Решение #2826550 Экономические

4-****-сонли иш Судья:**** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲА ЛҚИ Л У ВҚА Р О РИ Андижон шаҳри ****6йил6январь Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** суд **** котиблигида, даъвогар “Ori n t xn l uks” масъулияти чекланган жамиятининг, жавобгарлар – “АТ ****” ва “P r l n Im ks” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** йил 24 июлъ кунги 2-сонли кафиллик шартномасини **** эмас деб топиш **** даъво аризаси бўйичақўзғатилганиқтисодий ишни даъвогар вакили **** (**** йил 22 сентябрдаги 5-сонли ишончнома ва **** йил 4 ноябрда берилган ****сонли ордер асосида), жавобгар вакили **** (**** йил 3 октябрдаги ****сонли ишончнома асосида) иштирокида,Андижон туманлараро иқтисодийсуди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар-“Ori n t xn l uks” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар – “АТ ****”(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ва “P r l n Im ks” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда қўшимча жавобгар деб юритилади)га нисбатан **** йил 24 июлъ кунги 2сонли кафиллик шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Даъвогарвакили суд **** иштирок этиб, даъво аризасини қўллабқувватлаб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Жавобгар вакили иштирок этиб, даъво талаби асоссиз эканлигини ушбу кафиллик шартномаси қонун доирасида тузилганлигини, даъвогар томонидан билдирилганталаблар асоссиз эканлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Қўшимчажавобгарга суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** почта алоқа ҳизмати орқали белгиланган тартибда юборилганбўлсада,қўшимча жавобгар вакили суд **** иштирок этмади. Мазкур ҳолатда суд ишни ИПКнинг ****-моддасига кўрақўшимча жавобгарвакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд ишдаги мавжуд ҳамда **** этилган ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, процесс иштирокчиларининг кўрсатмаларини тинглаб,қуйидагиларга кўра даъво аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Хусусан, даъво ариза ваиш ҳужжатларига кўра,АТ “Халқ ****” Андижон вилоят Амалиёт бўлимива қўшимча жавобгарўртасида **** йил 14 август куни 25-сонли замонавий усулда иссиқхона, гидропоника қурилиш **** учун зарур бўлган махсус материаллар ва иссиқхона жихозларисотиб олиш **** **** **** долларини ташкил қилувчи кредит шартномаси тузилган. Мазкур кредит шартномасининг таъимноти сифатидаАТ “Халқ ****” Андижон вилоят Амалиёт бўлими, даъвогар ва қўшимча жавобгар ўртасида **** йил 24 июль куни 2-сонли қиймати **** **** доллари миқдорида кафиллик шартномаси тузилган. Бироқ, **** йил январь ойида аномал совуқ бўлганлиги ва газ идораси томонидан газ етказб бериш узиб қўйилганлиги натижасида иссиқхонага ўтказилган **** туп юқори навли помидор кўчатларини совуқ урган. Қушимча жавобгар аномал совуқ ва газ етказиб берилмаганлиги натижасида жуда катта зарар кўрган. Бунинг натижасида, **** олган кредит маблағининг ўз **** ва миқдорида тўланмаган.Шу сабабли, жавобгар Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси орқали даъвогар ва қўшимча жавобгарга нисбатан судга даъво аризасини **** қилиб,даъвогар ва қўшимча жавобгарлар ҳисобидан солидар тартибда муддати ўтган **** **** доллари, **** **** доллар фоиз ва муддати ўтган кунлар учун **** **** доллари миқдорида пеня ҳисобланган ва уларни ундиришни сўраган. Агар суддаъвони қаноатлантириб, кредит қарздорлик ундируви кафиллик шартномасига асосан даъвогарга қаратилса даъвогар инқирозга юз тутиши ва келгусида **** учраши мумкинлиги ва кафиллик шартномаси тузиш ва тасдиқлаш учун жамият таъсисчиларининг розилик **** йиғилиш ўтказилиши лозимлиги, бироқ даъвогартаъсисчиларининг розилиги олинмаганлиги сабабли даъвогар судга мурожаат қилиб, кафиллик шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матндаФКдеб юритилади)нинг ****-моддасига асосан,битим ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда белгилаб қўйилган асосларга кўра, суд **** эмас деб топганлиги сабабли (низоли битим) ёки бундай деб топилишидан қатъи назар, **** эмас деб ҳисобланади (ўз-ўзидан **** бўлмаган битим). Низоли битимни **** эмас деб топиш тўғрисидаги талабни ушбу Кодексда кўрсатилган шахслар қўйишлари мумкин. Ўз-ўзидан **** бўлмаган битим **** эмаслигининг оқибатларини қўлланиш тўғрисидаги талабни ҳар қандай манфаатдор шахс қўйиши мумкин.