Решение #2827149 economic_new

****2/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****6йил5 январь Бухоро туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида,судья ёрдамчиси ****нинг котиблигида,даъвогар “**** ****”масъулияти чекланган жамияти қўшма ****жавобгар“**** **** ****”масъулияти чекланган жамиятидан асосий қарз ва пеня ундириштўғрисидаги даъво аризасиасосида қўзғатилганиқтисодий ишнидаъвогар вакили **** (****йил 5 январдаги 1сонлиишончномава буйруқасосида)иштирокида,ўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар “**** ****”масъулияти чекланган жамияти қўшма ****(матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“**** **** ****”масъулияти чекланган жамияти(матнда жавобгар деб юритилади)дан****.****.**** сўм асосий қарз ва45.****.**** сўм пеняундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, судга маълумотнома **** қилиб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилганидан сўнгҳамжавобгар томонидан қарздорлик суммаси тўланмаганлигини маълум қилиб, даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Жавобгар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, вакили иштирокини таъминламади.Шу сабабли судЎзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодекси(матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосланиб, ишни унинг иштирокисиз ишдаги мавжуд материаллар асосида кўриб чиқишни лозим топади. Суд, ишҳужжатлариниўрганибчиқиб,даъвогар вакилининг тушунтиришларини эшитиб,қуйидаги асосларга кўра даъвоаризаниқисманқаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидананиқланишича,тарафлар ўртасида****5йил26 августда ****-сонлимаҳсулот етказиб бериш шартномаси (кейинги ўринларда Шартнома деб юритилади) тузилиб, унга кўра “Етказиб берувчи” (даъвогар) “Харидор” (жавобгар)ганефт махсулотини етказиб бериш, жавобгар эса етказиб берилган махсулотни қабул қилиш ва ўз **** тўлаб бериш **** олган. Шунингдек, шартномага **** йил 3,10 сентябрь, 29 октябрь, 3 ноябрь кунлари қўшимча келишув тузилган. Шартноманинг3.3-бандларига кўра, тўлов олдиндан **** % миқдорида амалга оширилиши белгиланган. Шартномага асосан даъвогар томонидан жами3.****.****.****сўмлик нефт махсулотини етказиб берилган, бироқ жавобгар томонидан шартнома **** лозим **** ****, маҳсулот **** учун қисман3.****.****.****сўм тўловни амалга оширилиб, қолган****.****.****сўм тўловни ўз **** амалга оширмаган.Натижада жавобгарнинг даъвогар олдида****.****.**** сўм қарздорлиги вужудга келган.Даъвогарнинг мазкур қарздорликни тўлаш **** юборган талабнома хати жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (матндаФКдеб юритилади)нинг****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги****.****.**** сўм қарздорлигииш ҳужжатларидаги шартнома,қўшимча келишув,****-фактуралар, солиштирма далолатнома, талабнома хати ва даъвогар вакилинингсуд **** бергантушунтиришлари билан тўлиқ тасдиқланади.Демак, мазкур даъво талаби асосли ҳисобланади. Суд **** кунига қадар жавобгар томонидан қарздорлик юзасидан тўлов амалга оширилмаган.Бу даъвогар вакилининг тушунтиришлари ва судга **** қилган маълумотномаси билан тасдиқланади. Шу сабабли суд даъвогарнинг****.****.**** сўмасосий қарзундириш **** даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида шартноманинг 6.3-бандига асосан маҳсулот **** учун ўз **** тўлов амалга оширилмаганлиги учун ҳисобланган45.****.**** сўм пеняундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Пеня суммаси шартнома шартига кўра қарздорлик кечиктирилгандавр учунтўғри ҳисобланган.Демак,мазкур даъво талаби асослиҳисобланади. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд, тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини,даъвогар қарздорликни ундириш чораларини ўз **** кўрмаганлиги учун пенянинг ошишига сабаб бўлганлиги,тарафларнинг мулкий манфаатларини эътиборга олиб, даъвонинг пеня ундиришталабиникамайтирибқисман10.****.**** 2 сўммиқдоридақаноатлантиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Суд,даъво талаблари асосли бўлганлиги сабабли, жавобгарҳисобидан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ва7.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан ҳамда ИПКнинг****, ****,****-****моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвоаризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“**** **** ****”масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар“**** ****”масъулияти чекланган жамияти қўшма ****фойдасига****.****.****сўмасосий қарз, 10.****.****сўм пеня, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ва7.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақалариберилсин. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида апелляция шикояти (протести) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья **** 3