← Назад
Решение #2826231 economic_new
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
3
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| нинг | 234 | — | law | |
| ФКнинг | 957 | — | law | |
| Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
7 944 символов
4-1802-2501/7674-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шахрисабз шахри
2026 йил 6 январь
Карши туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, тарафларсиз,
даъвогар “A x Insur n ” акциядорлик жамияти манфаатида Узбекистан
Савдо-саноат палатаси Тошкент шахар худудий бошкармасининг жавобгар
ЯТТ “G d v X midill
zz q vi h” хисобидан “A x Insur n ”
акциядорлик жамияти фойдасига 14 163 129,85 сум сугурта товонини
суброгация тартибида ундириш тугрисидаги даъво аризаси буйича
кузгатилган иктисодий ишни фукаролик ишлари буйича Шахрисабз
туманлараро судининг биносида, очик сайёр суд мажлисида куриб чикиб,
куйидагиларни
аниклади:
Даъво аризасида баён этилишича, “Капиталбанк” АТБ ва ЯТТ “G d v
X midill
zz q vi h” (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)
уртасида 2024 йил 26 июлда кредит шартномаси имзоланган. “A x
Insur n ” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб
юритилади) 2024 йил 26 июлдаги 0902/1469-1/1/2428466-сонли “жисмоний
шахслар ва кичик бизнес субъектлари учун кредит махсулотларини комплекс
сугурта килиш коидалари” (бундан буён матнда коида деб юритилади)
шартида сугурта шартномасига асосан жавобгар томонидан “Капиталбанк”
АТБга сугурта ходисаси содир булиши окибатида сугурта килдирувчига
етказилган зарарни коплаш мажбуриятини олган.
Суднинг ажрими билан мазкур иктисодий иш Карши туманлараро
иктисодий судининг иш юритувига кабул килинган.
Даъвогар манфаатида Узбекистан Савдо-саноат палатаси Тошкент
шахар худудий бошкармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади)
судга даъво аризаси билан мурожаат килиб, даъвогар томонидан мазкур холат
буйича “Капиталбанк” АТБга жавобгар томонидан банк олдидаги кредит
мажбуриятлари тулик бажарилмасдан 14 163 129,85 сум микдордаги сугурта
товони тулаб берилганлиги сабабли жавобгар хисобидан суброгация
тартибида даъвогар фойдасига 14 163 129,85 сум микдорида карздорликни
ундиришни сураган.
Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор
килинган палата, даъвогар ва жавобгар суд мажлисида уз вакиллари
иштирокини таъминламади. Шунингдек, палата ишни уз вакили иштирокисиз
куриб чикишни сураган.
Шу сабабли суд ишни Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал
кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128, 170-
2
моддаларига асосан палата, даъвогар ва жавобгар вакили иштирокисиз куриб
чикишни лозим топди.
Суд, иш хужжатларини атрофлича урганиб чикиб, далилларга хукукий
бахо бериб, куйидаги асосларга кура даъвони каноатлантиришни лозим
топди.
Даъвогар вакили судга даъво аризаси юзасидан тушунтириш такдим
килиб, ундирилиши талаб килинган 14 163 129,85 сумни карздорлик эмас,
сугурта товони эканлигини маълум килган.
Узбекистон Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён мантда ФК
деб юритилади)нинг 234-моддасига асосан, мажбуриятлар шартномадан, зиён
етказиш натижасида хамда ушбу Кодексда курсатилган бошка асослардан
келиб чикиши назарда тутилган.
Ишдаги хужжатларга кура “Капиталбанк” АТБ “Ягона филиали”
“Sm rtb nk K rshi” “Kit b” BXO ва карздор уртасида 2024 йил 26 июлда
173/1148/М5А-сонли кредит шартномаси имзоланган. Шунингдек, 2024 йил
26 июлда даъвогар, жавобгар ва “Капиталбанк” АТБ “Ягона филиали”
“Sm rtb nk K rshi” “Kit b” BXO уртасида 0902/1469-1/1/2428466-сонли
“жисмоний шахслар ва кичик бизнес субъектлари учун кредит
махсулотларини комплекс сугурта килиш” шартномаси тузилган булиб, коида
ва шартномага асосан даъвогар жавобгар томонидан “Капиталбанк” АТБ
“Ягона филиали” “Sm rtb nk K rshi” “Kit b” ВХОга кредит суммасини уз
вактида кайтарилмаган такдирда, кредит буйича карздорликни сундириб
бериш мажбуриятини олган.
Ушбу шартномага асосан даъвогар 2024 йил 26 июлда сугурта полиси
берган.
Жавобгар томонидан “Капиталбанк” АТБ “Ягона филиали” “Sm rtb nk
K rshi” “Kit b” BXO олдидаги кедит шартномаси буйича мажбуриятлари
тулик бажарилмаганлиги сабабли, даъвогар сугурта шартномасига асосан
2025 йил 30 майдаги тулов топширикномаси билан “Капиталбанк” АТБга 14
163 129,85 сум микдордаги сугурта копламасини тулаб берган.
