Реквизиты
Категория economic_new Номер дела 4-1802-2501/8174 Дата решения 06.01.2026 Инстанция Первая инстанция Тип документа Суд Қарши туманлараро иқтисодий суди Судья ESHMIRZAYEV ZOXIDJON MUXAMMADIYEVICH Язык
Стороны
Истец / Обвинение Ответчик / Подсудимый
Source ID feb69431-91aa-476b-a8cc-cd3a368ed3d0 Claim ID PDF Hash 2078b7e83f3c5aa0... Загружено 10.04.2026 PDF
Ссылки на нормативные акты 5
Ссылка Название акта Статья Часть Тип
Узбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси Узбекистон Республикаси Конституцияси 55 law
ФКнинг 236-моддаси ФКнинг 236 law
ФКнинг 744-моддаси ФКнинг 744 law
ФКнинг 326-моддаси ФКнинг 326 law
ИПКнинг 118-моддаси ИПКнинг 118 law
Текст решения 11 886 символов
4-1802-2501/8174-сонли иктисодий иш УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ Шахрисабз шахри 2026 йил 6 январь Карши туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили А.Хамраев (2026 йил 5 январдаги 1/14-05-1182-сонли ишончнома асосида), якка тартибдаги тадбиркор “ xm d v xsud nsur vi h” рахбари М.Ахмедов, вакили Н.Хасанов (2025 йил 20 декабрдаги ишончномага асосан)нинг иштирокида, даъвогар чет эл капитали иштирокидаги “ mk rb nk” АТБнинг жавобгар якка тартибдаги тадбиркор “ xm d v xsud Машш^с^’дан муддати утган карзи 9 251 935,42 сум, шундан 4 895 036,10 сум тулов жадвалидан ортда колаётган асосий карз (таъни), 3 440 925,56 сум фоиз карзи, 915 973,76 сум пеня, муддати утмаган карзи 72 296 434,06 сум, шундан 614 438,60 сум фоизи карзи, 71 681 995,46 сум асосий (таъни) карзи, жами 81 548 369,48 сум карздорликни ундириш тугрисидаги даъво аризаси юзасидан кузгатилган ишни фукаролик ишлари буйича Шахрисабз туманлараро суди биносида, очик сайёр суд мажлисида куриб чикиб, куйидагиларни а н и к л а д и: Чет эл капитали иштирокидаги “ mk rb nk” АТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида Шахрисабз туманлараро иктисодий судига даъво аризаси билан мурожаат килиб, якка тартибдаги тадбиркор “ xm d v xsud nsur vi h” (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) хисобидан муддати утган карзи 9 251 935,42 сум, шундан 4 895 036,10 сум тулов жадвалидан ортда колаётган асосий карз (таъни), 3 440 925,56 сум фоиз карзи, 915 973,76 сум пеня, муддати утмаган карзи 72 296 434,06 сум, шундан 614 438,60 сум фоизи карзи, 71 681 995,46 сум асосий (таъни) карзи, жами 81 548 369,48 сум карздорликни ундиришни сураган. Суднинг ажрими билан мазкур иктисодий иш Карши туманлараро иктисодий судининг иш юритувига кабул килинган. Суднинг ажрими билан ишга Марказий банкнинг Кашкадарё вилояти бош бошкармасидан мутахассис жалб килинган. Суд мухокамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор килинган мутахассис суд мажлисига келмади. Мазкур холатда суд ишни Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128, 170моддаларига асосан мутахассис иштирокисиз куришни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар уз ихтиёри билан 2025 йил 18 декабрда 154 966,54 сум, 2025 йил 22 декабрда 1 373 929,39 сум, жами 1 528 895,93 сум муддати утган фоиз ва 626 070,61 сум муддати утган асосий карзни тулаб берганлигини, жавобгар тулов жадвалида белгиланган муддатни 14 марта бузганлигини маълум килиб, даъвони каноатлантиришни суради. 2 Суд мажлисида иштирок этган жавобгар раубари ва унинг вакили даъвогарнинг жавобгардан муддати утмаган кредит карздорлигини ундириш уакидаги талабини каноатлантиришни рад этишни суради. Суд даъвогар вакили, жавобгар раубари ва вакилининг тушунтиришларини тинглаб, даъво аризасида келтирилган уолатларни иш уужжатлари билан бирга урганиб чикиб, мууокама килиб, куйидагиларга асосан даъвони кисман каноатлантиришни лозим топади. Узбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан уар ким уз уукук ва эркинликларини конунда такикланмаган барча усуллар билан уимоя килишга уакди. Х,ар кимга бузилган уукук ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустакил уамда холис суд томонидан куриб чикилиши уукуки кафолатланади. Иш уужжатларига кура, тарафлар уртасида 2024 йил 28 октябрда 519сонли кредит шартномаси тузилган булиб, унга кура жавобгарга Узбекистон Республикасида конунчиликка зид булмаган исталган максадларда фойдаланиш учун йиллик 26 фоиз устама тулаш шарти билан 36 ой муддатга 100 000 000 сум кредит ажратилган. Банк томонидан ушбу кредит маблаги тарафлар уртасида тузилган шартномага мувофик ва шартларда жавобгарга уз вактида ажратилган. Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 4.4-бандига кура, шартнома шартларига мувофик карз олувчи томонидан олинган кредит у томонидан шартномага илова тарикасида белгиланган (кредитни тани ва фоизларни тулаш жадвали) тулов жадвалига мувофик кайтарилиши лозим. Шартноманинг 12.4-банди i-кичик бандига кура, кредит ва унга уисобланган фоизларни шартнома ва кушимча шартномада белгиланган мудддатдан 30 кун ва ундан ортик муддатга кечиктирилиши, j-кичик бандига кура эса кредит ва унга уисобланган фоизларни мунтазам равишда кечиктириб туланиши, яъни ун икки ой давомида мазкур шартноманинг ажралмас кисми уисобланган кайтариш жадвалида кайд этилган тулов муддатини уч ва ундан ортик маротаба бузилиши шартномани жиддий бузиш деб уисобланиши ва бунда кредитор шартномани, кушимча шартнормани бир тарафлама ёки суд тартибида муддатидан олдин бекор килиш уамда кредит ва унга уисобланган фоизларни муддатидан олдин кайтариб олиши мумкинлиги белгиланган. Иш уужжатларига кура, жавобгар кредитни тулашни узлуксиз равишда кечиктириб келганлиги, натижада тулов жадвалида белгиланган муддатлар бузилганлиги аникданди. Натижада ушбу низо келиб чикиб, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат килган. Узбекистон Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8, 234-моддаларига кура мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида уамда ушбу Кодексда курсатилган бошка асослардан келиб чикади. ФКнинг 236-моддасига кура, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва конунчилик талабларига мувофик, бундай шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда куйиладиган бошка талабларга мувофик 3 лозим даражада бажарилиши керак, 237-моддасига кура, мажбуриятни бажаришдан бир томонлама бош тортишга йул куйилмайди. ФКнинг 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик кредит шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади. Итттга. суднинг ажрими билан мутахассис жалб килинган булиб, мутахассис ёзма тушунтиришида кредит карздорлиги ундирилиши талаб килинган давр, яъни 2025 йил 2 декабрь холатига кура жавобгарнинг даъвогар олдида 4 895 036,10 сум муддати утган асосий карздорлик, 71 681 995,46 сум муддатли асосий кредит карздорлиги, 614 438,60 сум муддатли фоиз карздорлиги, 3 440 925,56 сум муддати утган фоизи карзи мавжудлигини ва 915 973,76 сум пеня асосли хисобланганлигини маълум килган. Тарафлар уртасида тузилган шартноманинг 5.1.-бандига кура, карз олувчи кредитдан фойдаланганлиги учун кредиторга йиллик 26 фоиз микдордаги узгармас фоиз тулаши, 5.3-бандига кура карз олувчи томонидан кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар тулов хужжатига асосан тулов жадвалида курсатилган муддатларда туланиши белгиланган. Жавобгар шартнома шартларига лозим даражада риоя килмаган. Жавобгар судга даъвони рад этишга асос булган далилларни такдим этмади. Иш хужжатларига кура 2025 йил 2 декбарь холатига жавобгарнинг 4 895 036,10 сум муддати утган асосий карзи, 71 681 995,46 сум муддати утмаган асосий карзи, 614 438,60 сум муддати утмаган фоиз карзи, 3 440 925,56 сум муддати утган фоизи карзи вужудга келган. Бирок, даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар томонидан 2025 йил 18 декабрда 154 966,54 сум, 2025 йил 22 декабрда 1 373 929,39 сум, жами 1 528 895,93 сум муддати утган фоиз ва 626 070,61 сум муддати утган асосий карз тулаб берилганлиги аникданди. Мазкур холатда 4 268 965,49 сум муддати утган асосий карзи, 71 681 995,46 сум муддати утмаган асосий карзи, 614 438,60 сум муддати утмаган фоиз карзи, 1 912 029,63 сум муддати утган фоизи карзи туланмасдан колганлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг асосий карз ундириши хакидаги талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 4 268 965,49 сум муддати утган асосий карздорлик ва 71 681 995,46 сум муддати утмаган асосий карздорликни