Решение #2827879 Экономические

****1-2502/****-сонли иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижон шаҳар ****5йил26 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий суди судья **** раислигида,А.Азизовнинг котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиАндижонвилояти ҳудудий бошқармасидаъвогар“ANDIJON TAJRIBA-SINOV ZAVODI”акциядорлик жамиятиманфаатида, жавобгар – “UZNEFTGAZKUDUKTAMIRLASH”акциядорлик жамияти ҳисобидан****,31сўм асосий қарздорлик,****,28сўм**** фоизи ва суд ****ундириш **** даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни, даъвогарвакили****(ишончнома асосида) ва **** (ишончнома асосида)иштирокида,Андижонтуманлараро иқтисодий суди биносида, видеоконференцалоқа режимида ўтказилган очиқ суд ****да кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиАндижонвилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матндапалата деб юритилади)“ANDIJON TAJRIBA-SINOV ZAVODI”акциядорлик жамияти(бундан буён матнда“Даъвогар”деб юритилади)манфаатида,Андижонтуманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар -“UZNEFTGAZKUDUKTAMIRLASH”акциядорлик жамияти(бундан буён матнда“Жавобгар”деб юритилади) ҳисобидан****,31сўм асосий қарздорлик,****,28сўм**** фоизива суд ****ундиришни сўраган. Суд **** палатадан вакил иштирок этмади. Бироқ, иш ҳужжатларидаПалатага суднинг даъво аризани иш юритишга қабул қилиш ва суд муҳокамасига тайинлаш тўғрисидаги **** етказилганлиги тўғрисидаги почта идорасининг хабарномаси мавжуд. Шу сабабли суд ишни, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан,палатанинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд ****даъвогар вакили иштирок этиб, тарафлар ўртасидатузилган шартномаларга асосан жами ****,****лик ишлар ****,бироқ,жавобгар томонидан шартнома шартлари **** шартномада кўрсатилганпул маблағлари тўлаб берилмасдан келинганлигини,қарздорликни бартараф этиш бўйича жавобгарга талабнома юборилганлигини, бироқ жавобгар ушбу талабномани оқибатсиз қолдирганлигинибилдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** жавобгар вакили иштирок этиб, **** ҳам жавобгарнинг даъвогар олдида қарздорлиги мавжудлигини, бироқ ушбу қарздорликка нисбатан даъво муддати ўтиб кетганлигини инобатга олиб, судда даъво муддатини қўллашни сўради. Судтарафларнинг кўрсатма ва тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъво талабларини қисман қаноатлантиришнива жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризасини қаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида2019йил 02 февралькуни5-сонлихизмат кўрсатиш шартномаси тузилган. шбу шартномага асосан даъвогар томонидан **** йил 23 апрелдаги ****-сонли ****фактура бўйича **** сўм, **** йил 20 майдаги ****-сонли ****-фактура бўйича **** сўм, **** йил 20 майдаги ****-сонли **** фактура бўйича ****,****,**** йил 24 июндаги ****-сонли ****-фактура бўйича **** сўм, **** йил 25 сентябрдаги ****сонли ****-фактура бўйича **** сўм, **** йил 25 октябрдаги ****-сонли ****фактура бўйича **** сўм, **** йил 21 ноябрдаги ****-сонли **** фактура бўйича **** сўм жами ****,**** ҳизмат кўрсатилган. Шунингдек, жавобгар томонидан **** йил 20 май куни топшириқномасига асосан шартнома бўйича **** сўм **** йил 20 майдаги топшириқномасига асосан шартнома бўйича **** сўм, **** йил 31 майдаги топшириқномасига асосан шартнома бўйича ****,**** жами ****,**** пул маблағларини асосий ҳисоб **** ўтказилган. Натижада, ушбу шартнома бўйича **** йил 20 октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида ****,**** қарздорлиги вужудга келган. Шунингдек, тарафлар ўртасида **** йил 21 июнда 23-сонли хизмат кўрсатиш шартномаси тузилган. шбу шартномага асосан даъвогар томонидан **** йил 21 июндаги ****-сонли ****-фактура бўйича **** сўм, **** йил 22 июлдаги ****-сонли ****-фактурабўйича ****,**** жами ****,****лик хизматлар кўрсатилган. Жавобгар томонидан ушбу шартнома бўйича шу кунга қадар тўловларни амалга оширмаган.Натижада,ушбу шартнома бўйича **** йил 20 октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида ****,**** қарздорлиги вужудга келган. Бундан ташқари, тарафлар ўртасида **** йил 1 июлда 27-сонли маҳсулот олди-сотди шартномаси тузилган. шбу шартномага асосан даъвогар томонидан **** йил 25 августдаги ****-сонли ****-фактура бўйича ****,**** маҳсулотлар етказиб берилган. Жавобгар томонидан ушбу шартнома бўйича шу кунга қадар тўловларни амалга оширмаган.Натижада ушбу шартнома бўйича **** йил 20 октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида ****,**** қарздорлиги вужудга келган. Шунингдек, тарафлар ўртасида **** йил 5 июнда ****-сонлихизмат кўрсатишшартномаси тузилган. шбу шартномага асосан даъвогар томонидан **** йил 21 июндаги 82-сонли ****-фактура бўйича35********,00сўмлик хизмат кўрсатилган. Жавобгар томонидан ушбу шартнома бўйича**** йил 31 июлдаги 7-сонли топшириқномасига асосан қисман ****,**** пул маблағларини даъвогар ҳисоб **** ўтказиб берган.