Решение #2827650 economic_new

-----------------сонли иш судья: Б.Мадрахимов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Наманган шаҳар 2025 йил 29 декабрь Наманган туманлараро иқтисодий судининг судьяси Б.Мадрахимовнинг раислигида, судья ёрдамчиси Х.Ишанхужаевнинг котиблигида, даъвогар вакили – ----------(ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар - -------------- АЖнинг жавобгар – -------------- МЧЖдан 12395000 сўм асосий қарз, 4120000 сўм қайта улов учун тўлов, жами 16515000 сўм қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Наманган туманлараро иқтисодий суди биносидаги очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қўйидагиларни АНИҚЛАДИ: -------------- АЖ(бундан буён матнда – даъвогар) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, -------------- МЧЖ(бундан буён матнда – жавобгар)дан энергия таъминоти шартномасига асосан истеъмол қилинган электр энергиясидан бўлган 12395000 сўм асосий қарз, 4120000 сўм қайта улов учун тўлов, жами 16515000 сўм қарздорликни ундиришни сўраган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъвони қўллаб-қувватлаб, уни қаноатлантиришни сўради. Жавобгар ишни кўриш вақти ва жойи тўғрисида тегишли равишда хабардор қилинган бўлсада, уларнинг вакили суд мажлисига келмадилар ва даъво юзасидан ўз фикр-мулоҳазаларини тақдим этмадилар. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда – ИПК)нинг 128-моддаси иккинчи қисмининг учинчи хатбошига кўра, агар суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган ажримнинг кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу ҳақда алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПК 170-моддасининг биринчи қисмида ишда иштирок этувчи шахсларга суд даъво аризаси юзасидан тақдим этишни таклиф қилган ёзма фикр ёки қўшимча далиллар тақдим этилмаганлиги ишни мавжуд материаллар бўйича кўришга тўсқинлик қилмаслиги, учинчи қисмида эса иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлиги қайд этилган. Шу сабабли суд, ишни жавобгарнинг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд ишдаги тўпланган хужжатларни ўрганиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, қуйидагиларга кўра, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Иш хужжатларидан аниқланишича, Давлатобод туман электр таьминоти корхонаси билан -------------- МЧЖ ўртасида “Юридик шахслар учун электр энергияси таъминоти” шартномаси тузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартномани 1-бандига мувофиқ, ушбу шартнома билан корхона истеъмолчига уланган электр тармоқлари орқали электр энергиясини(бундан буён матнда - “Энергия”) етказиб бериш мажбуриятини, истеъмолчи эса қабул қилинган энергия хақини тўлаш мажбуриятини олган. Шартноманинг 2.4-бандига кўра, корхона томонидан истеъмолчига етказиб берилган энергия (қувват) миқдори энергияни (қувватни) ҳисобга олиш приборлари кўрсаткичлари бўйича аниқланади деб белгиланган. Шартномага асосан корхона томонидан истеъмолчига хар ойда белгиланган миқдорда энергия қуввати етказиб берилган. Даъво аризага илова қилинган маълумотларга кўра, етказиб берилган энергия учун 2025 йил 21 ноябрь холатига асосий қарздорлик 12395000 сўмни ташкил этган. Қарздорлик ўз вақтида тўланмаганлиги сабабли жавобгар тармоқдан узилган ва электр энергияси етказиб бериш тўхтатилган. Ушбу ҳолат юзасидан 2025 йил 10 октябрда далолатнома расмийлаштирилган. Даъвогар томонидан даъво аризасида асосий қарздан ташқари электр тармоқларига қайта уланиш учун 4120000 сўм ундиришни сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.14-бандига кўра ҳисобкитоблар ўз вақтида амалга оширилмаганлиги оқибатида фойдаланилган электр энергияси учун қарздорлик мавжуд бўлганда Истеъмолчи электр тармоқларидан узилади. 3.16-бандига асосан қайта уланишда Истеъмолчидан тўлов куни амалда бўлган базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн баравари миқдорида ҳақ ундирилади. Мазкур ҳолат бўйича жавобгарга 2025 йил 10 октябрда 14000-003515сонли ҳисобварақ-фактура жўнатилган. Юқоридаги ҳолатлар тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ҳисобварақ-фактура, солиштирма далолатнома ва бошқа ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топади. Шу сабабли даъво талабларини тўлиқ қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига 12395000 сўм асосий қарз, 4120000 сўм қайта улов учун тўлов, жами 16515000 сўм қарздорликни ундириш лозим бўлади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда – ФК)нинг 236-моддасига мувофиқ, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. ФКнинг 468-моддаси ҳамда энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш мажбуриятини олади, абонент эса қабул қилинган энергия ҳақини тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. ФКнинг 470-моддасига кўра эса, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим. Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмида суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Суд, юқоридагиларга кўра, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига тўланган 41200 сўм почта харажатларини ҳамда бюджетга 412000 сўм давлат божини ундиришни лозим деб хисоблайди. Суд, ИПКнинг 118, 170, 176, 179-моддаларини қўллаб, ҚАРОР ҚИЛАДИ: -------------- АЖнинг даъво талаблари тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар -------------- МЧЖ ҳисобидан: - Даъвогар -------------- АЖ фойдасига 12395000 сўм электр энергиясидан бўлган қарздорлик, 4120000 сўм қайта улов учун тўлов, жами 16515000 сўм ҳамда олдиндан тўланган 41200 сўм суд-почта харажати; - Республика бюджетига 412000 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Наманган вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида, ҳал қилув қарори кучга киргач эса кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Раислик этувчи Б.Мадрахимов