ундиришни лозим топди. Бундан ташкари иш буйича тупланган хужжатларга кура жавобгарнинг даъвогар олдида 1 912 029,63 сум муддати утган фоиз карзи, 614 438,60 сум муддати утмаган фоизи карзи мавжудлиги аникланди. Шу сабабли суд даъвогарнинг ушбу талабини кисман каноатлантириб, жавобгардан даъвогарга 1 912 029,63 сум муддати утган фоиз карзи ва 614 438,60 сум муддати утмаган фоизи карзини ундиришни лозим топди. Шартноманинг 8.3-бандида кура, карз олувчи кредит туловларини уз вактида туламаган хамда улар юзасидан муддати утган карзлар юзага келган 4 холларда тулов кечиктирилган хар бир кун учун банкка муддати утган кредит карздорлигига нисбатан 0,2 фоиз, мудадти утган фоиз туловига нисбатан 0,2 фоиз микдорда пеня тулаши, пеня карз олувчи томонидан муддати утказиб юборилган суммадан тулов амалга оширилиши керак булган кундан карз олувчи томонидан муддати утган мажбурият бажарилгунга кадар хисобланиши, хисобланган жами пеня микдори бажарилмаган ёки лозим даражада бажарилмаган мажбуриятнинг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги белгиланган. Шунга асосан даъвогар жавобгардан 915 973,76 сум пеня ундиришни сураган. Ишга жалб килинган мутахассиснинг ёзма тушунтиришида 915 973,76 сум пеня асосли хисобланганлиги маълум килинган. Жавобгар томонидан мажбурият уз вактида бажарилмаганлиги учун суд даъвонинг ушбу талабини хам асосли деб хисоблайди. Бирок, ФКнинг 326-моддасига мувофик суд карздор томонидан мажбуриятларнинг бажарилиш даражасини, мажбуриятда иштирок килувчи тарафларнинг мулкий ахволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка микдорини камайтиришга хакли. Бу тугрисида Узбекистон Республикаси Олий хужалик суди Пленумининг 2007 йил 15 июндаги “Мажбуриятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун мулкий жавобгарлик тугрисидаги фукаролик конун хужжатларини куллашнинг айрим масалалари хакида” 163-сонли карорининг 4-бандида хам батафсил тушунтириш берилган. Суд жавобгарнинг суралган пеня микдорининг мажбуриятни бузиш окибатларига мутаносиблиги масаласини урганиб, карздор томонидан мажбуриятларнинг бажарилиш даражасини инобатга олиб, ФК 326-моддасида назарда тутилган кредиторга туланиши лозим булган неустойкани камайтириш хукукига эга эканлигидан келиб чикиб, ундирилиши лозим булган пеня микдорини камайтиришни, жавобгардан даъвогарга 600 000 сум пеня ундиришни, колган пеня талабини каноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПКнинг 118-моддасига кура даъвогар тулашдан белгиланган тартибда озод килинган давлат божи, агар жавобгар бож тулашдан озод килинмаган булса, каноатлантирилган даъво талаблари микдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Юкоридагиларга кура, суд даъвони кисман каноатлантиришни, жавобгардан даъвогарга олдиндан туланган 41 200 сум почта харажати, республика бюджетига 1 630 967,38 сум давлат божи ундиришни лозим топади. Узбекистон Республикаси Иктисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176-180, 186, 192-моддаларини куллаб, суд К а р о р к и л д и: Даъво кисман каноатлантирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор “ xm d v xsud nsur vi h” хисобидан чет эл капитали иштирокидаги “ mk rb nk” АТБга 4 268 965,49 сум муддати утган асосий карзи, 1 912 029,63 сум муддати утган фоизи карзи, 71 681 995,46 сум муддати утмаган асосий карзи, 614 438,60 сум муддати 5 утмаган фоиз карзи, 600 000 сум пеня ва олдиндан туланган 41 200 сум почта харажати, жами 79 118 629,18 сум ундирилсин. Даъвонинг колган кисмини каноатлантириш рад этилсин. Якка тартибдаги тадбиркор “ xm d v xsud Машитугс^’дан республика бюджетига 1 630 967,38 сум давлат божи ундирилсин. ^ал килув карори конуний кучга киргандан сунг ижро варакаси берилсин. Мазкур хал килув кароридан норози булган томонлар у кабул килинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд оркали Кдшкадарё вилоят судининг иктисодий ишлар буйича судлов хайъатига апелляция тартибида ёки конуний кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган хал килув карори устидан у конуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят килиши (протест келтириши) мумкин. Судья З.Эшмирзаев