Решение #2824834 economic_new

****-сонлииш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри **** йил 8 январь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьяси ****раислигида, судья ёрдамчисиЎ.Турғунованингкотиблигида,даъвогар вакиллари ****(раҳбар) ва****(ордер ва ишончнома асосида), жавобгар вакили ****(ишончнома асосида) иштирокида,даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар«O’ZBEKINVES EKSPOR -IMPOR SUG’UR KOMP NIY SI» акциядорлик жамиятидан**** ****сўм сўғурта товониниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақўзғатилган иқтисодий ишнисудбиносида,очиқ суд ****, видеоконференцалоқа режимида кўрибчиқиб,қуйидагиларни аниқлади: Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «O’ZBEKINVES EKSPOR -IMPOR SUG’UR ****» акциядорлик жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан **** ****сўм сўғурта товони ундиришни сўраган. «O‘zs n tqurilishb nk» АТБишганизонинг предметиганисбатан**** талаб билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилларисуғурта ҳодисаси содир бўлганлигини, сўғурта ҳодисаси содир бўлганлиги суд ҳукмигаасосан ҳам тасдиқланганлигини, суғурта объекти йирик ун тегирмонлари эканлигини,ушбу тегирмонларнинг қисмлари ўғирланганлигии,ўқирланган буюмлар етказиб берувчи ташкилотнинг вакили иштирокида аниқланиб, жиноят судининг ҳукми билан тасдиқланганлигини, “бузиб уғирлик қилиш” тушунчаси жиноят кодекси ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилмаганлигини, суғурта объекти очиқда қолдирилмаганлигини, бино ичкарисига жойлашганлигини, бинога бузиб ўғирлик кирилганлигини,қоровуллик қилган шахснинг ушбу бинога киришга ҳуқуқи бўлмаганлигини, қолаверса, қоровул дейилаётган шахс билан даъвогар меҳнат шартномаси тузмаганлигини таъкидлаб,даъво аризасиниқаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакилиайнан суғурталанган объектлар ўғирланганлигижиноятсудиҳукми билан аниқланмаганлигини, суғурта объекти доимий **** жойидан очиқда қолдирилганлиги сабабли уғирлик содир бўлиши суғурта шартномаларибўйича сўғарта товони тўланишини рад қилинишига сабаб бўлишини, суғурта шартномалари бўйича бузиб ўғирлик қилиш суғурта ҳодисаси бўлиши белгиланганлигини, жиноят судининг ҳукмида кўрабузиб кириб ўғирлик қилиш ҳолати аниқланмаганлигини, ўғирликнидаъвогарнинг қоровули томонидан содир этилганлигини, суғурта шартномали шартларига кўра суғурталанган мулк ишониб топшиилган ҳар қандай ходими томонидан алдашга қаратилган ҳаракатлар суғурта ҳодисаси ҳисобланмаслигини таъкидлаб, даъво талабини қаноатлантиришнирад қилишни сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган«O‘zs n tqurilishb nk» АТБ суд **** ўз вакили иштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Шу сабабли суд ишни учинчи шахс вакилининг иштирокисиз кўриш мумкин деган хулосага келди. Суд ишда иштирок этгантарафларвакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабиниқаноатлантиришнирад этишни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд ****даъвогар зиммасига юклашнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилганбўлмасада, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги белгиланган. Ишдагитўпланган ҳужжатлардан аниқланишича,низо тарафлар ўртасида,****1йил29 декабрда тузилган ********-сонли,****2йил11 январда тузилган ****-сонли,**** йил8 июнда тузилган ********-сонлигаровга қўйилганмол-мулкларнисуғурталаш тўғрисидагишартномалари(бундан буён матндасуғурташартномаларидеб юритилади)дан келиб чиққан. ФК ****-модасига кўра, мулкий суғурта шартномасига мувофиқ бир тараф (суғурталовчи) шартномада шартлашилган **** (суғурта мукофоти) эвазига шартномада назарда тутилган воқеа (суғурта ҳодисаси) содир бўлганда бошқа тарафга (суғурта