Решение #2828000 Экономические

4-1504-2502/15694-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Марғилон шаҳри 2025 йил 26 декабрь Марғилон туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Имомов, судья ёрдамчиси Д.Рахмонованинг котиблигида, даъвогар “Afrasiab jeans textile” МЧЖнинг жавобгар “Neftech process” МЧЖдан 113 120 000 сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили С.Шукуров (2025 йил 1 майдаги 37/1-25-сонли ишончнома асосида) иштирокида, суд биносида, видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуй даг ларн аниқлади: “Afrasiab jeans textile” МЧЖ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга мурожаат қ л б, “Neftech process” МЧЖ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 113 120 000 сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво аризаси судга топширилгач жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаганлиги ҳақ да маълум қ л б, даъвони қаноатлант р шн сўради. Суд муҳокамаси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган жавобгар вакили суд мажлисига келмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 170-моддасининг учинчи қ см га кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қ л нган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қ л н ш мумкин. Бундай ҳолатда суд ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 234-моддасининг иккинчи қ см га кўра, мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда мажбуриятлар маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг 437-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўз ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий мақсадларда, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа мақсадларда фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа мақсадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қ л ш ва уларнинг ҳақ н тўлаш мажбуриятини олади. Тарафлар ўртас да 2025 йил 19 сентябрда 1909/1-сонли ва 2025 йил 26 сентябрда 2609/С-сонли маҳсулот (ёқилғи) етказиб бериш шартномалари тузилган. Шартномаларда жавобгар товарларни даъвогарга топшириш, даъвогар эса товарларни қабул қ л ш ва уларнинг ҳақ н тўлаш мажбуриятини олган. Шартномаларнинг 3.2-бандида товарлар ҳақ н олдиндан тўлаш, товарларни эса тўлов амалга оширилганидан сўнг етказиб бериш белгиланган. Даъвогар 2025 йил 19 сентябрдаги 779-сонли ва 2025 йил 26 сентябрдаги 813-сонли тўлов топшириқномалари асосида жами 113 120 000 сўм тўлов амалга оширган. Жавобгар эса товарларни топширмаган. Натижада қарздорл к юзага келган. ФК 420-моддасининг учинчи қ см да олдиндан тўланган суммани олган сотувчи товарни топшириш бўйича мажбуриятни бажармаган тақдирда сотиб олувчи ҳақ тўланган товарни топширишни ёки сотувчи топширмаган товар учун олдиндан тўланган суммани қайтар б беришни талаб қ л шга ҳақл л г белгиланган. Даъвогар 2025 йил 25 ноябрда талабнома юборган. Жавобгар талабномани жавобсиз қолд рган. Натижада даъвогар даъво аризаси билан судга мурожаат қ лган. Даъвогар вакилининг судга маълум қ л ш ча, даъво аризаси судга топширилгач жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаган. ФКнинг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунч л к талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўй лад ган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Суд иш бўйича далилларни текширишни якунлаб, даъвони қаноатлант р шн лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи қ см да суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлант р лган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юқоридагиларга асосан, ИПКнинг 118, 176-179-моддаларини қўллаб, суд қарор қилади: Даъво қаноатлант р лс н. Жавобгар “Neftech process” МЧЖдан даъвогар “Afrasiab jeans textile” МЧЖга 113 120 000 сўм асосий қарз, 1 131 200 сўм давлат божи ва 41 200 сўм почта харажатлари ундирилсин. Жавобгар “Neftech process” МЧЖдан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳ собварағ га 103 000 сўм видеоконференцалоқа харажатлари ундирилсин. Ҳал қ лув қарор устидан ҳал қ лув қарор қабул қ л нган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали апелляция тартибида шикоят қ л ш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Имомов