Решение #2827699 Экономические

****502/****-сонли иш судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****5йил29 декабрь Андижон туманлараро иқтисодий судининг судьяси****нинграислигида, судья ёрдамчисиА.Азизовнингсуд **** котиблигида,даъвогар вакилиЭ.Ғаниев (ишончнома асосида) ва жавобгар вакили**** (****5йил6ноябрдаги**** -сонли ишончнома асосида)нингиштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилояти ҳудудий бошқармасинингдаъвогар-“Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамияти манфаатида, жавобгар -Давлат активларини бошқариш агентлигининг Андижон вилоят ҳудудий бошқармасига нисбатан ****,66 кв.метр ер маайдонини тан нархини аниқлаш **** суд экспертизасини тайинлаш ҳамдажавобгардан даъвогар фойдасига ортиқча ундириб олинган пул маблағларни қайтариш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни,суд биносидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Андижон вилояти ҳудудий бошқармаси(кейинги матнлардапалатадеб юритилади) даъвогар-“Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамияти (кейинги матнлардадаъвогардеб юритилади)нинг манфаатида, судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгарДавлат активларини бошқариш агентлигининг Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси (кейинги матнлардажавобгар деб юритилади)га нисбатан ****,66 кв.иетр ер майдонини тан нархини аниқлаш **** суд экспертизасини тайинлаш ҳамдажавобгардандаъвогар фойдасигаортиқча ундириб олинган пулмаблағларни қайтаришни сўраган. Палата даъво аризада ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган.Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги матнларда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриш тўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин.Мазкур қоидага асосан суд ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** даъвогар вакили даъво талабини қувватлаб,жавобгар томонидан **** йилнинг 20 февраль куни ****-Y-****-сонли мулк ҳуқуқини тасдиқловчи давлат ордерида кўрсатилган 1**** кв.метр ер майдонидан амалда ****,66 кв.метр ер майдони мавжуд эмаслигини,даъвогар томонидандаъво талабига аниқлик киритилиб,тўланган **** **** сўмдан **** сўм қисмини қайтаришнисўради. Суд **** жавобгар вакили иштирок этиб, низодаги мулк аукцион савдоларга қўйилишидан олдин хусусийлаштириш комиссияси ҳамда баҳолаш ҳисоботларида ер майдони кадастр ҳужжатлари бўйича 0,15 амалда эса 0,08 га ҳисобида хусусийлаштириш жараёнлари амалга оширилганлигини, мазкур мулкаукцион савдоларига қўйилганлигини ва Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ҳузуридаги “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази” давлат унитар **** “Электрон-онлайн аукционларни натижалари тўғрисидаги **** йил 17 ноябрь кунгиD -****-сонли ғолиблик баённомасига асосан, даъвогар ғолиб деб топилиб, тарафлар ўртасида **** йил 21 ноябрь кунги ****-сонли шартнома имзоланиб, расмийлаштирилганлигини, ушбу шартномага асосан белгиланган объект учун тўловлар даъвогар томониданамалга оширилганидансўнг, жавобгар томонидан **** йил 20 февраль куни ****-Y-****-**** мулк ҳуқуқини тасдиқловчи давлат ордери ёзиб берилганлигини, ушбу объект учун тўланган пул маблағлари белгиланган тартибда тўғридан-тўғри буюджетга йўналтирилганлигини, қонунчиликка асосанобъектларнинг қийматини баҳолаш натижаларини қайта кўриб чиқиш ва бекор қилиш масалалари юзасидан давлат органлари, шу жумладан назорат, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва судлар томонидан ташаббус билан чиқиш таъқиқланишинимаълум қилиб, даъвони қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд,тарафлар вакилларинингсуд **** берган кўргазмаларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,қуйидаги асосларга кўра,даъвогарнинг**** йил 1 июнь кунги “Суд экспертизаси тўғрисида”ги қонун талаблари асосида даъвогарга берилмасдан қолган ****,66 кв.метр ер майдонини тан нархини аниқлаш **** суд экспертизасини тайинлаш тўғрисидаги талаби бўйича иш юритишни тугатишнилозим топади. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги матнлардаИПКдеб юритилади)нинг 25-моддасига кўра, иқтисодий судга: 1) иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ҳамда юридик шахс ташкил этмаган ҳолда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган ва якка тартибдаги тадбиркор **** қонунда белгиланган тартибда олган фуқаролар, шунингдек корпоратив низолар бўйича ишлар кўрилаётганда тарафлар бўлган фуқаролар (бундан буён матнда фуқаролар деб юритилади) ўртасидаги фуқаровий, маъмурий ва бошқа ҳуқуқий муносабатлардан юзага келадиган низоларга доир ишлар; 2) иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг ҳуқуқлари юзага келиши, ўзгариши ёки бекор бўлиши учун аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш (бундан буён матнда юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш деб юритилади) тўғрисидаги ишлар; 3) **** тўғрисидаги ишлар; 4) ҳакамлик муҳокамаси билан боғлиқ ишлар; 5) ушбу Кодекснинг 30-моддасида кўрсатилган корпоратив низолар бўйича ишлар, бундан меҳнатга оид низолар мустасно; 51) ушбу Кодекснинг ****-моддасида кўрсатилган инвестициявий низолар бўйича ишлар; 52) ушбу Кодекснинг ****-моддасидакўрсатилган **** оид ишлар; 6) чет давлат судлари ва **** қарорларини тан олиш ҳамда ижро этишга қаратиш тўғрисидаги ишлар тааллуқлидир. Даъвогарнинг**** йил 1 июнь кунги “Суд экспертизаси тўғрисида”ги қонун талаблари асосида даъвогарга берилмасдан қолган ****,66 кв.метр ер майдонини тан нархини аниқлаш **** суд экспертизасини тайинлаш тўғрисидагидаъвоталабииқтисодий суд ҳал этадиган низолар тоифасига кирмайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасининг 1-бандига асосан иш судга тааллуқли бўлмаса иш юритиш тугатилиши лозим. Қайд этилганларга биноан даъвогарнинг мазкур талаби бўйича иш юритиш тугатилиши лозим. Шунингдек, даъвогарнингжавобгардан ортиқча ундирилган маблағларни қайтариш тўғрисидаги талабини муҳокама қилиб, униқаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,даъвогар**** йилнинг 17 ноябрь куни Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги Андижон вилояти ҳудудий бошқармасининг **** йил 27 майдаги ****-сонли буйруғи билан “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази” ДУК томонидан онлайн аукцион савдосига чиқарилган (Лот:****-сонли). ДаъвогарАндижон вилояти, Андижон шаҳар, **** кўчаси, 48/а-уй манзилидаги ер ва биноиншоотларини **** **** сўмга ютиб олган ва мазкур мулкларни **** тўлиқ тўлаб берган. Электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрсидаги **** йил 17 ноябрь куниD ****-сонли баённома шаклланган.Мазкур баённомада ер участкасининг умумий майдони 0,15 га, бинонинг умумий майдони ****,34 кв.метр деб кўрсатилган. Бундан ташқари, даъвогарга жавобгар томонидан **** йилнинг 20 февраль куни ****-Y-****-сонли “Мулк ҳуқуқини тасдиқловчи давлат ордери” берилган.Мазкур ордерда ҳам ер е участкасининг умумий майдони **** кв.метр бинонинг умумий майдони ****,34 кв.метр деб кўрсатилган. Даъвогар томонидан аукцион савдоларида ютиб олган ер участкаси ва бино-иншоотларига кадастр ҳужжатларини шакллантириш ****, кадастр агентлигининг давлат кадастрлари палатасига мурожаат этилганида, палата томонидан **** йилнинг 24 июнь куни ер участкасига 17:15:41:01:02:****-**** кадастр шакллантирилган мазкур кадастрда ер участкасини умумий майдони ****,00 кв.метр деб белгиланганлиги маълум бўлган. Ваҳоланки, аукцион савдосига чиқарилган ****-сонли Лот, натижалари бўйича берилган баённома ва ордерда ер участкасининг умумий майдони **** кв.метр бинонинг умумий майдони ****,34 кв.метр деб кўрсатилган, шунга асосан даъвогар томонидан **** **** сўм тўловларни амалга оширган. Бир неча маротаба ер участкасини умумий майдонига, берилмасдан қолиб кетаётган ****,66 кв.метр ер майдонига аниқлик киритиш, ёки тўланган **** **** сўм маблағлардан мос равишда пулларни қайтариш борасидажавобгарҳамда Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлар палатасига қилинган мурожаатлари улар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли, даъвогар **** орқали даъво аризаси билан судга мурожаат қилган. Зеро,Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (кейинги матнларда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг****-моддасига кўра, о[СПиТ: 1.