Решение #2825771 Экономические

****21/****-сонли иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 7 январь Андижонтуманлараро иқтисодий суди, судьяси****нинг раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котибалигида, даъвогар “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси"**** вакили****,**** (ишончнома асосида), “****”АТБвакили **** (ишончнома асосида), “Q dir t xtil ****”****вакили **** (ишончнома асосида)лар иштирокида, “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси" ****нинг, жавобгарлар “****” АТБ, “Q dir t xtil ****” **** нисбатан **** йил 27 апрелда тузилган ****/С-****-сонли компенсация **** этиш шартномасини **** эмас деб топиштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, Андижон туманлараро иқтисодий судибиносида, видеоконференцалоқа режимида, очиқ суд ****кўрибчиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар -“Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси"****(даъвогар)“****”АТБ (жавобгар-1 ёки ****) ва“Q dir t xtil ****” ****га (жавобгар-2 ёки қарз олувчи) нисбатанАндижонтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,****0йил27 апрелда тузилган****/С-****-сонли компенсация **** этиш шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Даъвогар вакили суд **** иштирок этиб,“****” АТБ томонидан “Q DIR EX ILE ****” **** **** кредит бўйича Компаниянинг молиявий ёрдамидан фойдаланиш учун ****0йил 25 апрелда****-сон буюртманомада кредит суммаси 900****ЕВРОдеб кўрсатилганлигини, бироқ,****томонидан “Q DIR EX ILE ****” **** кредити бўйича компенсация ёрдамидан фойдаланишда амалда бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга риоя этилганлиги юзасидан ўтказилган мониторинг натижасида буюртмада кўрсатилган********ЕВРОкредит миқдоридан кўп миқдорда яъни7 **** **** ЕВРОкредит **** аниқланганлигини, мазкуршартноманинг қиймати 10 млрд.сўмдан ошганлигини, бироқ компенсация **** қилиш шартномаси тузилган **** амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 13 августдаги ПФ-****-сонли Фармонининг 25-банди “б” кичик бандида жамғарма томонидан кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектларига суммаси 10 млрд.сўмдан ортиқ бўлмаган қисми бўйича компенсация берилиши қайд этилганлиги, бироқ **** даъвогарга ёлғон маълумот **** қилиб, компенсация шартномаси тузилишига эришганлиги оқибатида даъвогар ******** ****,33сўм миқдорида маблағлар ****ни билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар **** вакилисуд **** иштирок этиб, “****”АТБ худудий филиалива жавобгар-2(аввалги“S YY R F VV R SI 2 LYUS”****)ўртасида**** йил 22 апрелда 73-сонли кредит шартномаси тузилганлигини, ушбу шартномага асосан “Калава ип ишлаб чиқаришни ташкил этиш” лойиҳасини амалга ошириш учун хорижий давлатлардан ускуналар сотиб олиш учун ГерманиянингL NDES NK DEN-WUR EM ERGкредит линияси маблағлари ҳисобидан **** ЕВРО қолган қисми **** томонидан ****, шунингдек, даъвогар иқтисодий судга **** йил 21 октябрда мурожаат қилганлигини, лекин **** йил 27 апрелда****/С-****-сонли шартномаси бўйича даъво муддати уч йилдан ортиқ бўлган муддат ўтиб кетганлигини билдириб, суддан даъво муддатини қўллаб даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар-2вакилиаввалги суд **** иштирок этиб, даъво муддати ўтганлиги сабабли даъво муддатини қўллаб,даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб,даъво аризада келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан,жавобгарларнинг даъво муддатини қўллаш **** илтимосномаларини рад қилиш вадаъво аризаниқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд ******** зиммасига юклашни лозим топди. Аниқланишича,“****” АТБҳудудийфилиали томонидан “Q DIR EX ILE ****” **** **** кредит бўйича Компаниянинг молиявий ёрдамидан фойдаланиш учун ****0йил25 апрелда****-сон буюртманома юборилган ва буюртманомада кредит суммаси**** ЕВРОдеб кўрсатилган. Буюртманома кўриб чиқилиб,**** йил 27 апрелда Компания, **** ва “Q DIR EX ILE ****” **** ўртасида****/С-****-сон компенсация **** қилиш шартномаси имзоланган. Компенсация **** этиш шартномасига кўра, “Q DIR EX