← Назад
Решение #2825488 economic_new
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
1
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| ги Узбекистон Республикаси конуни | 32 | — | law |
Текст решения
15 825 символов
****-сонли иктисодий иш
Биринчи инстанция судида
Ишни курган судья ****
Апелляция инстанцияси судида
маърузачи судья ****
БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ
ИЦТИСОДИЙ ИШЛАР БУЙИЧА СУДЛОВ ХДЙЪАТИ
АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ
ЦАРОРИ
Бухоро шахри
**** йил 7 январь
Бухоро вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъати ****
раислигида, хайъат аъзолари судьялар **** хамда **** иборат таркибда, судья катта
ёрдамчиси **** котиблигида, видеоконференцалока оператори **** кумагида,
даъвогар“**** lust r”масъулияти чекланган жамияти вакили **** (**** йил 5
январдаги 1/1-сонли ишончнома асосида), “Тиждувон Нуралижон файз” оилавий
**** рахбари **** вакили **** (**** йил 22 августдаги ишончнома асосида) ва
адвокати **** (**** йил 0 октябрдаги ****-сонли ордер ва шу санадаги ишончнома
асосида)ларнинг иштирокида, даъвогар“**** lust r”масъулияти чекланган жамияти
манфаатида Узбекистан Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят худудий
бошкармасининг жавобгар
‘Тиждувон Нуралижон файз” оилавий
**** ****,03 сум асосий карз, **** сум пеня ундириш тугрисидаги даъво аризаси
буйича кабул килинган Тиждувон туманлараро иктисодий судининг **** йил 2
октябрда кабул килинган хал килув карорига нисбатан “Тиждувон Нуралижон файз”
оилавий **** томонидан берилган апелляция шикоятини иктисодий иш хужжатлари
билан бирга Бухоро вилоят суди биносида видеоконференцалока режимидаги очик
суд **** куриб чикиб, куйидагиларни
аниклади:
Узбекистан Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят худудий бошкармаси
(бундан буён матнда палата деб юритилади) даъвогар“**** lust r”масъулияти
чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга
даъво аризаси билан мурожаат килиб, жавобгар “Тиждувон Нуралижон файз”
оилавий **** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан ****,03 сум асосий
карз, **** сум ундиришни сураган.
Тиждувон туманлараро иктисодий судининг **** йил 2 октябрдаги хал килув
карори билан даъво аризаси кисман каноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар
фойдасига ****,03 сум асосий карз, **** сум пеня, олдиндан туланган **** сум почта
**** ундирилган.
Мазкур суд хал килув карорига нисбатан жавобгар томонидан апелляция
шикояти берилган.Шикоятда тарафлар уртасида тузилган “форвард”шартномаларига
асосан олинган пахта мойи учун даъвогарнинг хисоб ракамига туловлар тулик амалга
оширилганлиги, **** йил 1 майдаги тикет раками № **** булган биржа савдолари
оркали олинган **** кг пахта ёги хисобварак- фактураси кабул килиб олинган
булсада, даъвогарга хар бир булиб-булиб туланган туловга мутаносиб махсулот олиб
чикилганлиги, бу хакда **** йилда омбор мудири булиб ишлаган ****, бош хисобчи
ёрдамчиси булиб ишлаган **** томонидан курсатма берганлиги, суд уларнинг
курсатмаларини инобатга олмаганлиги ва суд карорида курсатмаганлиги, хар бир
чиккан юк учун транспорт юк хати расмийлаштирилиб, бир нусхаси ****
колдирилиб, 1 нусхаси автомашина хайдовчисига берилганлиги, фактурада махсулот
етказиб берилганлиги курсатилган булсада, амалда етказиб берилмаганлиги,
махсулот етказиб бериш тугрисида жунатиш разнарядкаси мавжуд эмаслиги баён
килиниб, биринчи инстанция судининг хал килув карорини бекор килиш, даъво
талабини каноатлантиришни рад этиш тугрисида янги карор кабул килиш, апелляция
шикоятини каноатлантириш суралган.