Суд бундай оқибатларни ўз ташаббуси билан қўллашга ****. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, ҳ**** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир. Битим **** бўлмаганида тарафларнинг ҳар бири бошқасига битим бўйича олган ҳамма нарсани қайтариб бериши, олинган нарсани аслича (шу жумладан олинган нарса мол-мулкдан фойдаланиш, **** иш ёки кўрсатилган хизмат билан ифодаланганда) қайтариб бериш мумкин бўлмаганида эса, агар битим **** эмаслигининг бошқа оқибатлари қонунда назарда тутилган бўлмаса, унинг қийматини пул билан тўлаши шарт. ФКнинг ****-моддаси кўра,Битимнинг қонун талаб қиладиган шаклига риоя этмаслик қонунда тўғридан-тўғри кўрсатилган ҳолдагина унинг **** эмаслигига сабаб бўлади. Бироқ,ФКнинг ****-модасига асосан,Юридик шахс томонидан унинг устав **** зид ҳолда тузилган ёки тегишли фаолият билан шуғулланишга лицензияси бўлмаган юридик шахс томонидан тузилган битим унинг муассиси (иштирокчиси) ёки ваколатли давлат органининг даъвоси бўйича суд томонидан **** эмас деб топилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли қарорининг16.3.бандидаФКнинг ****-моддасида назарда тутилган битимлар низоли бўлиб, уларни **** эмас деб топиш ва **** эмаслиги оқибатларини қўллаш тўғрисидаги даъвони **** юридик шахснинг муассиси (иштирокчиси) ёки ваколатли давлат органи бериши мумкин.Шу боис, ФКнинг ****-моддасига асосан, битимни **** эмас деб топиш **** бошқа шахс, шу жумладан, битимдаги тараф даъво билан мурожаат қилган ****, бундай даъвони қаноатлантириш рад этиладидеб кўрсатилган. Даъво аризаси судга шартномада тараф ҳисоблангандаъвогар “Ori n t xn l uks” масъулияти чекланган жамиятитомонидан **** этилган. Бундан ташқари, даъвогар томонидан келтирилган аномал совуқ ва қўшимча жавобгарга газ етказиб берилмаганлиги натижасижа зарар кўрганлиги, кафиллик шартномасини **** эмас деб топишга асос бўлмайди. Бундай вазиятда, суд даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд ****даъвогарундиришни лозим топди. Чунки, ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ЎзбекистонРеспубликасининг“Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичаномулкий тусдаги даъво аризаларидан - базавий ҳисоблаш миқдоринингўнбаробари миқдорда давлат божиундирилади деб кўрсатилган. Кичик тадбиркорлик субъектлари амалга оширадиган тадбиркорлик фаолияти доирасида судларга мурожаат қилиш чоғида белгиланган ставканинг 50 фоизи миқдорида давлат божи тўлайди. Суд,даъвогар томонидан аввал тўлаб чиқилган **** сўм давлат божи ва412****почта ****ўзининг зиммасида қолдиришни лозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодексининг****,****,****-моддалари, Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****- моддаларини қўллаб, ҚА Р О РҚИ Л А Д И: Даъвогар “Ori n t xn l uks” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгарлар – “АТ ****” ва “P r l n Im ks” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан **** йил 24 июлъ кунги 2-сонли кафиллик шартномасини **** эмас деб топиш **** даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар “Ori n t xn l uks” масъулияти чекланган жамиятитомонидан аввал тўлаб чиқилган **** сўм давлат божи ва412****почта ****ўзининг зиммасида қолдирилсин. Мазкур ҳалқилувқарори устиданбир ойлик муддат давомидаапелляциятартибида шикоятқилиш (протест келтириш) мумкин. Раисликқилувчи, судья ****