“Капиталбанк” АТБ “Ягона филиали” “Sm rtb nk K rshi” “Kit b”
ВХОнинг 2025 йил 17 декабрдаги 173/409-сонли маълумотномасида хам
даъвогар томонидан жавобгар учун 2025 йил 30 май куни 14 163 129,85 сум
тулаб берилганлиги кайд этилган.
Даъвогар жавобгарга судгача огохлантириш хати билан мурожаат
килиб, унинг кредит карзи учун туланган 14 163 129,85 сум сугурта
копламасини тулаб бериш талаб килинган. Бирок, жавобгар томонидан
талабнома окибатсиз колдирилган.
Коиданинг 10.1-бандида сугурта ходисаси юз бериши натижасида
сугурта товони тулаб берилгандан сунг, туланган сугурта товонини регресс
(суброгация) тартибида ундириш хукуки сугурта компаниясига утиши
белгиланган.
ФК 318-моддасида кредиторнинг мажбурият буйича хукукдари бошка
шахсга сугурта холати бошланиши учун жавобгар булган карздорга нисбатан
кредитор хукукларининг сугурта килувчига суброгацияси (утиши)
натижасида утиши белгиланган.
3
ФКнинг 957-моддасида сугурта килдирувчининг зарар копланишига
булган хукукдарининг сугурталовчига утиши (суброгация) тартиби
белгиланган булиб, унга мувофик агар мулкий сугурта шартномасида
бошкача тартиб назарда тутилмаган булса, сугурта килдирувчи (наф
олувчи)нинг сугурта натижасида копланган зарар учун жавобгар шахсдан
талаб килиш хукуки туланган сумма доирасида сугурта товонини тулаган
сугурталовчига утади.
ФК 1001-моддасининг биринчи кисмида бошка шахс (мехнат
мажбуриятларини бажараётган ходим, транспорт воситасини бошкарувчи
шахс ва х.к) томонидан етказилган зарарни тулаган шахс бу шахсга нисбатан,
агар конунда бошкача микдор белгиланмаган булса, туланган товон
микдорида кайта талаб килиш (регресс) хукукига эга булиши белгиланган.
Гарчи даъвогар сугурта ходисаси натижасида банкка туланган пул
маблагларини тулаб бериш борасида жавобгарга талабнома юборган булса-да,
аммо жавобгар туловни амалга оширмаган.
Хрлбуки, ФК 236-моддасида мажбуриятлар шартнома шартлари ва
конунчилик талабларига мувофик лозим даражада бажарилиши лозимлиги,
333-моддасига мувофик эса карздор айби булган такдирда мажбуриятни
бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар
конунчиликда ёки шартномада бошкача тартиб белгиланмаган булса, жавоб
бериши лозимлиги назарда тутилган.
Ишдаги мавжуд хужжатлар билан даъвогар сугурта шартномасига
асосан “Капиталбанк” АТБга 14 163 129,85 сум микдордаги сугурта товонини
тулаб берганганлиги, жавобгар туланган 14 163 129,85 сум сугурта товонини
даъвогарга тулаб бермаганлиги исботини топганлиги, даъво аризаси асосли
эканлигидан далолат беради.
Юкоридагиларга асосланиб, суд даъвогарнинг даъвосини тулик
каноатлантиришни лозим топди.
“Давлат божи тугрисида”ги Узбекистон Республикаси Хонуни билан
белгиланган давлат божи ставкаларига мувофик мулкий хусусиятга эга даъво
аризаларидан даъво бахосининг 2 фоизи, бирок БХМнинг 1 бараваридан кам
булмаган микдорда давлат божи туланади.
Даъво асосли деб топилганлиги боис ИПКнинг 118-моддасига асосан
суд харажатлари жавобгар зиммасига юклатилади.
Бинобарин, Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал
кодексининг 118, 128, 170, 176-180, 192-моддаларини куллаб, суд
К а р о р к и л д и:
Даъво тулик каноатлантирилсин.
ЯТТ “G d v X midill
zz q vi h” хисобидан “A x Insur n ”
акциядорлик жамияти фойдасига регресс тартибда 14 163 129,85 сум сугурта
товони ва 41 200 сум почта харажати, жами 14 204 329,85 сум ундирилсин.
ЯТТ “G d v X midill
zz q vi h” хисобидан республика
бюджетига 412 000 сум давлат божи ундирилсин.
^ал килув карори конуний кучга киргач, ижро варакаси берилсин.
4
Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган
кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кдшкадарё вилоят судининг
иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний
кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у
конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида
шикоят килиши (протест келтириши) мумкин.
Судья
З.Эшмирзаев