Суд **** иштирок этган жавобгар рахбари ва вакиллари шикоятдаги ****
такрорлаб, даъвогар билан тузилган бир неча шартномалар буйича пахта ёги
махсулоти кабул килиб олинганлигини, хисобварак-фактуралар расмийлаштирилиб,
узаро тасдикданган булсада, махсулот булиб-булиб олиб чикилганлигини, дастлаб
пулни тулаб шу туланган пулга мутаносиб махсулот олиб келинганлигини,
Хоразмдан Бухоро вилояти худудига автотранспортда махсулот олиб келганлигини,
товартранспорт юк хатлари уларда сакланмаганлигини, олиб келинган махсулот
реализация килинганлигини, уртада низо булмаганлигини, даъвогар таъсисчиси ва
рахбарлари узгаргандан сунг улардан амалда етказиб берилмаган махсулот учун пул
ундириш суралганлигини, солиштирма далолатнома тасдикланмаганлигини,
хисобварак-фактуралари махсулот олиб келинмасдан олдин тасдикланиб, кейин
булиб-булиб тулов килиниб, махсулотни олиб келишганлигини, суд иш холатларини
тулик урганмаганлигини, карздорлик мавжуд эмаслигини маълум килишиб, биринчи
инстанция судининг хал килув карорини бекор килишни, иш буйича даъво талабини
каноатлантиришни рад этиш тугрисида янги карор кабул килишни сурашди.
Суд **** иштирок этган даъвогар вакили жавобгарнинг апелляция
шикоятига эътироз билдириб, тарафлар уртасида форвард махсулот етказиб бериш
шартномалари биржа оркали расмийлаштирилганлигини, хар бир партия махсулот
автомашиналарга юкланиб, даъвогар худудидаги тарозида улчаниб охирги юк
машинаси
хисобварак-фактураси
расмийлаштирилгандан
кейин
чикариб
юборилганлигини, жавобгар махсулотни тулик кабул килиб олганлигини, туловлар
тулик туланмаганлиги сабабли карздорлик вужудга келганлигини, товар-транспорт
юк хатлари (накладной) бир нусхаси уларда мавжуд эмаслигини, бухгалтерия
талаблари коидаларига мувофик хисобварак-фактуралари ва ишончномалар
электрон тасдикданганлигини, бошка хужжатлар талаб этилмаслигини, суд карори
тугри чикарилганлигини билдириб, биринчи инстанция судининг хал килув
карорини узгаришсиз колдиришни суради.
**** йил 2 декабрда утказилган суд **** суралган гувох ****, даъвогар ****
**** йилдан **** йилга кадар омбор мудири вазифасида ишлабкелганлигини,
бухгалтерия томонидан хар бир шартнома буйича канча махсулот бериш топширилса
шунга мутаносиб омбордан махсулот юклаб берганлигини, кайд дафтарларида
курсатиб утганлигини, хужжатлар барчаси жамиятда сакланишини, хозир ишдан
бушаб кетганлиги сабабли аник маълумотларни айта олмаслигини, товар-транспорт
юк хатларини бухгалтерия тузиб берганлигини ва бир нусхаси бухгалтерияда
сакланишини маълум килди.
Судлов хайъати иш буйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб,
тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, куйидаги асосларга кура,
жавобгарнинг апелляция шикоятини каноатлантиришни рад этишни, биринчи
инстанция судининг хал килув карорини узгаришсиз колдиришни лозим топди.
Иш хужжатларидан аникланишича, тарафлар уртасида **** йил 13 январда
****-сонли **** сумлик, **** йил 9 февралда ****-сонли **** сумлик, **** йил 1
мартда ****-сонли **** сумлик, **** йил 24 мартда ****- сонли **** сумлик , ****
йил 30 мартда ****-сонли **** сумлик, **** йил 1 майда ****-сонли **** сумлик
“форвард” олди-берди шартномалари электрон биржа савдо натижалари буйича
тузилган.Х,ар бир шартнома буйича жавобгар томонидан электрон тартибда
ишончномалар берилган.
Даъвогар томонидан **** йил 16 январдан **** йил 29 майгача махсулот
етказиб бериш шартномаларига асосан жами **** **** сумлик махсулот етказиб
берилган.Жавобгар томонидан **** **** сумлик туловлар амалга оширилган.
Натижада тарафлар уртасида **** сумлик карздорлик юзага
келган.
Даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 30 майда ****-сонли талабнома
юборилиб, карздорлик суммасини тулаб бериш суралган.
Жавобгар томонидан даъвогарнинг талабномаси окибатсиз колдирилган.Шу
сабабли даъвогар манфаатида палата судга даъво аризасидаги талаб билан мурожаат
килган.
**** кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига
кура **** **** шартларига ва конун хужжатлари талабларига мувофик, бундай
шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда
куйиладиган бошка талабларга мувофик лозим **** **** керак.
ФКнинг ****-моддасига кура махсулот етказиб бериш шартномасига
мувофик тадбиркорлик фаолияти билан шугулланаётган махсулот етказиб берувчи
— сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда узи ишлаб чикарадиган ёхуд
сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш
учун ёки шахсий, оилавий максадларда, рузгорда ва шунга ухшаш бошка
максадларда фойдаланиш билан боглик булмаган бошка максадларда фойдаланиш
учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни кабул килиш ва уларнинг уакини
тулаш **** олади.