Натижада ушбу шартнома бўйича **** йил 20октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида****,****қарздорлиги вужудга келган. Бундан ташқари, тарафлар ўртасида **** йил 5 февралда ****-сонли хизмат кўрсатиш шартномаси тузилган. шбу шартномага асосан даъвогар томонидан **** йил 8 августдаги ****-сонли ****-фактура бўйича ****,**** маҳсулотлар етказиб берилган. Жавобгар томонидан ушбу шартнома бўйича шу кунга қадар тўловларни амалга оширмаган.Натижада,ушбу шартнома бўйича **** йил 20 октябрь ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдида ****,**** қарздорлиги вужудга келган. Юқоридаги шартномалар бўйича жавобгарнинг даъвогар олдида жами ****,**** қарздорлиги юзага келган. шбу қарздорликни бартараф этиш бўйича даъвогарнинг жавобгарга юборилган **** йил 16 октябрдаги ****-сонли талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли, даъвогар жавобгардан****,31сўмқарздорликни ундириш бўйича судга мурожаат қилган. Мазкур қарздорлик тарафлар ўртасида тузилган ****-фактура,солиштириш далолатномаси ва тўлов топшириқномаси билан ўз тасдиғини топади. Ўзбекистон Республикаси фуқаролик кодексининг (кейинги ўринларда “ФК” деб юритилади)****-моддасига асосан, ҳ**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФКнинг****-моддасига асосан, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Юқоридагиларни нобатга олиб суд, даъвогарнинг даъво талабидаги****,31сўмасосий қарздорликниундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиршни лозим топади. Шунингдек, даъвогарнингжавобгардан****,28сўм**** фоизиундиришни сўраган. Даъвогар томонидан талаб этилган**** фоизисуммаси ҳисоб-китоби ўрганилганда,**** фоизиҳисоб-китобинотўғри ҳисобланганлиги аниқланди. Хусусан, даъвогар асосий қарздорлик ****,****дан 17 кун учун ****,**** **** фоизи сўраган.Бироқ, даъвогар ўзининг**** йил 16 октябрдаги ****-сонли талабномасида жавобгардан ушбу қарздорликни 10 кун ичида бартараф этишини сўраган.Демак, даъвогар **** фоизини талабномада берилган 10 кундан сўнг 7 кун учун сўраши мумкин бўлган.Бундай вазиятда суд жавобгардан даъвогар фойдасига (****,31х14 фоиз=****,****=****,70х7=****,****) ****,**** ****фоизини ундиришни қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Зеро, ФКнинг****-моддасига асосан агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса — ижрони ҳар қачонамалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. ФКнинг****-моддасига асосан бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб туриш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашдан бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак. Фоизлар миқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисоб ставкасига қараб қондириши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июнь кунги ****-сонли “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисида” ги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари **** қарорнинг 5-бандида ФКнинг ****-моддасида назарда тутилган бошқа шахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш пул **** **** учун қўлланиладиган мулкий жавобгарлик бўлиб ҳисобланади. Суд жавобгарнинг даъво муддатини қўлаш тўғрисидаги аризасини муҳокама қилиб, уни қанотлантиришни рад этишни лозим топади. Чунки, тарафлар ўртасида **** йил 21 октябрда ўзаро солиштириш далолатномаси тузилган бўлиб, ушбу далолатнома орқали жавобгар қарздорликни тан олган. Зеро,ФКнинг****-моддасига асосан,Даъво муддатининг ўтиши белгиланган тартибда даъво қўзғатилиши билан, шунингдек **** шахс қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатларни қилиши билан узилади. Суд, иқтисодий иш бўйича ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб, суд ****тарафлардан мутаносиб равишдаундиришни лозим топди. Чунки, ИПК ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикасининг“Давлат божи тўғрисида”гиҚонунига кўра, “мулкий тусдаги даъво аризаларидан - даъво баҳосининг икки фоизи миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда” давлат божи ундирилади. Юқоридагиларга мувофиқ суд,жавобгарданРеспублика бюджетигажавобгардан ****,**** давлат божи ва ****,**** давлат божи, жавобгар ҳисобидан Олий суд депозитига **** сўм видеоконференцалоқа **** ва даъвогар фойдасига **** сўм поята **** ундиришнилозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб,ФКнинг 242,****,****,****, ****, -моддалари, ИПКнинг ****, ****,****,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб,суд Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъво ариза қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“UZNEFTGAZKUDUKTAMIRLASH” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: Даъвогар -“ANDIJON TAJRIBA-SINOV ZAVODI” масъулияти чекланган жамияти фойдасига****,31 сўм асосий қарз,****,90сўм**** фоизи ва412**** почта****; Олий суд депозитига****00**** видеоконференцалоқа ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Республика бюджетига: -Жавобгар “UZNEFTGAZKUDUKTAMIRLASH” масъулияти чекланган жамиятидан ****,**** давлат божи; - даъвогар“ANDIJON TAJRIBA-SINOV ZAVODI” масъулияти чекланган жамиятидан ****,**** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб бир ой муддат ичидаАндижонтуманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоятсудига апелляция тартибида шикоят қилиниши(протест келтириш)мумкин. Раислик этувчи, судья ****