Решение #2825845 economic_new

****4-2401/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья –Ш.Ҳамидов Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья –О.Қўлдошов **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****6йил7 январь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатисудьяси М.Болтаевнинг раислигида, ҳайъат аъзолари****ваО.Қўлдошовларданиборат таркибда,судья катта ёрдамчиси****нингкотиблигида,Бухоро вилояти **** бўлим прокурори ****, иштирокида,даъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар Қоракўл туман тиббиёт бирлашмасидан ****сўм **** ишлар қийматини ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасиданҚоракўл туманлараро иқтисодий судининг ****5йил 16 январдаги ҳал қилув қарорига нисбатандаъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: “SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар Қоракўл туман тиббиёт бирлашмаси(бундан буён матндажавобгардеб юритилади)ҳисобидан ****.****.**** сўм **** ишлар қийматини ундиришни сўраган. Судининг ****4йил20 декабрдаги **** билан ишга низонингпредметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учун шахсларсифатида Қоракўл туманиқтисодиёт ва молиябўлими ваҚоракўл туманҒазначиликхизматибўлимижалб қилинган. Қоракўлтуманларароиқтисодийсудининг ****5йил16 январдагиҳал қилув қарори биландаъвогарнинг иш бўйича гувоҳ сифатида ишни буюртма берган шахсларни жалб этиш **** ва иш бўйича назорат ўлчови ўтказиш **** илтимосномалари қаноатлантириш рад этилиб, даъвогарнинг даъвоталабини қаноатлантириш рад этилган. Даъвогар ариза билан мурожаат қилиб, ****туманларароиқтисодийсудининг ****5йил16 январдаги ҳал қилув қарорини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриб чиқиш сўралган. Қоракўл туманлараро иқтисодий судининг **** йил 9 июндаги **** билан аризани қаноатлантириш рад этилган. 1 Шундан сўнг мазкур ҳал қилув қарорига нисбатандаъвогар томониданкассацияшикоятиберилган.Шикоятдабиринчи инстанция суди ишни кўриш жараёнида **** ишлардан хабари бор гувоҳлар қатнашишни имкони бўлмаганлиги ишда уларнинг кўрсатмаси мавжуд бўлмаганлиги сабабли даъво талабиниисботлашни имкони бўлмаганлигини, даъвогар суд **** давомида судга илтимоснома бериб,қишлоқ врачлик пунктларни бош врачларини гувоҳ сифатида жалб қилишни, улар барчаси бўйича кўрсатма беришни билдирганлиги, аммо биринчи инстанция суди ушбу илтимосномани инобатга олмаганлиги ва даъвогар даъво талабини исботлашга **** деб изоҳ берганлиги, бундан ташқари туман тиббиёт бирлашмаси томонидан **** йилда берилганжавоб хатида қилинган ишларни тан олиб, қилинган ишлар бўйича асослантирувчи хужжат берилса тўловни амалга ошириштўғрисидаги хатларни ҳам суд ҳеч қандай сабабсиз инобатга олмаганлигибаён этилиб,ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъвогарнинг даъво талабиниқаноатлантириштўғрисида янги қарор қабул қилишсўралган. Судлов ҳайъатининг **** йил 11 сентябрдаги **** билан назорат ўлчови тайинлаш ва ишниюритиш тўхтатиб турилган. Назорат ўлчови ўтказиш Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти ҳузуридаги Давлат молиявий назорат инспекцияси Бухоро вилоят бошқармаси зиммасига юклатилган. Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти ҳузуридаги Давлат молиявий назорат инспекцияси Бухоро вилоят бошқармасининг **** йил 27 ноябрдаги ****-сонли хатига асосан ўрганиш хужжатлари юборилган. Шундан сўнг, судлов ҳайъатининг **** йил 28 ноябрдаги **** билан ****-сонли иқтисодий иш бўйича кассация инстанция судидаишниюритиш тикланган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилингандаъвогар ва жавобгар ҳамда Қоракўлтуманиқтисодиёт вамолия бўлимива Ғазначилик хизматибўлимисуд **** ўз вакили иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати,ушбушахслар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганлигини, унинг суд **** иштирок этмаслиги ишни кўришга тўсқинлик қилмаслигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишни унингвакилииштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган прокурор кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этиш, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида фикр билдирди. Судлов ҳайъати, маърузачи судьянинг маърузасини, прокурорнинг иш бўйича фикрини тинглаб, иш ҳужжатларини ҳар томонлама ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўракассацияшикоятини қаноатлантиришни радэтишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК 299-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ, суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Иш ҳужжатларидананиқланишича,даъвогар жавобгарга тегишли бўлган “Янги турмуш”, “Меҳнатобод”, “Бухоро” ва “Осиё”Қишлоқ врачлик пунктларининг иссиқлик тизимини таъмирлаш ишларини ****. Бу тўғрисида санаси ва **** кўрсатилмаган ва имзо қўйган ходимлари аниқ бўлмаган далолатномалар тузилган. Далолатномалардадаъвогаришлар **** ҳамда камчиликлар бартараф этилганлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матндаФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, қурилиш пудрати шартномаси бўйича пудратчи шартномада белгиланган муддатда буюртмачининг топшириғи билан муайян объектни қуришёки бошқа қурилиш ишини **** **** олади, буюртмачи эса пудратчига ишни **** учун зарур шароит яратиб бериш, ишни қабул қилиш ва келишилган **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан, пудратчи қурилиш ва у билан боғлиқ бўлган ишларни ишнинг ****, мазмуни ва уларга қўйиладиган бошқа талабларни белгилайдиган лойиҳа-смета ҳужжатларига мувофиқ амалга ошириши шарт. ФКнинг ****-моддасига асосан, агар пудрат шартномасида **** ишгаёки унинг айрим босқичларига олдиндан **** тўлаш назарда тутилган бўлмаса, буюртмачи пудратчига шартлашилган **** иш тегишли тарзда ва келишилган муддатдаёхуд буюртмачининг розилиги билан муддатидан олдин ****, унинг натижалари узил-кесил топширилганидан кейин тўлаши шарт. ФКнинг ****-моддасига асосан, буюртмачи **** ишни (унинг натижасини) пудрат шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда пудратчи иштирокида кўриб чиқиши ва қабул қилиши, иш натижасиниёмонлаштирадиган **** шартномадан чекинишёки бошқа камчиликлар аниқланган **** эса, бу тўғрида пудратчига дарҳол маълум қилиши шарт. Бухоро вилояти Ғазначилик хизмати бошқармасининг **** йил 6 январдаги ****-13-сонли хатига асосан, “SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамияти ва Қоракўл туман тиббиёт бирлашмаси ўртасидаги **** **** **** сўм ундириш тўғрисидаги низо ғазначилик ахборот тизимида рўйхатга олинган юридик **** бўйича юзага келмаганлигини маълум қилган. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодексининг ****-моддасига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан**** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти ҳузуридаги Давлат молиявий назорат инспекцияси Бухоро вилоят бошқармасининг **** йил 27 ноябрдаги ****-сонли хатига асосан ўрганиш маълумотномада Осиё ва Меҳнатобод МФЙлардаги врачлик пунктларида олдинги йилларда давлат дастурлари доирасида мукаммал таъмирлаш ишлари олиб борилганлиги сабабли, бугунги кунда лойиҳа-смета хужжатларида кўзда тутилган иш турлари мавжуд бўлмаганлиги сабабли, мазкур иш турлари **** **** аниқлик киритиш имкони мавжуд эмаслиги тўғрисида хулоса берилган. Бундан ташқари,Янги турмуш лойиҳа-смета хужжатларига кўра **** сўм ва Бухоро МФЙ қишлоқ врачалик пункитида мавжуд **** ишлар қиймати лойиха-смета хужжатларига кўра ҚҚС ва бошқа ****лари билан бирга **** сўмни ташкил қилган. Бироқ,ҳар иккала қишлоқ врачлик пункитида ҳам **** иш турлари **** **** асословчи хужжатлар яъни тасдиқланган **** ишлар далолатномаси (Ф-5 шакл) ва бузиш ишлари далолатномаси **** қилмаган. Шунингдек, даъвогар ва жавобгар ўртасида **** вужудга келтиришга асос бўлувчи шартнома тузилмаган, даъвогар томонидан қурилаш ишларини **** бўйича буюртма берилмаган ҳамда даъвогар томонидан **** ишлар жавобгар томонидан қабул қилиб олинмаган. Даъвогар томонидан даъво талабини асословчи бошқа далиллар ва ҳужжатларбиринчи инстанция судига**** этилмаган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 23 декабрдаги “Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли Қарорининг 2.3-бандида қурилиш пудрати шартномасида муҳим шартларнинг мавжуд бўлмаганлиги ва шунга кўра шартнома тузилмаган деб ҳисобланиши, агар бундай ишларнинг **** ҳолати **** этилган далиллар билан исботланса, **** ишлар қийматини ундириш тўғрисидаги талабни рад этишга асос бўлмаслиги, 3-бандида Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддасининг учинчи қисмига мувофиқ, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга кириши, шунга кўра, агар ғазначилик бўлинмасида рўйхатдан ўтказилиши лозим бўлган қурилиш пудрати шартнома-сидан келиб чиққан низони ҳал этишда, шартнома рўйхатдан ўтказилмаганлиги аниқланса, судлар мазкур қарорнинг 2.3-бандида белгиланган қоидаларни қўллашлари лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Бироқ, ушбу