Решение #2825325 Экономические

****2-****/****-сонли иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****6йил8 январь Андижон туманлараро иқтисодийсудинингсудьяси ****, “Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятининг, жавобгар“HIKM TILLO NE’M TI”фермер хўжалиги ҳисобидан****сўм асосий қарздорликва **** сўм пеняундириштўғрисидагидаъвоаризасибўйичақўзғатилганиқтисодий ишни соддалаштирилган тартибда тарафларнинг иштирокисиз,суд муҳокамасисиз кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: “Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамияти(кейинги матнларда даъвогар деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб,“HIKM TILLO NE’M TI”фермер хўжалиги (кейинги матнларда жавобгар деб юритилади)дан****сўм асосий қарздорлик ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Иш Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(кейинги матнларда ИПК деб юритилади)нинг 2031-бобида назарда тутилган соддалаштирилган тартибда кўриб чиқилди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейинги матнларда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Даъво аризасида қайд қилинишича, даъвогар билан жавобгар ўртасида ****йил18 сентябрькунги****-сонли “Улгуржи истеъмолчиларгаэлектр энергияси етказиб бериш”тўғрисида шартномаси тузилган. Шартномага кўра даъвогар жавобгарга шартномада белгиланган тариф ва миқдорда электр энергиясини етказиб бериши, жавобгар эса етказиб берилган электр энергияси учун **** тўлаш **** олганлар. Даъвогар томонидан жавобгарга электр энергияси етказиб берилган бўлсада, жавобгар томонидан қарздорликка йўл қўйилган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари лозим **** ****, жавобгаргаэлектр энергияси етказиб берилганбўлса-да, жавобгар ўз **** лозим **** **** оқибатида**** йил 1 декабрга ҳолатига ****сўм қарздорлик ҳосил бўлган. Даъвогар томонидан мазкур қарздорликни ундириш бўйича юборилган талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолирилиб, қарздорлик бартараф этилмаганлиги учун даъво ариза билан судга мурожаат қилинган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (кейинги матнларда ФК деб юритилади) 8, ****-моддаларига асосан м**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг****-моддага кўра,Энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Суд даъво талабидаги пеня ундириш қисмини муҳокама қилган ҳолда жавобгарнинг фаолияти мавсумий эканлигини ва молиявий аҳволи яхши бўлмаганлиги сабабли пеняни **** сўмга камайтиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ФКнинг ****-моддасига кўра, неустойка тўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъи назар, кредитор қонунда белгиланган неустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. Аммо, ФКнинг ****-моддасига асосан, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Ўзбекистон Республикаси Олий Хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Қарорининг 2-бандига биноан, шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланади.Судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Ушбу ҳуқуқ нормаларига асосан даъво талаби асосли бўлиб, даъво аризаси қаноатлантирилиши лозим бўлади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, судҳ**** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан, суд даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарздорлик, **** сўм пенява****сўм почта **** ундиришни,ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ**** сўм давлат божини жавобгардан Республика бюджетига ундиришни лозим топади. Бинобарин,Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал 1 5 кодексининг**** -**** - моддаларини қўллаб, суд ҚА Р О РҚИ Л А Д И: Даъвоаризасиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“HIKM TILLO NE’M TI”фермер хўжалиги ҳисобидан: -даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари”акциядорлик жамиятифойдасига****сўм асосий қарздорлик, **** сўм пенява****сўм почта ****; -Республика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Қарор қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб ўн кунлик муддат ичида Андижон туманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоятсудига апелляция тартибида шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Судья ****