Тарафлар уртасида тузилган шартномаларнинг 2.1-бандига кура, сотиб
олувчи (жавобгар) товарлар учун уак тулаш ва кабул килиб олиш, сотувчи (даъвогар)
ушбу товарни етказиб бериш **** олишган.
Шартнома шартларидан келиб чикиб, даъвогар томонидан шартномавий****
лозим **** ****, жавобгарга жами шартномалар буйича **** **** сумлик
маусулотлар етказиб берилган.
Судлов уайъати жавобгарнинг апелляция шикоятида ва суд **** **** сумлик
маусулот етказиб берилмаганлиги, амалда етказиб берилган маусулотлар учун
туловлар амалга оширилганлиги уакидаги **** билан келишмайди.
Чунки, тарафлар уртасида тузилган “форвард” шартномаларининг 3.6бандига кура, сотувчи томонидан товарларни етказиб берилганлиги ва сотиб олувчи
томонидан танлаб олинганлиги етказиб бериш уужжатининг нусхаси (юк варакаси)
ёки сотиб олувчи ва сотувчи томонидан имзоланган уисоб-фактурасининг нусхаси
билан тасдикланади- деб келишилган.
Тарафлар уртасида **** йил 1 майдаги шартномага асосан **** йил 23 майда
****-сонли **** сумлик, **** йил 24 мартдаги шартномага кура **** йил 30 апрелда
****-сонли **** сумлик, **** йил 30 мартдаги шартномага кура **** йил 30 апрелда
****-сонли **** сумлик, **** йил 1 мартдаги шартномага кура **** йил 31 мартда
****- сонли **** сумлик, **** йил 28 февралдаги шартномага кура **** йил 31
мартда ****-сонли **** сумлик, **** йил 9 февралдаги шартномага кура **** йил
16 мартда ****-сонли **** сумлик, **** йил 13 январдаги шартномага асосан ****
йил 16 мартда ****-сонли **** сумлик уисобварак-фактуралари икки томоннинг
ваколатли шахслари томонидан электрон тартибда тасдикланган.
Демак, шартнома шартларига мувофик такдим этилган мазкур уисобваракфактуралар ва ишончномаларга асосан жавобгар томонидан маусулотлар кабул
килиб олинган уисобланади.
ФК ****-моддасининг биринчи кисмига кура, сотиб олувчи етказиб
бериладиган товарлар уакини шартномада назарда тутилган уисоб-китоблар тартиби
ва шаклига амал килган уолда тулайди.Агар тарафлар келишувида уисоб-китоблар
тартиби ва шакли белгиланмаган булса, уисоб-китоблар тулов топширикномалари
билан амалга оширилади.
Жавобгар узининг шартномавий **** лозим **** ****, яъни уисобваракфактураларига асосан кабул килинган маусулотлар учун белгиланган муддатларда
тулик тулаб берилмаган.Бу уолат иш уужжатлари, шартномалар, уисобваракфактуралари, ишончномалар билан тасдикланган.
ФК ****-моддасининг учинчи кисмига кура, агар маусулот етказиб бериш
шартномасида товарлар уаки олувчи (туловчи) томонидан туланиши назарда
тутилган булса ва у уак тулашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар уакини
шартномада белгиланган муддатда туламаган булса, етказиб берувчи сотиб
олувчидан етказиб берилган товарлар уакини тулашни талаб килишга уакди.
Биринчи инстанция суди даъвогарнинг даъво талаби иш уужжатлари билан
тасдикланганлигини, даъвогарнинг асосий карз ундириш талаби асосли
булганлигини инобатга олиб, даъвонинг талабининг ****,03 сум асосий карз
ундириш кисмини тулик каноатлантириш уакида тугри хулосага келган.
Шунингдек, даъвогар даъво аризасида жавобгардан **** сум пеня
ундиришни сураган.
ФКнинг ****-моддасига кура, карздор айби булган такдирда ******** ёки
лозим **** **** учун жавоб беради.
“Хужалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий уукукий базаси
тугрисида”ги Узбекистон Республикаси конунининг 32-моддасида товарлар уакини
туламаганлик учун уз вактида уак туланмаганда харидор сотувчига муддати
кечиктирилган уар бир кун учун кечиктирилган тулов суммасининг 0,4 фоизи
микдорида пеня тулаши белгиланган.
ФК ****-моддасига кура, агар туланиши лозим булган неустойка
кредиторнинг **** бузиш окибатларига номутаносиблиги куриниб турса, суд
неустойкани камайтиришга уакди.Бунда карздор **** кай **** ****, **** иштирок
этаётган тарафларнинг мулкий ауволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари
эътиборга олиниши керак.Суд алоуида уолларда карздор ва кредиторнинг
манфаатларини уисобга олиб, кредиторга туланиши лозим булган неустойкани
камайтириш уукукига эга.
**** хужалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим
**** **** учун мулкий жавобгарлик тугрисидаги фукаролик конун уужжатларини
куллашнинг айрим масалалари уакида”ги ****-сон карорининг 2-бандида “Судлар
неустойкани ундириш тугрисидаги даъволарни уал килишда неустойка микдорининг
конун талабларига мувофик уисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши
окибатларига мутаносиблиги каби уолатларни уар томонлама ва чукур мууокама
килиб, талаб килинган.
Даъвогар томонидан пеня микдори тугри уисобланган.
Биринчи инстанция суди **** бузилиши билан неустойка микдори
номутаносиблигини, тарафларнинг манфаатларини, даъвогар карздорликни уз
вактида ундириш чораларини курмаганлигини, уз навбатида карзни тулаш уам
жавобгар томонидан кечиктирилганлигини инобатга олиб, пеня микдорини
камайтириб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сум пеня ундириш, пеня
ундириш талабининг колган кисмини каноатлантиришни рад этиш уакида тугри
тухтамга келган.
Судлов хайъати жавобгар вакилларининг амалда махсулот тулик етказиб
берилмаганлиги, гувох **** тутттунтиритттларида.омбордан канча махсулот
чикарилганлиги, чикарилган махсулотлар учун товар транспорт юк хатлари
расмийлаштирилганлиги, кайси транспорт воситалари оркали даъвогар худудидан
махсулот олиб чикилганлиги холатларини тергов олди-суриштирув харакатларини
утказиш оркали аникдик киритилиши мумкинлигини, тарафлар масъул
шахсларининг хатти- харакатларида конун бузилиш аломатлари мавжудлигини
аниклаш учун Хоразм вилоят **** хусусий **** чикаришни лозим топди.
Жавобгарнинг апелляция шикоятида келтирган **** суд хужжатини бекор
килиш ва узгартириш учун асос була олмайди.
Судлов хайъати иш хужжатларида биринчи инстанция судининг хал килув
карорини бекор килиш учун ИПКнинг ****-моддасида курсатилган асослар мавжуд
эмас деб хисоблайди.
ИПК ****-моддаси биринчининг кисми 1-бандига кура, апелляция
инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) куриш натижалари буйичахал
килув карорини узгаришсиз колдиришга хакли.
Кайд этилганларга асосан судлов хайъати ишда аникланган холатлар ва
конун талабидан келиб чикиб, жавобгарнинг апелляция шикоятини
каноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция суди хал килув карорини
узгаришсиз колдиришни лозим топди.
ИПК ****-моддасининг биринчи кисмига кура, суд **** ишда иштирок
этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб
равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
Ушбу модданинг туккизинчи кисмига кура ишда иштирок этувчи
шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан
боглик холда килган суд **** ушбу моддада баён этилган коидаларга мувофик
таксимланади.
Судлов хайъати, суд **** ундириш масаласини мухокама килиб, жавобгар
апелляция шикояти билан мурожаат килишда олдиндан ****,5 сум давлат божи ва
**** сум почта **** тулаганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида колдиришни,
жавобгардан **** судининг депозит хисобига ишни апелляция инстанциясида
видеоконференцалока режимида куриш билан боглик **** сум суд **** ундиришни
лозим топди.
Юкоридагиларга кура, **** процессуал кодексининг ****, ****, ****моддаларига асосланиб, судлов хайъати
Кароркилади:
Жавобгар ‘Тиждувон Нуралижон файз” оилавий **** апелляция шикоятини
каноатлантириш рад этилсин.
Тиждувон туманлараро иктисодий судининг **** йил 2 октябрдаги хал килув
карори узгаришсиз колдирилсин.
Жавобгар ‘Тиждувон Нуралижон файз” оилавий **** томонидан апелляция
инстанцияси суди учун олдиндан ****,5 сум давлат божи ва **** сум почта ****
туланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида колдирилсин.
Жавобгар ‘Тиждувон Нуралижон файз” оилавий **** **** судининг депозит
хдсобига ишни апелляция инстанциясида видеоконференцалока режимида
куритттбилан боглик **** сум суд **** ундирилсин.
Карор юзасидан ижро варакаси берилсин.
Карор кабул килинган пайтдан эътиборан конуний кучга киради.
Карор устидан бир йил муддатда биринчи инстанция суди оркали Бухоро
вилоят суди иктисодий ишлар буйича судлов хдйъатига тафтиш тартибида шикоят
килиниши (протест келтирилиши) мумкин.
Раислик килувчи
****
уайъат аъзолари
****
****