Решение #2826018 Экономические

****6-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шахри ****6йил7 январь Андижонтуманлараро иқтисодий суди,судьяХ.Х.Тўйчиевраислигида, судья ёрдамчиси Э.Қиличбековнинг котиблигида,даъвогар вакилиюрисконсульт****(05.01.****5йилдаги25-01-сонлиишончнома асосида) иштирокида,даъвогар“PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “BUNYODKOR R NS ****”масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундириш ****даъво аризасибўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, ўз судбиносидаўтказилганочиқ **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: “PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда “даъвогар”деб юритилади) судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, “BUNYODKOR R NS ****”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда “жавобгар” ёки “харидор”деб юритилади)га нисбатан**** сўм асосий қарз, **** сўм пеняундиришни сўраган. Суд **** даъвогар вакили кўрсатма бериб,жавобгарбилан маҳсулот етказиб беришшартномаситузилганлиги, шартномага асосаниситиш қозони етказиб берилганлиги, жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотлар учун тўловларни ўз **** амалга оширмаганлиги,натижада жавобгарнинг даъвогар олдида****сўм қарздордлиги вужудга келганлиги,жавобгар томонидан қарздорлик бугунги кунга қадар тўланмаганлигинибилдириб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлсада, суд **** иштирок этмади ва низо юзасидан муносабат билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда“ИПК”деб юритилади)нинг ****-моддасининг учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда суд,ИПКнинг ****-моддасига асосан ишни жавобгар ва палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд,даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъвони қисманқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасида, ҳарким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда“ФК”деб юритилади)нинг ****-моддасига асосан, **** – шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқиши назарда тутилган. Мазкур ҳолатда ****шартномадан келиб чиққан. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,тарафлар ўртасида10.12.****4йилда 6-к-сонли шартнома(бундан буён матнда“шартнома” деб юритилади)тузилган бўлиб, унга кўра, даъвогар жавобгаргаиситиш қозонлариниетказиб бериш, ўз навбатида жавобгар маҳсулотларни қабул қилиб олиш ва шартномада белгиланган муддатда ва тартибда тўловни амалга ошириш **** олган. Даъвогар томонидан маҳсулот етказиб берилган, жавобгар томониданмаҳсулотишончнома орқали қабул қилиб олинган.Бироқ, жавобгар томонидан етказиб берилган маҳсулотларучунтўлиқтўловамалга оширилмаган,натижада жавобгарнинг даъвогаролдида****сўмқарздорлиги вужудга келган, даъвогартомонидан жавобгарга мавжуд қарздорликларни тўлаб бериш юзасидан талабнома юборилган, бироқ жавобгар томониданталабномаоқибатсиз қолдирилган. Шартноманинг2.1.1-бандига кўра,шартнома тузилган пайтда танлаб олинган товар сотувчи (даъвогар) омборида мавжуд бўлган ******** фоиз олдиндан тўлов амалга оширилиши белгиланган. Даъвогар томонидан 11.11.****4йилдаги****-сонли****-фактурага асосан**** сўмлик иситиш қозонларимаҳсулоти етказиб берилган, жавобгар томонидан ****-фактура тасдиқланган. 11.12.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати ва ****-сонли ишончномага асосаниситиш қозонлари жавобгарга етказиб берилган. Бироқ, жавобгар томонидан шартнома бўйича етказиб берилган маҳсулотлар учун даъвогарга тўловлар амалга оширилмаган. ФКнинг ****-моддасида маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятидафойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олиш кўрсатилган. ФКнинг ****-моддасининг учинчи қисмига кўра,агар маҳсулот етказиб бериш шартномасида товарлар **** олувчи (тўловчи) томонидан тўланиши назарда тутилган бўлса ва у **** тўлашдан асоссиз бош тортса ёки товарлар **** шартномада белгиланган муддатда тўламаган бўлса, етказиб берувчи сотиб олувчидан етказиб берилган товарлар **** тўлашни талаб қилишга ****. Мазкур ҳолатдажавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги ишдаги мавжуд шартнома,тарафлар ўртасида тасдиқланган****-фактура, ишончнома, солиштирма далолатнома ва бошқа далилларбилан ўз тасдиғини топади. Юқоридагиларга