Решение #2824371 economic_new

****-2501/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бухорошаҳри ****6йил9 январь Бухоро туманлараро иқтисодий суди,судья****нинг раислигида,****нингкотиблигида,даъвогар вакили **** (ваколатномаасосида)нинг иштирокида,даъвогар “**** **** ****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “ROMAVTOPETROL”хусусий ****дан200.****.****сўм асосий қарз,****.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“ROMAVTOPETROL”хусусий ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм асосий қарз,****.****.****сўм пеня ундиришнисўраган. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакили даъвониқувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томонидан қарздорлик тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганжавобгар, вакил иштирокини таъминламади.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****, ****-моддаларига асосанунинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,даъвогарвакилинингтушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафлар ўртасида****2 йил20 июлда ****-сонли маҳсулот етказиб бериш шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартномашартларигакўра, даъвогаршартномада кўзда тутилган миқдордаги ва қийматдагиАвтобензин АИ-92маҳсулотини етказиб бериш ****, жавобгар эсаушбу товарни қабул қилиб олиш ва **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарга17.11.**** йилдаги №****-сонлиэлектрон ****-фактурага 2 асосанжами****.****.****сўмликбензин маҳсулоти етказибберилган бўлсада,бироқ жавобгар томонидантўловларумуманамалга оширилмаган. Натижада даъвогар олдида****.****.****сўмлик қарздорлик вужудга келган. Ушбу қарздорлик ва пеняни 2 кунлик муддатда тўлаб бериш **** даъвогарнинг 09.12.**** йилдаги ****-сонли талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилиб, қарздорлик тўлаб берилмаган. Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. ФКнинг****-моддасигабиноанмаҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлаши лозим. ФК ****-моддасининг биринчи қисмидаагар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги белгиланган. Шартноманинг 3.2-бандида харидор(жавобгар)олинадиган маҳсулотлар учун тўловни ўзаро келишилган ҳолда олинадиган ҳар бир партия маҳсулот суммасининг камида 15% миқдорида ёки тўлиқ ****% олдиндан амалга ошириши, маҳсулотлар олдиндан 15% тўлов асосида берилган****, харидор олинган маҳсулот учун тўловнинг қолган қисмини 3 кун мобайнида амалга ошириши белгиланган. Жавобгарнингмавжудқарзииш материалларидаги шартнома,талабнома,электрон****-фактура, даъвогар томонидан тасдиқланган бир томонламасолиштирма далолатнома,маҳсулотни олиб кетиш учун расмийлаштирилган электрон ишончнома,даъвогарвакилинингсуд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан тасдиқланади. Маълум бўлишича, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнгҳамжавобгар томониданқарздорликбартараф этилмаган. Шу сабабли суд, даъвонингасосий қарз ундириш**** талабиниқаноатлантиришнилозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгарданшартномага асосан****.****.****сўм миқдорда пеняундиришталаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг5.3-бандидаолинган маҳсулотлар учун тўлов муддатлари кечиктирганда,харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун **** **** қисми устидан 0,4%миқдоридасотувчи(даъвогар)га пенятўлаши, лекин тўлайдиган пеня умумий сумма қийматининг 50% дан ошмаслиги кераклиги кўрсатилган. 3 Даъвогар томонидан пеня суммасиасосий қарзни тўлашмуддатикечиктирилган**** кун учун (23.11.****3йилдан17.12.****5йилгача)****.****.****сўм миқдорида ҳисобланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосанқарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандинингбиринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд,тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини,тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириштўғрисидагиталабини қисман,яъни59.****.****сўмга қаноатлантиришни,қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. Суд,даъво қисман қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ҳамда6.****.****сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****,****, ****,****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: 4 Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“ROMAVTOPETROL”хусусий ****дан даъвогар“**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,59.****.****сўмпеня,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда6.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш радэтилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****