қилдирувчига) ёки шартнома қайси шахснинг фойдасига тузилган бўлса, ўша шахсга (наф олувчига) бу ҳодиса оқибатида суғурталанган мулкка етказилган зарарни ёхуд суғурталанувчининг бошқа мулкий манфаатлари билан боғлиқ зарарни шартномада белгиланган сумма (суғурта пули) доирасида тўлаш (суғурта товони тўлаш) **** олади. Суғурта шартномаларига асосанТуркия давлатидан келтирилган ун тегирмони ва унга мнсуб ашёлар(бундан буён матндасуғурта объектидеб юритилади)габўрон, довул, жала қуйиши, дўл, кўпқор ёғиши, ер силкиниши, кўчки,сел, яшин уриши, зилзила, ёнғин, портлаш, бузиб ўғирлик қилиш, учинчи шахсларнинг қонунга зид ҳаракатларинатижасида зарар етишимумкинлиги ҳавфидан **** йилга қадарсуғуртақилинган. **** йил январьойида суғурта объекти жойлашган ҳудудда уғирилик содир бўлганлиги аниқланиб, тергов ҳаракатлари олиб борилган ва аниқланган ҳолатлатлар бўйича Жиноят ишлари бўйича Асака туман судининг **** йил 10 июндаги ****-сонли ҳукмига асосан ****гаЎзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг ****-моддаси иккинчи қисмининг “б”, “в” банлари ва ****-моддаси иккинчи қисми “а”, “б” банларида кўрсатилган жиноятларни содир этганликда айбланиб5 йил 6 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланганва унинг шериги ****Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг ****-моддаси иккинчи қисмининг “б”, “в” банларибилан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган. Андижон вилоят суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 24 декабрдаги ҳукми (бундан буён матнда жиноят суди ҳукми деб юритилади) биланЖиноят ишлари бўйича Асака туман судининг **** йил 10 июндагиҳукми бекор қилиниб,****ва**** Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг****-моддаси тўртинчиқисмининг“а” банди(жуда кўп миқдордаўғрилик)билан айбли деб топилган. Жиноят судининг ҳукмидажабрланувчи ****(« BM LUX» масъулияти чекланган жамиятираҳбари)га **** **** долларига тенг **** **** сўм моддий зарар етказилганлиги аниқланиб, судланувчилар**** ва ****лардан солидар тартибда ундириш белгиланган. Шунга асосан даъвогар сўғурта ҳодисаси содир бўлди деган **** билан суғурта шартномалари асосан суғурта товонини тўлаб беришни сўрабжавобгарга мурожаатқилган. Жавобгар даъвогарга суғурта товони тўлаб беришни рад қилган. Шундан сўнг даъвогар судга мурожаат қилиб жавобгардан **** ****сўм сўғурта товони ундиришни сўраган. ФК ****-моддасииккинчи қисмигаасосан м**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФК ****-моддасига кўра суд шартнома шартларини шарҳлашда ундаги сўз ва ибораларнинг асл маъносини эътиборга олади.Шартноманинг шарти аниқ бўлмаса, унинг асл маъноси уни бошқа шартларга ва бутун шартноманинг маъносига **** йўли билан аниқланади. Суғурта шартномаларига асосан бузиб уғирлик қилиш суғурта ҳодисаси эканлиги белгиланган бўлиб, шартноманинг шартлариданбузиб уғрилик қилиш бу учинчи шахслар томонидан суғурта объекти турган ҳудудга ғайриқонуний равишда кириб уғирлик қилиш назарда тутилганлиги аниқланди. ИПКнинг 73-моддасига асосан Жиноят ишлари бўйича суднинг қонуний кучга кирган ҳукми муайян ҳаракатлар содир этилганлиги ёки содир этилмаганлиги ва улар кимлар томонидан содир этилганлиги масалаларибўйича иқтисодий суд учун ****. Даъвогар бинога бузиб, яъни қайриқонуний равишда кириб ўғрилик қилинганлигини таъкидлаган бўлсада, жиноят судининг ҳукмида бинога бузиб кирилмаганлиги, уғрилик даъвогар жамият раҳбари ҳудудни қўриқлаш учун тайинланган****томониданкўп **** оралиғида содир этилганлиги, жиноят учинчи шахслар томонидан эмас айнан ҳудудни қўриқлаш учунтайинланган****томонидан содир этилганлиги,****жиноят аниқланган куни даъвогар жамият раҳбари **** ўғирлик бир гуруҳ бегона шахслар