ILE ****” **** **** томонидан кредит муддати60ойга ******** ЕВРОкредит маблағларининг йиллик10% ставкасинингйиллик5%фоиз қисминикомпенсация қилиш белгиланган. Компенсация шартномасининг 2.3-бандида тижорат **** кредитлари бўйича компенсация бериш қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши белгиланган: -Шартнома амал қиладиган кредитдан бошқа **** фойдаланганда; - Қарз олувчи томонидан кредит бўйича асосий қарзнинг муддати ўтган қарздорлиги 90 кундан ошганда; - Қарз олувчи ва/ёки **** буюртманомасида ишончсиз ёки нотўғри маълумотлар аниқланганда; - **** тўхтатиб туриш учун асос бўладиган ҳолат аниқланганлиги тўғрисида Жамғармага билдиришнома берганда. Компенсация шартномасининг 4.1.бандига асосан **** Шартноманинг 2.3-бандида назарда тутилган ҳолатларни аниқлаш **** Қарз олувчи фаолияти юзасидан, шу жумладан жойига чиқиб мониторинг олиб бориш ваулар аниқланганда, 3 кун мобайнида Жамғармани хабардор қилиш, шунингдек, Жамғарманининг сўровига биноан мазкур Шартнома шартларига тегишли бўлган зарур ҳужжатларни **** этиш **** олган. **** томонидан “Q DIR EX ILE ****” **** кредити бўйича компенсация ёрдамидан фойдаланишда амалда бўлган норматив-ҳуқуқий 3 ҳужжатларга риоя этилганлиги юзасидан ўтказилган мониторинг натижасида буюртмадан кўрсатилган**** ЕВРОкредит миқдоридан кўп миқдорда яъни**** ЕВРОмиқдорида кредит **** аниқланган. Хусусан, **** ва “Q DIR EX ILE ****” **** ўртасида ****0йил 8 майда тузилган73-сонли кредит шартномасида кредит миқдори7 73**** ЕВРОэканлиги қайд этилиб, кредит шартномаси 1 та ҳисобланади. ****/С-****-сонли компенсация **** қилиш шартномаси тузилган **** амалда бўлган Ўзбекистон Республикасининг ПФ-****-фармони 25-банди “б” кичик бандига мувофиқ тижорат **** кредитлари бўйича фоиз **** қоплаш учун Жамғарма эквиваленти 10 миллиард сўмдан ошмайдиган хорижий валютадаги кредитлар учун компенсация **** этиши белгиланган. Шунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 17 февралдаги 77-сонли қарори билан тасдиқланган низомининг иловасига мувофиқ Жамғарма суммаси 10 миллиард сўмга тенг миқдордан ошмайдиган хорижий валютадаги кредитлар бўйича компенсация бериши қайд этилган. Ушбу ҳолатда****, Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 13 августдаги ПФ-****-сонли Фармонининг 25-банди “б” кичик бандида жамғарма томонидан кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектларига суммаси 10 млрд.сўмдан ортиқ бўлмаган қисми бўйича компенсация берилиши қайд этилганлиги белгиланган талабларга зид равишда,“****” АТБАндижон ҳудудийфилиали томонидан “Q DIR EX ILE ****” **** **** кредит бўйича Компаниянинг молиявий ёрдамидан фойдаланиш учундаъвогарга ёлғон маълумот **** қилиб,**** йил 27 апрелда ****-сон буюртманомада кредит суммасини**** ЕВРОдеб кўрсатиб,ушбу кредит миқдориданкўп миқдорда яъни7 73**** ЕВРОмиқдоридакредит ****бкомпенсация шартномаси тузилишига эришганлиги оқибатида даъвогар ******** ****,33сўм миқдорида маблағлар ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (ФК) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, алдаш, зўрлик, қўрқитиш, бир тараф вакилининг иккинчи тараф билан ёмон ниятда келишиши таъсирида тузилган битим, шунингдек фуқаро оғир ҳолатлар юз бериши туфайли ўзи учун ўта ноқулай шартлар билан тузишга **** бўлган, иккинчи тараф эса бундан фойдаланиб қолган битим (асоратли битим) жабрланувчининг даъвоси бўйича суд томонидан **** эмас деб топилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли қарорининг 14.1-бандида алдаш деганда, бошқа шахсга ёлғон маълумотлар **** этиш, шунингдек битимни тузишга таъсир этувчи фактлар **** сукут **** йўли билан қасдданчалғитиш тушунилади.