Решение #2824219 Экономические

****/****-сонли иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри ****6йил9 январь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьяси ****,даъвогар**** **** фермерлари кенгашининг « BDUBIY P XT -G’ LL SI» фермер хўжалиги манфаатида жавобгар «S XOV T TEKS CLUSTER» масъулияти чекланган жамиятидан******** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасибўйичақўзғатилганиқтисодий ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** фермерлари кенгашининг « BDUBIY P XT -G’ LL SI» фермер хўжалиги(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарлар «S XOV T TEKS CLUSTER» масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгарлардеб юритилади)дан**** сўм пеняундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан кейин матнда – ЎзР ИПК)нинг ****2-моддаси биринчи қисмига асосан даъвонинг баҳоси юридик шахсларга нисбатан — базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан, якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан эса — беш бараваридан ошмаса, даъво аризалари бўйича ишлар соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозим. ЎзР ИПКнинг ****4-моддаси иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади. Жавобгарвакилисудга эътирознома **** қилибдаъвогарга пахта етиштириши учун олдиндан тўловлар қилинганлигини, сўралаётган пеня миқдори сунъий равишда ошириб ҳисобланганлигини, пеняни минимал ҳисобда белгилашни сўраган. ЎзР ИПКнинг ****4-моддаси тўртинчи қисмига кўра, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. ЎзР ИПКнинг ****4-моддаси олтинчи қисмига кўра, соддалаштирилган ишюритиш тартибидаги иш даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан йигирма кундан ошмаган муддатда даъво аризаси юзасидан ёзма фикрни, далилларни ҳамда бошқа ҳужжатларни **** этиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин судья томонидан якка тартибда кўриб чиқилади. Суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд тарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни, эътирозларни ва (ёки) **** текширади, далиллар билан танишади, ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Суд, юқоридаги ҳолатлардан келиб чиқиб, ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан танишиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** эса жавобгарнинг зиммасига юклашни лозим топади. ЎзбекистонРеспубликаси Конституциясининг 55-моддасига кўраҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилган бўлмасада, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосан**** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодекс (ФК)да кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги мавжуд далиллардан кўринишича, низо тарафлар ўртасида **** йил 8 февралда тузилган****-сонлипахта хомашёси олди-сотдиси бўйича фьючерсшартномадан келиб чиққан. Мазкур шартномаларга асосан даъвогар шартномада белгиланган маҳсулотни жавобгаргаетиштирибетказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган товарни қабул қилиш ва тўловларни амалга ошириш **** олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари лозим **** ****,ҳисобфактураларга асосанжами ****сўмлик**** кг пахта хомашёсимаҳсулотлар етказиб берилган ва маҳсулотлар жавобгар томонидан қабул қилиб олинган. Шундай бўлсада, жавобгар олинган **** лозим **** **** натижасидаетиштириб етказиб берилган маҳсулот учун кечиктириб тўловни амалга оширган. Шунга аоссан, даъвогар юқоридаги даъво аризаси **** билан судга мурожаат қилиб, жавобгардан**** сўм пеняпеня ундиришни сўраган. Жавобгарнинг даъвогар томонидан етказилган маҳсулотни қабул қилиб олганлиги ишга **** қилинган ҳисоб-фактуралардан ўз тасдиғини топди. ИПК 72-моддасига кўра, қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Бироқ, жавобгар томонидан шартнома бўйича даъвогарга пахта хомашёси етиштириб бериши учун олдиндан тўловлар амалга оширилганлиги, етказиб берилган маҳсулот учун тўловнинг **** сўми кечиктирилиб тўланганлиги, кечиктириб тўлаш 40 кундан ошиқ бўлмаганлиги аниқланди. Тарафларўртасида тузилган шартноманинг 5.4-бандида жавобгарлик белгиланганбўлсада.Ундирилиши сўралган пеня суммаси ҳисоб-китоблар билан асослантирилмаган. Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланганлидан келиб чиқиб, даъвогарнинг жавобгардан пеня ундириш талабини асосли деб топади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарориинг 4-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шу боис суд, **** **** **** инобатга олиб, талаб қилинган пеня суммасини **** бузганлик оқибатларига номутаносиб деб топиб ҳамда тарафлар мулкий аҳволини инобатга олиб, даъво талабининг пеня ундириш **** қисмини1**** сўмгача камайтирган ҳолда қаноатлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабларини қисманқаноатлантиришни, давлат божи ва почта **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Бинобарин, ФКнинг 8, ****, ****, ****, ****-моддаларини, ИПКнинг 66, 72, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблариқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар«S XOV T TEKS CLUSTER» масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар« BDUBIY P XT -G’ LL SI» фермер хўжалиги фойдасига 1**** сўмпеня ундирилсин. Жавобгар «S XOV T TEKS CLUSTER»ҳисобидан**** фермерларикенгашига **** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар «S XOV T TEKS CLUSTER» масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейинўн кунликмуддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқалиАндижон вилоятсуди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****