Шартномалар турлари- Олди сотди] лди-сотди шартномаси бўйича биртараф (сотувчи)товарни бошқатараф (сотиб олувчи)гамулк қилиб топшириш ****,сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланганпулсуммаси(баҳоси)нитўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонунчилик ёки олди-сотди шартномасининг шартларидантоварбаҳосини муайян муддатда тўлаш **** келиб чиқмаса,сотиб олувчи уни сотувчи ўзига товарни ёки ушбу товарни тасарруф қилиш ҳужжатларини берганидан сўнг кечиктирмасдан тўлаши лозим.Агар олди-сотди шартномасида товар **** бўлиб-бўлиб тўлаш назарда тутилган бўлмаса, сотиб олувчи сотувчига топширилган товарнинг тўлиқ баҳоси миқдорида **** тўлаши лозим.Агар сотиб олувчи олди-сотди шартномасига мувофиқ топширилган товар **** ўз **** тўламаса, сотувчи товар **** ва ўзганинг пул маблағларидан фойдаланганлик учун фоизлар тўлашни талаб қилишга ****.Агар сотиб олувчи олди-сотди шартномасини бузган ҳолда товарни қабул қилиш ва **** тўлашдан бош тортса, сотувчи ўз ихтиёрига кўра товар **** тўлашни талаб қилиш ёки шартномани **** бош тортиш ҳуқуқига эга. ФКнинг ****-моддасига асосан, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Бироқ,даъвогар томонидан даъво аризасида сўралган жавобгардан ортқича ундириб олинган **** сўмпул маблағлариниқайтариш талаби асослаб берилмади.Жумладан, даъвогар томонидан судга мавжуд бўлмаган ер майдонинг нархи кўрсатилган экспертиза ҳисоботлари **** этилмаган. Зеро, ИПКнинг 68-моддасига асосан,Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд **** бошлангунига қадар ёки суд белгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. ИПКнинг 69-моддасига кўра, далиллар ишда иштирок этувчи шахслар томонидан **** этилади. Даъвогарушбу талаб билан даъво талабини асословчи ҳужжатларни белгиланган тартибда олганидан сўнг, судга мурожаат қилиши **** мувофиқ бўлади. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда суд ****даъвогардан ундиришни лозим топди. ИПКнинг****-моддасига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талабларига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юкланади. Баён этилганларга асосан,даъвогар ҳисобиданреспублика бюджетига****сўм давлат божиундиришни,даъвогартомонидан аввал тўлаб чиқилган **** сўм почта **** ўзининг зиммасида қолдиришни лозим топади Зеро,ЎзбекистонРеспубликасининг“Давлат божи тўғрисида”ги қонунида кўрсатилган талаблар бўйичамулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг икки фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробаридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилади деб кўрсатилган. Бинобаринсуд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****-моддалари, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****,386, ****, ****-моддаларини қўллаб, ҚА Р О РҚИ Л А Д И: Даъвогар “Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамиятининг **** йил 1 июнь кунги “Суд экспертизаси тўғрисида”ги қонун талаблари асосида даъвогарга берилмасдан қолган ****,66 кв.метр ер майдонини тан нархини аниқлаш **** суд экспертизасини тайинлаш тўғрисидаги талаби бўйича иш юритиш тугатилсин. Даъвогар “Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамиятининг Давлат активларини бошқариш агентлигининг Андижон вилоят ҳудудий бошқармасидан ортиқча ундирилган маблағларни қайтариштўғрисидагиталабини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар “Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. даъвогар “Pl tinum H us ****” масъулияти чекланган жамияти томонидан аввал тўлаб чиқилган **** сўм почта **** ўзининг зиммасида қолдирилсин. Қарор қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Андижон туманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоят судига апелляция тартибида шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик этувчи ****