Алдаш битим элементларига нисбатан ҳам, уни доирасидан ташқаридаги ҳолатларга ҳам, шу жумладан, битимни тузиш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларга ҳам тааллуқли бўлиши мумкин. Алдаш, бир тарафнинг бошқа тарафни битим тузишга ундаш воситаси бўлганда, юридик аҳамиятга эга бўлади. **** томонидан ёлғон маълумотлар **** этилган ҳолда, компенсация **** этиш тўғрисидаги буюртманомада ва компенсация шартномасида кредит миқдори**** ЕВРО эканлиги кўрсатилиб,ушбу кредит миқдоридан кўп 4 миқдорда яъни**** ЕВРОмиқдорида кредит **** компенсация шартномаси тузилишигаэришилган. ФКнинг ****-моддасига асосан қонунчиликнинг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир. Ўз навбатида, компенсация шартномаси ўша **** амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 13 августдаги ПФ-****сонли Фармонининг 25-банди “б” кичик банди ва Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 17 февралдаги 77-сонли қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий **** ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳузуридаги Тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги тўғрисида низомнинг иловасида кўрсатилган қоидаларга зид равишда тузилган. Суд жавобгарларнинг **** кредитнинг **** ЕВРО миқдоридаги қисмиL NDES NK DEN-WUR EM ERG (Германия) кредит линияси ҳисобидан ****қолган қисми **** томонидан ****, **** томонидан **** пул маблағлари10 миллиард сумдан ошмаслигитўғрисидаги **** билан келиша олмайди.Чунки **** кредитнинг қолган **** ЕВРО миқдоридаги қисми “****” АТБ худудий филиали томонидан **** бўлиб,ушбу ******** ЕВРО ҳам10 миллиардсўмданюқори бўлган. Шунингдек, суджавобгарларвакилларининг даъво муддатини қўллаш **** илтимосномалариниқаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Чунки,суд даъво муддатини қўллашга асос сифатида Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 10 нобрдаги “Кичик ва ўрта бизнесни молиявий қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-****-сонли Фармонининг 2-Иловаси “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси” **** фаолиятини ташкил этиш ва трансформация қилиш бўйича “Йўл Харитаси”нинг 17-бандида **** йил 1 июлга қадар компенсация ёрдамлари кўрсатилиши орқали **** кредит (лизинг)лар бўйича лойиҳалар бизнес-режасида кўрсатилган иш ўринларини яратиш ва маҳсулот (хизмат)лар реализациясидан тушум каби кўрсаткичлар **** ҳолларда компенсация тўловларини тўхтатиш ва тўловлар тўхтатилиши ҳисобига бўшаган маблағларни янги лойиҳаларни молиялаштиришга йўналтириш белгиланганлиги, даъвогар томонидан ушбу **** оралиғида **** кредит маблағлар бўйича ўрганиш ўтказиш имкони мавжуд бўлганлиги, даъво муддатини тиклаш **** илтимоснома ҳам **** этмаганлиги**** ****никелтирлган. Бироқ,ФКнинг ****-модда 2-қисмига кўра, муайян ижро муддатига эга бўлган **** бўйича даъво муддати ижро муддати тамом бўлганидан кейин ўта бошлайди. Суд, иқтисодий иш бўйича ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,мазкур низо жавобгар-1 айби натижасида келиб чиққанлиги сабаблисуд **** жавобгар-1 ҳисобидан ундиришни лозим топди. Чунки,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (ИПК)нинг****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. 5 Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги қонунига кўра, номулкий тусдаги даъво аризаларидан - базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари миқдорида давлат божи ундирилади. Юқоридагиларга мувофиқ суд, жавобгар-1 ҳисобидан Республика бюджетига****сўм давлат божи, Олий суд депозитига **** видеоконференцалоқа **** ва даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси ФКнинг ****,****моддаларини, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Жавобгарлар “****” АТБҳамда“Q dir t xtil l st r” **** вакилларининг даъво муддатини қўллаш **** илтимосномалариниқаноатлантириш рад этилсин. Даъво талаби қаноатлантирилсин. “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси" ****,“****” АТБва“Q dir t xtil ****” **** ўртасида ****0йил27 апрелда тузилган ****0/С-1****-сонли компенсация **** этиш шартномаси**** эмас деб топилсин. “****” АТБҳисобидан: -Республика бюджетига****сўмдавлат божи; -Олий суд депозитига **** сўм видеоконференцалоқа ****; Даъвогар -“Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси" ****фойдасига****сўм олдиндан тўланганпочта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичидаАндижонтуманлараро иқтисодий суди орқалиАндижонвилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик этувчи, судья ****