томонидан бинога бостириб кириб содир этганлиги **** ёлғон хабар бериб, алдашга ҳаракат қилганлиги исботланган. Ваҳоланки,****-сонлива****-сонлисуғурта шартномаларининг 4.1 банди “в” кичик бандида суғурталанган мулкишониб топширилган ҳар қандай ходимнинг алдашга қаратилган ҳаракатлари натижасида суғурталанган мулкка етказилган зарар суғурта ҳодисаси ҳисобланмаслиги, бундай ҳолатларда суғурта товони тўлаб берилмаслиги белгиланган. Шунингдек,****-сонли ва ****-сонлисуғурта шартномаларининг 7.1.2банди “д” кичик бандидава ****суғурта шартномасининг 7.1.2банди “б” кичик бандидасуғурта қилдирувчи суғурта ҳодисаси содир бўлишини олдини олиш учун унга боғлиқ бўлган барча чораларни кўриши лозимлиги ҳамда **** суғурта шартномасининг4.1 банди “и” кичик бандида бирон бир суғурталанган мол-мулк доимий **** жойидан ташқарида қолдирилганлиги натижасида ўғрилик содир бўлганлигисуғурта ҳодисаси ҳисобланмаслиги, бундай ҳолатларда суғурта товони тўлаб берилмаслиги белгиланган. Жиноят судининг ҳукмидан ва ишга **** қилинган тергов ҳужжатларидан суғурта объектининг айрим қисмлари жойлашган жойидан ташқарида турганлиги, қолаверса суғурта объекти етарлича ҳимояланмаган ҳудудда жойлаштирилганлиги,объект қурилиши тугалланмаган бинода жойлашганлиги, бинога кириш **** тўсиқлар билан ёпилганлиги ўз тасдиғини топди. Бу билан даъвогар суғурта шартномалари бўйича ўз зиммасига олган **** бузган. Суғурта шартномаларининг 7.1.3 банди “б” кичик бандидасуғуртақилдирувчи ўз зиммасига олган **** **** ёки лозим **** ****суғурталовчисуғурта товони тўлашни рад этиш ҳуқуқи мавжудлиги белгиланган. Қайд этилганларга биноан, судайнан суғурта шартномаларида белгиланган суғурта ҳодисаси содир бўлмаганлиги, даъвогар томонидан суғурта шартномалари шартларини лозим **** **** ҳисобга олибдаъво аризасини қаноатлантиришнирад этишнилозим топади. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур ҳолатда суддаъвоаризасигниқаноатлантиришнирад қилишни,суд ****даъвогар зиммасига юклашнилозим топди. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****-моддалари,Иқтисодий процессуал кодексининг 66,68, 72, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамияти томонидан олдиндан тўланган****сўм почта **** ўз зиммасида қолдирилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамиятиРеспублика бюджетига****,48сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамиятиЎзбекистонРеспубликаси Олий судига ****сўмВКА ****ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойлик муддат ўтгачқонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Андижон вилояти иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья **** ****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Андижоншаҳри **** йил 8 январь Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси Ў.Турғунованинг котиблигида, даъвогар вакиллари **** (раҳбар) ва **** (ордер ва ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар «O’ZBEKINVES EKSPOR -IMPOR SUG’UR KOMP NIY SI» акциядорлик жамиятидан **** **** сўм сўғурта товонини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суд биносида, очиқ суд ****, видеоконференцалоқа режимидакўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****-моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 72, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОРҚИЛАДИ: Даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамияти томонидан олдиндан тўланган **** сўм почта **** ўз зиммасида қолдирилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамияти Республика бюджетига ****,48сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамияти Ўзбекистон Республикаси Олий судига ****сўм ВКА **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Андижон вилояти иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья **** СУД **** БАЁННОМАСИ Андижоншаҳри **** йил 8 январь ****-сонли иш Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси Ў.