қоида давлат хариди тартиб таомилларига зид тузилган шартномаларга нисбатан татбиқ этилмаслиги белгиланган. Судлов ҳайъатиюқоридагиларни инобатга олиб,шубоис биринчи инстанция суди, даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришдан рад этиш**** тўғриси хулосага келган. ИПКнинг 74-моддасига кўра суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Судлов ҳайъати, жавобгарнинг кассация шикоятида келтирилган **** билан қуйидагиларга кўра келишмайди. ИПКнинг ****-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг янги далилларни талаб қилиб олиш тўғрисидаги ҳамда иш муҳокамаси билан боғлиқ бошқа барча масалалар бўйича аризалари ва илтимосномалари ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг фикрлари суд томонидан эшитиб бўлинганидан кейин ҳал қилинади. Ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризалари ва илтимосномаларини кўриш натижалари бўйича **** чиқарилади. Суднинг ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризалари ва илтимосномаларини қаноатлантириш тўғрисидагиёки қаноатлантиришни рад этиш **** хулосалари ишни кўриш натижалари бўйича чиқарилган суд ҳужжатида баён қилиниши мумкин. Даъвогарнинг иш бўйича гувоҳ сифатида ишни буюртма берган шахсларни жалб этиш **** ва иш бўйича назорат ўлчови ўтказиш **** илтимосномаси далиллар билан исботланмаганёки асослантирилмаган. ИПКнинг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадарёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. ИПКнинг****-моддасида суд ҳужжатини ўзгартириш ёки бекор қилиш асослари кўрсатилган бўлиб, судлов ҳайъати суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун Кодекснинг ушбу моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига асосан кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижаларибўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Судлов ҳайъати биринчи инстанция суди томонидан ҳал қилув қарори қабул қилишдамоддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб,даъвогарнингкассацияшикоятини қаноатлантиришни рад этишни, ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчива тўққизинчиқисмларига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати суд **** ундириш қисмини муҳокама қилиб,даъвогарнингкассацияинстанцияси суди учунолдиндан тўланган****сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўланганлигиниинобатга олибунинг зиммасида қолдиришни лозим топади. ЮқоридагиларгаасосанҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****,****-моддаларига асосланиб,кассацияинстанциясисуди қарорқилади: Даъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамиятинингкассация шикоятиниқаноатлантириш рад этилсин. Қоракўлтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил16 январдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Даъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамиятитомонидан кассация инстанцияси учун олдиндан**** сўм давлат божи вп37 5**** почта **** тўланганлиги инобатга олинсин ваунинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан норози тараф бир йиллик муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъат аъзолари **** О.Қўлдошов **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ (Хулоса қисми) **** йил 7 январь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари****ва О.Қўлдошовлардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида,Бухоро вилояти **** бўлим прокурори ****, иштирокида,даъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING”масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар Қоракўл туман тиббиёт бирлашмасидан ****сўм **** ишлар қийматини ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасиданҚоракўлтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил 16 январдаги ҳал қилув қарорига нисбатандаъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни қарорқилади: Даъвогар “SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамиятинингкассация шикоятиниқаноатлантириш рад этилсин. Қоракўлтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил16 январдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Даъвогар“SHAKARKENT C PLEX BUILDING” масъулияти чекланган жамиятитомонидан кассация инстанцияси учун олдиндан****сўм давлат божи вп37 5**** почта **** тўланганлиги инобатга олинсин ваунинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан норози тараф бир йиллик муддатда биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** Ҳайъат аъзолари **** О.Қўлдошов