Решение #2825608 economic_new

*****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Бухоро шаҳри 2026 йил ***** Бухоро туманлараро иқтисодий суди судья М.Махсудова раислигида, ***** котиблигида, Бухоро шаҳар прокурори катта ёрдамчиси ***** прокурорлигида, даъвогар вакили ***** (ишончнома ва буйруқ асосида), жавобгар раҳбари А.Авезовларнинг иштирокида, даъвогар ***** давлат муассасасининг жавобгар ***** масъулияти чекланган жамиятидан 200.000.000 сўмни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни ўз биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ***** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ***** масъулияти чекланган жамияти (бундн буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 200.000.000 сўмни ундиришни сўраган. Суднинг ажрими билан ишга Ғазначилик хизмати Бухоро вилояти бошқармаси низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакили даъво талабини қувватлаб, суд муҳокамаси кунига қадар жавобгар томонидан қисман хизмат кўрсатилганлигини билдириб, даъвони қисман қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасида иштирок этган жавобгар раҳбари даъво талабини тан олиб, қисман хизматлар кўрсатилганлигини, қолган хизматлар ҳам кўрсатилаётганлигини, бироқ ҳозирда тарафлар ўртасида қисман ҳисобварақфактуралар расмийлаштирилганлигини билдириб, қолган хизматларни амалга оширгунга қадар муддат беришни сўради. Прокурор даъвони қисман қаноатлантириш ҳақида фикр билдирди. Ғазначилик хизмати Бухоро вилояти бошқармаси судга ариза билан мурожаат қилиб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128,170-моддаларини қўллаб, ишни унинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд тарафларнинг тушунтиришларини ҳамда прокурор фикрини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида 2025 йил 2 июнда Лот-4737665-сонли транспорт хизмати кўрсатиш шартномаси имзоланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда “ФК” деб юритилади) 8 ва 234-моддаларига асосан мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФК 703-моддасининг биринчи қисмига асосан, ҳақ эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни бажариш (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун ҳақ тўлаш мажбуриятини олади. Шартноманинг 1-бўлимига асосан, “Бажарувчи” яъни, жавобгар ўзига тегишли бўлган махсус транспорт воситалари билан “Буюртмачи” яъни, жавобгар эса "Бажарувчи"га ҳақиқатда бажарилган ишни қабул қилиш ҳамда шартноманинг ажралмас қисми ҳисобланган шартномавий нархларни келишув баённомасига асосан кўрсатилган хизмат учун барча объектларини молиялаштириш амалга оширилгандан кейин тўлов амалга оширилиши тўғрисида келишилган. Шартноманинг 3.1-бандига кўра, Буюртмачи шартнома умумий қийматининг 30 фоизи миқдорида олдиндан тўловни амалга оширади ёки ёқилғи мойлаш маҳсулотлари билан таъминлаши ва бажарилган ишлар ҳисобварақ-фактура қийматидан чегириб қолиниши тўғрисида келишилган. Даъвогар томонидан 2025 йил 26 июндаги 3824-сонли тўлов топшириқномаси билан жами 200.000.000 сўмлик пул маблағлари жавобгарнинг ҳисоб рақамига кўчирилган. Бироқ, жавобгар томонидан мажбурият етарли даражада бажарилмаган. Ғазначилик хизмати Бухоро вилояти бошқармасининг берган маълумотномасига кўра, тарафлар ўртаси тузилган шартнома ғазначиликдан рўйхатдан ўтказилмаган. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси 122-моддаси учинчи бандига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан ажратиладиган маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 2016 йил 23 декабрдаги 306-сонли қарори 3-бандида “Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси 122-моддасининг учинчи қисмига мувофиқ, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан ажратиладиган маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Шунга кўра, агар ғазначилик бўлинмасида рўйхатдан ўтказилиши лозим бўлган қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиққан низони ҳал этишда, шартнома рўйхатдан ўтказилмаганлиги аниқланса, судлар мазкур қарорнинг 2.3-бандида белгиланган қоидаларни қўллашлари лозим” деб тушунтириш берилган. Пленум қарорининг 2.3-бандида “Судларнинг эътибори, қурилиш пудрати шартномасида муҳим шартларнинг мавжуд бўлмаганлиги ва шунга кўра шартнома тузилмаган деб ҳисобланиши, агар бундай ишларнинг бажарилганлиги ҳолати тақдим этилган далиллар билан исботланса, бажарилган ишлар қийматини ундириш тўғрисидаги талабни рад этишга асос бўлмаслигига қаратилсин. Бироқ, бундай қурилиш пудрати шартномаси шартлари ва (ёки) қонун ҳужжатларида назарда тутилган жавобгарлик чорасини (неустойка, фоизлар ундириш, зарарни қоплаш) қўллаш тўғрисидаги талабни қаноатлантириш рад этилади” деб тушунтириш берилган. Шу сабабли суд жавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 200.000.000 сўмни ундиришни сўраган. Суд муҳокамасида даъвогар вакили томонидан тақдим қилинган маълумотнома ҳамда 2025 йил 30 декабрдаги 2-сонли ҳисобварақ-фактурадан аниқланишича, жавобгар томонидан қисман, яъни 41.147.388,80 сўмлик хизматлар кўрсатилган. Суд мазкур ҳолатда даъво талабини қисман қаноатлантиришни ҳамда жавобгардан даъвогар фойдасига 158.852.611,2 сўмни ундиришни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд, даъво талабининг суд харажатларини ундириш қисмини муҳокама қилиб, жавобгардан тегишли давлат божи ва почта харажатларини ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан ҳамда ИПКнинг 118, 170, 179-180-моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар ***** масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар ***** давлат муассасаси фойдасига 158.852.611,2 сўм ҳамда олдиндан тўланган 41.200 сўм почта харажати ундирилсин. Жавобгар ***** масъулияти чекланган жамиятидан *****га 4.000.000 сўм давлат божи ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан ***** ичида Бухоро туманлараро иқтисодий суди орқали Бухоро вилоят судига апелляция тартибида, қонуний кучга киргач кассация тартибида шикоят келтириш мумкин. Судья *****