнома тузилган,****-сонлиабонент **** берилган. Шартнома шартлари жавобгар томонидан лозим **** **** натижасида **** йил 1декабрьҳолатига етказиб берилган электр энергия учун****сўмқарздорликюзага келган. Зеро,шартноманинг 1.1-бандигаасосан, **** тармоғи орқали электр энергиясини истеъмолчига етказиб бериши, истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** тўлаши;3.6-бандигакўра, келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин, энергиянинг шартномавий миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўлаш асосида амалга оширилиши бўйича тарафлар келишилган. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома шартлари лозим **** **** натижасида етказиб берилган электр энергия учун қарздорликни иҳтиёрий равишда тўлаш, агар ушбу сумма тўланмаган **** тармоқдан узиш тўғрисида талабнома**** этган.Лекин жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирган. Маълум бўлишича жавобгар томониданистеъмол қилинган электр энергия қийматини ўз **** тўламаганлиги сабабли****,21сўмлик пеня ҳосил бўлган. Суд **** якунлангунга қадарли жавобгар томонидан мавжуд қарздорликни бартараф этмаган, қарздорлик бартараф этилмаганлиги даъвогар вакилининг суд **** берган кўрсатмаси билан ўз тасдиғини топди. Зотан, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда матнда “ФК” деб юритилади)****-моддасигакўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасигабиноан,агар қонунчиликда ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ аниқланади. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 31 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ, электр энергияси истеъмолчилари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотлари ўртасида тузиладиган шартномага асосан амалга оширилади. Суд даъводаги****,21сўм пеня ундириш талабини муҳокама қилган ҳолдажамият томонидан қарздорликларни ўз **** бартараф эта олмаётганлигисабабли жавобгар ҳисобидан****сўм пеня ундиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Зеро, шартноманинг 3.12-бандида, тўловнинг муддати ўтган ҳар бир куни учун истеъмолчи тўлов муддати ўтган сумманинг 0,1 фоиз миқдорида, электр энергиясини махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0,2 фоиз миқдорида пеня ҳисобланиши, бунда пенянинг умумуий миқдори муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига асосан, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****.Қонуний неустойканинг миқдори, агар қонун ****, тарафларнинг келишуви билан кўпайтирилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнингайрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****сонли қарорини 4-бандида, ФКнинг****-моддасигамувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд ****жавобгарҳисобидан ундиришнилозим топди. Чунки,ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг Давлат божи тўғрисидаги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробаридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади. Суд юқоридагиларни инобатга олиб,жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига ****,36сўмдавлат божинива даъвогар фойдасига****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Баён этилганларгава Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****,****, ****, ****-моддаларига, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларигава Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 3 майдаги ****-сон қарори асосида ишлаб чиқилган Низом талабларигаасосланиб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. “**** gr u 21 sr”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан; Ҳудудий электр тармоқлари акциядорлик жамияти фойдасига****сўм асосий қарздорлик,****сўм пенява ****сўм почта ****ундирилсин. Даъвони қолган қисми қаноатлантириш рад этилсин. “**** gr u 21 sr”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан; Республика бюджетига ****,36сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ой ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичидашусуд орқали Андижон вилоятсудига апелляция тартибида шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик этувчи, судья М.Хўжамбердиева