Решение #2824725 economic_new

4-****-2516/****-сонлииқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ Бухорошаҳри ****6йил9 январь Бухоротуманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида, даъвогар“EURO GLOBAL ASPHALT”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “ROMITAN TRANS YO`L QURILISH” масъулияти чекланган жамиятидан****.****.****сўмасосий қарз,89.****.****сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишниўзбиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “EURO GLOBAL ASPHALT” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогарёки ****деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“ROMITAN TRANS YO`L QURILISH” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгарёкижамият деб юритилади)дан****.****.**** сўм асосий қарз, 89.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилингантарафлар, вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадар даъвогар томонидан ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқиш тўғрисида09.01.**** йилдаги №****-сонлиёзма ариза **** этилган.Шу сабабли суд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларини қўллаб, ишниуларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида****3йил30 сентябрда№****-У-сонлихизмат кўрсатиш шартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартномашартларигаасосан ****жамиятнингбуюртмасига кўра автотранспортхизматлариникўрсатиш ****,жавобгар эса ушбухизматларни қабул қилиб олиш ва**** тўлаш ****ўззиммасига олган. Шартномага асосандаъвогар томонидан жавобгарга**** йил1 ноябрдаги ****-сонлиэлектрон****-фактурага асосан жами****.****.****сўмликмахсус техника ва машиналар хизматларикўрсатилганбўлса-да,бироқжавобгар томонидан тўловларумуманамалга оширилмаган. Натижададаъво аризаси киритилган санада жавобгарнинг даъвогар олдидагиасосий қарзи****.****.****сўмниташкил этган. 2 Ушбу қарздорликни 5 кунлик муддатда тўлаб бериш **** **** 18.11.**** йилдаги №****-сонли талабномаси жамият томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабаблидаъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаббилан мурожаат қилишга **** бўлган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шартлиги белгиланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмайди. Жавобгарнингмавжудқарзи ишматериалларидагишартнома,талабнома,электрон****фактура,солиштирмадалолатнома,01.11.**** йилдаги**** ишлар бўйича актбилантасдиқланади. Маълум бўлишича,судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнгҳамжавобгар томонидан қарздорлик тўлаб берилмаган.Шу сабабли суд, даъвонинг асосий қарз ундириштўғрисидагиталабиниқаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгарданшартномага асосан89.****.**** сўм миқдоридапеня ундиришталаби билдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартнома 5.2-бандининг г-кичик бандида буюртмачи (жавобгар) хизматлар учун ўз **** тўловларни амалга оширмаган ****, **** (даъвогар)га ҳар бир кечиктирилган кун учун кечиктирилган сумманинг 0,5 фоизи миқдорида, бироқ жами кечиктирилган сумманинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлашибелгилаб қўйилган. Даъвогар томонидан пеня суммасиасосий қарзнитўлаш муддати кечиктирилган **** кун учун (01.11.**** йилдан 24.11.**** йилга қадар) 89.****.****сўм миқдорида ҳисобланган.Ушбу ҳолатдасуд,даъвонинг пеня ундириш **** талабини асосли деб ҳисоблайди. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигабиноанқарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Судалоҳида ҳолларда қарздор ва 3 кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандинингбиринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд, даъвогар қарздорликни ўз **** ундириш чораларини кўрмаганлигини ҳамда тарафларнинг мулкий аҳволини, **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундириш**** талабини қисман, яъни53.****.****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қисман қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнинг зиммасига юклашниваундан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.**** сўм почта **** ҳамда2.****.****сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд Қ Р Р ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“ROMITAN TRANS YO`L QURILISH” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар“EURO GLOBAL ASPHALT” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,53.****.**** сўм пеня, олдиндантўланган 41.**** сўм почта ****ҳамда2.****.****сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. 4 Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****