асосансуд, даъвонинг асосий қарз ундиришталабини тўлиқ қаноатлантириб,жавобгардандаъвогар фойдасига ********сўмасосий қарз ундиришнилозим топади. Шунингдек, даъво аризасида жавобгардан****сўм пеня ундириш талаби қўйилган. ФКнинг ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси талабига кўра, неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг5.3-бандига асосантовар **** ўз **** ёки тўлиқ тўмаганлик учун сотиб олувчи (жавобгар)ҳар бир кун учун кечиктирилганкунги тўланмаган сумманинг0,5фоиз миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлашлиги белгиланган. Даъвогар томонидан **** қилинган пеня хисоб-китобига кўра,кечиктирилган **** кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,5 фоиз миқдорида **** сўм пеня хисобланган.Шартнома талабидан келиб чиқиб даъвогар томонидан кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизи, яъни **** сўм миқдорида пеня ундириш талаби қўйилган. Мазкур ҳолатда даъвогар жавобгардан пеня талаб қилишга **** ва пеня асосли ҳисобланган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 27 ноябрдаги “Лизинг муносабатларини тартибга солувчи қонун ҳужжатлари нормаларини иқтисодий судлар томонидан қўлланилишининг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 8-бандида, лизинг шартномаси ва (ёки) лизинг объектини олди-сотди шартномаси **** **** ёки лозим **** **** ****, ҳуқуқи бузилган лизинг субъекти айбдор шахсдан қонунда ёки шартномада белгиланган неустойкани ундиришни талаб қилишга **** эканлиги **** тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Бу **** Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” 15.06.**** йилдаги ****-сонли қарорининг 4-бандидаги тушунтиришларни инобатга олиб, суд **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини эътиборга олиб, пеня ундириш талабини10****сўмгача камайтиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Ушбу модданинг олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Шу боиссуд,суд**** ундириш масаласини муҳокама қилиб, даъво қаноатлантирилганлиги сабаблидаъвогар томонидан олдиндан давлат божи тўланганлигини инобатга олиб,жавобгар хисобидандаъвогар фойдасига ****сўм давлат божи,****сўм почта **** ундиришни лозим топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамдаЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****,170,****,**** ва180-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О РҚ И Л А Д И: “PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятининг даъвоталабитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“BUNYODKOR R NS ****”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: -“PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятифойдасига **** сўм асосий қарз,10**** сўм пеня, **** сўм давлат божи, 41****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилувқарориустидан қонунда белгиланган тартиб ва муддатдашикоятқилиниши(протест келтирилиши) мумкин. Раисликқилувчи Х.Тўйчиев 4-****6-2****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Андижон шахри ****6йил7 январь Андижонтуманлараро иқтисодий суди,судьяХ.Х.Тўйчиевраислигида, судья ёрдамчиси Э.Қиличбековнинг котиблигида,даъвогар вакилиюрисконсульт **** (05.01.**** йилдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида,даъвогар“PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар “BUNYODKOR R NS ****”масъулияти чекланган жамиятиганисбатан**** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ундириш ****даъво аризасибўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, ўз судбиносидаўтказилганочиқ **** кўриб чиқиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****,****,****,**** ва180-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О РҚ И Л А Д И: “PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятининг даъвоталаби тўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“BUNYODKOR R NS ****”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: -“PREMIER BUSINES CEN ER” масъулияти чекланган жамиятифойдасига **** сўм асосий қарз,**** сўм пеня, **** сўм давлат божи, ****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро ****лариберилсин. Мазкур ҳал қилувқарориустидан қонунда белгиланган тартиб ва муддатдашикоятқилиниши(протест келтирилиши) мумкин. Раисликқилувчи Х.Тўйчиев