Решение #2827778 Экономические

4-1504-2502/14899-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Марғилон шаҳри декабрь 2025 йил 26 Марғилон туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Имомов раислигида, Д.Рахмонованинг суд мажлиси котиблигида, даъвогар вакили Ш.Актамов (ишончнома асосида), учинчи шахс “Тенге банк” АТБ вакили М.Хакимов (ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар “Asia insurance sug`urta kompaniyasi” АЖнинг жавобгар ЯТТ Асқаров Темур Хамидуллаевичдан 253 775 675,93 сўм асосий қарз, 10 000 000 сўм вакил харажатлари ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни суд биносида, видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуй даг ларн АНИҚЛАДИ: “Asia insurance sug`urta kompaniyasi” АЖ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга мурожаат қ л б, ЯТТ Асқаров Темур Хамидуллаевич (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 253 775 675,93 сўм асосий қарз, 10 000 000 сўм вакил харажатлари ундиришни сўраган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво аризаси судга топширилгач жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаганлиги ҳақ да маълум қ л б, даъвони қаноатлант р шн сўради. Суд мажлисида ишда иштирок этишга жалб қ л нган низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қ лмайд ган учинчи шахс “Тенге банк” АТБ (бундан буён матнда учинчи шахс деб юритилади) вакили даъвони қаноатлант р шн сўради. Суд муҳокамаси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган жавобгар вакили суд мажлисига келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 170-моддасининг учинчи қ см га кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қ л н ш мумкин. Бундай ҳолатда суд ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Иш ҳужжатлар га қараганда, жавобгар ва учинчи шахс ўртас да 2025 йил 7 апрелда МКО-2025-7974-сонли кредит шартномаси тузилган бўлиб, унга кўра банк муассасаси қарздорга 236 000 000 сўм миқдорида кредит маблағларини ажратиши, қарздор эса кредит маблағларини шартномада белгиланган тартибда ва муддатларда тўлаб бориш мажбуриятини ўз зиммаларига олганлар. Шартнома бўйича кредитнинг қайтмасл к хавфи 2024 йил 28 октябрда даъвогар ва учинчи шахс ўртас да тузилган бош суғурта шартномаси асосида суғурталанган. Кредит шартномасига асосан пул маблағлари ажратилган бўлсада, қарз олувчи қарздорл кка йўл қўйганл г сабабли банк даъвогарга мурожаат этиб, унда даъвогар ва банк ўртас да тузилган суғурта шартномасига кўра тўловни амалга ошириш сўралган. Даъвогар томонидан суғурта шартномасига асосан банкка 2025 йил 8 августда 253 775 675,93 сўм миқдорида тўлов амалга оширилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 957-моддасига кўра, агар мулкий суғурта шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, суғурта қ лд рувч (наф олувчи)нинг суғурта натижасида қопланган зарар учун жавобгар шахсдан талаб қ л ш ҳуқуқ тўланган сумма доирасида суғурта товонини тўлаган суғурталовчига ўтад . Даъвогар томонидан жавобгарга банкка тўлаб берилган маблағни қоплаб бериш тўғрисида талабнома юборилган бўлсада, жавобгар талабномага жавоб бермаган. ФКнинг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун хужжатлари талабларига мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Даъвогар вакили судга тақдим этган маълумотга кўра, даъво аризаси судга топширилгач жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаган. “Судлар томонидан суғурта шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатлар н қўллашн нг айрим масалалари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2017 йил 29 ноябрдаги 45-сон қарор н нг 18-бандига кўра ФКнинг 957-моддасига мувофиқ, агар мулкий суғурта шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, суғурта қ лд рувч (наф олувчи)нинг суғурта натижасида қопланган зарар учун жавобгар шахсдан талаб қ л ш ҳуқуқ тўланган сумма доирасида суғурта товонини тўлаган суғурталовчига ўтад . Юқоридагиларга кўра, суд даъвонинг асосий қарз ундириш қ см н қаноатлант р шн лозим топади. Бундан ташқари, даъвогар жавобгардан ФК 985-моддасининг биринчи қ см га кўра, ғайр қонун й ҳаракат (ҳаракатс зл к) туфайли фуқаронинг шахсига ёки мол-мулкига етказилган зарар, шунингдек юридик шахсга етказилган зарар, шу жумладан бой берилган фойда зарарни етказган шахс томонидан тўлиқ ҳажмда қоплан ш лозимлиги асоси билан 10 000 000 сўм вакил харажатлари ундиришни сўраган. Даъво аризасига даъвогар ва “Este prime” АФ ўртас да тузилган 2022 йил 22 апрелдаги 51/22-сонли юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартнома илова қ л нган. ИПК 68-моддасининг биринчи қ см га кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қ л б келтираётган ҳолатларн исботлаши керак. Суд мажлисида даъвогар вакили 10 000 000 сўм вакил харажатлари бўйича тўлов амалга оширилганлигини ҳамда жавобгар томонидан ғайр қонун й ҳаракат (ҳаракатс зл к) туфайли даъвогарга зарар етказилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларн судга тақдим этмади. Бундай ҳолатда суд даъвонинг вакил харажатлари ундириш қ см н қаноатлант р шн рад этишни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи қ см да суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлант р лган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юқоридагиларга асосан, ИПКнинг 118, 176-179-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво қ сман қаноатлант р лс н. Жавобгар ЯТТ Асқаров Темур Хамидуллаевичдан даъвогар “Asia insurance sug`urta kompaniyasi” АЖга 253 775 675,93 сўм асосий қарз, 5 075 513,52 сўм давлат божи ва 41 200 сўм почта харажатлари ундирилсин. Даъвонинг қолган қ см н қаноатлант р ш рад этилсин. Жавобгар ЯТТ Асқаров Темур Хамидуллаевичдан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳ собварағ га 103 000 сўм видеоконференцалоқа харажатлари ундирилсин. Олдиндан тўланган 200 000 сўм давлат божи даъвогар “Asia insurance sug`urta kompaniyasi” АЖ зиммасида қолд р лс н. Ҳал қ лув қарор устидан ҳал қ лув қарор қабул қ л нган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали апелляция тартибида шикоят қ л ш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Имомов