Турғунованинг котиблигида, даъвогар вакиллари **** (раҳбар) ва **** (ордер ва ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар « BM LUX» масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар «O’ZBEKINVES EKSPOR -IMPOR SUG’UR KOMP NIY SI» акциядорлик жамиятидан **** **** сўм сўғурта товонини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суд биносида, очиқ суд ****, видеоконференцалоқа режимида, очиқ суд ****кўриб чиқмоқда. Раислик қилувчи суд **** очиб, қандай иш кўрилаётганини эълон қилди ҳамда тарафлар вакилларининг суд **** келган-келмаганликларини, уларнинг ваколатларини, суд **** келмаган тарафлар тегишли равишда ҳабардор қилинганликларини, шунингдек улар келмаганлигининг сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Тараф вакиллари суд таркиби ҳамда суд **** котибига раддиялари йўқлигини, суд **** олиб боришда судга ишонишлигини маълум қилишди. Раислик қилувчи бугунги очиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг розилигига биноан ўзбек тилида олиб борди. Раислик қилувчи ишда иштирок этувчи шахсларнинг ваколатларини текшириб, уларга Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42-моддасида кўрсатилган процессуал ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи тараф вакилларига суд **** олиб бориш тартибини тушунтирди. Раислик қилувчи ишни мазмунан кўриб чиқишдан олдин, ишда иштирок этувчи шахслардан иш юзасидан ариза ва илтимосномалари бор-йўқлигини сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари суғурта ҳодисаси содир бўлганлигини, сўғурта ҳодисаси содир бўлганлиги суд ҳукмига асосан ҳам тасдиқланганлигини, суғурта объекти йирик ун тегирмонлари эканлигини, ушбу тегирмонларнинг қисмлари ўғирланганлигии, ўқирланган буюмлар етказиб берувчи ташкилотнинг вакили иштирокида аниқланиб, жиноят судининг ҳукми билан тасдиқланганлигини, “бузиб уғирлик қилиш” тушунчаси жиноят кодекси ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилмаганлигини, суғурта объекти очиқда қолдирилмаганлигини, биноичкарисига жойлашганлигини, бинога бузиб ўғирлик кирилганлигини, қоровуллик қилган шахснинг ушбу бинога киришга ҳуқуқи бўлмаганлигини, қолаверса, қоровул дейилаётган шахс билан даъвогар меҳнат шартномаси тузмаганлигини таъкидлаб, даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили айнан суғурталанган объектлар ўғирланганлиги жиноят суди ҳукми билан аниқланмаганлигини, суғурта объекти доимий **** жойидан очиқда қолдирилганлиги сабабли уғирлик содир бўлиши суғурта шартномалари бўйича сўғарта товони тўланишини рад қилинишига сабаб бўлишини, суғурта шартномалари бўйича бузиб ўғирлик қилиш суғурта ҳодисаси бўлиши белгиланганлигини, жиноят судининг ҳукмида кўра бузиб кириб ўғирлик қилиш ҳолати аниқланмаганлигини, ўғирликни даъвогарнинг қоровули томонидан содир этилганлигини, суғурта шартномали шартларига кўра суғурталанган мулк ишониб топшиилган ҳар қандай ходими томонидан алдашга қаратилган ҳаракатлар суғурта ҳодисаси ҳисобланмаслигини таъкидлаб, даъво талабини қаноатлантиришни рад қилишни сўради. Суд, ишга **** қилинган қўшимча хужжатлар ва ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан танишиб чиқиб, суд музокарасини тугатиб, маслаҳатхонага чиқиб кетди. Маслаҳатдан сўнг, қабул қилинган суд ҳужжатининг хулоса қисми ўқиб эшиттирилди ва унинг устидан шикоят қилиш тартиби тушунтирилди. Раислик қилувчи суд **** ёпиқ деб эълон қилди. Баённома Уз.Р.ИПКнинг ****-моддаси талаблари асосида ёзилди. Раислик килувчи: **** Суд **** котиби: Ў.Турғунова