Решение #2826857 economic_new

*************-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ ****** *** судининг судьяси****нинг раислигида, судья **** котиблигида,***************,жавобгар *************** ҳисобидан****,91сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичатарафлариштирокисиз,****** суди биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ***************(бундан буён матнда палата деб юритилади)нингдаъвогар***************(бундан кейин матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида даъво аризаси билансудгамурожаат этиб,жавобгар *************** (бундан кейин матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****,91сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Аввалги суд **** иштирок этган даъвогар вакили низо юзасидан судга тушунтириш бериб, жавобгарнинг ерида шудгорлаш ва култивация ишларини амалга оширганини, бироқ жавобгар амалга оширилган хизматлар **** тўламаганини баён қилиб, даъво талабларини қаноатлантириб беришни сўради. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган палата ва жавобгар суд **** иштирок этмади ва низо юзасидан муносабат билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар, даъвогар вакиллари суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд,ишни палата ва жавобгар вакилларининг иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд иш бўйича тараф вакилининг тушунтиришларини эшитиб, даъво аризасида келтирилган ҳолатларни иш ҳужжатлари билан бирга ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосан даъво талабларини қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг ****кинликларини тиклашучун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра, тарафлар ўртасида ******* механизация хизматлар кўрсатиш, ишлар ****юзасидан” шартнома имзоланган. Мазкур шартномага асосан даъвогар жавобгарга тегишли **** ишлар юзасидан тўловларни амалга оширишилозим бўлган. 2 Мазкур шартномага асосан даъвогар ***** хизматлари кўрсатилганҳамда жавобгар томонидан ****-фактуралар билан ушбухизматларқабул қилиб олинган бўлса-да, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган. Қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Шундан сўнг, даъвогар, жавобгардан****,*** талаби билан судга мурожаат этган. Суд даъво талабини асосли деб ҳисоблайди. Чунки,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан кейин матнда ФК деб юритилади)нинг ****моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****хизмат кўрсатишшартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. ФКнинг ****-моддасига асосан қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ЎзР ФКнинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Шу боис, суд даъвогарнинг асосий қарз ундириш тўғрисидаги талабини асосли деб топиб, уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан****сўм пеня ундиришни ҳам сўраган. Ушбу томонлар ўртасида тузилган шартноманинг 5.1-бандида, “****” томонидан **** иш ва кўрсатилган хизматлар учун тўловларни ўз **** тўламагани “Буюртмачи” “****”га ҳар бир қилинган иш ёки кўрсатилган хизмат қийматининг ***** ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил *** “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарликни белгиловчи фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги 3 ****-сонли қарорининг 2-бандида, шартномада жарима ёки пеня шаклида белгиланадиган неустойка тарафлар томонидан қабул қилинган **** **** таъминлаш усулларидан бири ҳисобланиши, судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шартлиги, *** ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги **** тушунтириш берилган. Мазкур ҳолатда суд гарчи, даъвогарнинг пеня ундириш талаби ҳам асосли бўлсада, жавобгарнинг тадбиркорлик субъекти эканлигини, мулкий аҳволини, келгусида иқтисодий ночор ҳолатга тушиб қолмаслигини инобатга олиб, даъвогар томонидан сўралган ****пеня миқдорини****сўм миқдорида камайтиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра, иқтисодий судларга *** миқдорда давлат божи тўланиши кераклиги белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъвони қисман қаноатлантиришни,жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****,91сўм асосий қарз, ******* ****сўм пеня ва олдиндан ************, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: ***************нинг*************** **** этгандаъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар*************** ҳисобидан: даъвогар**************** ****сўм пеня ва олдиндан **** Республика бюджетига******** сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. 4 Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган томонлар у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят қилиши (протест келтириши) мумкин. Судья ****