Решение #2828020 economic_new

4-****3-****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья– **** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья– О.Қўлдошов Тафтиш инстанцияси судида маърузачи судья– **** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИ СУДИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил26 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатитафтиш инстанцияси ****раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, АТБ “****”вакиллари ****, **** (**** йил 8 июлдаги 25-сонли ишончномага асосан)лар иштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг АТБ “****” манфаатида жавобгарлар “Ғолибжон Шароб савдо” масъулияти чекланган жамияти ҳамда “Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамиятиганисбатан даъво аризаси юзасидан қабул қилинган Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарори ҳамда Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиапелляция инстанциясининг **** йил 28 октябрдаги қарорига нисбатан “Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган тафтиш тартибидаги шикоятинииқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд ****кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси АТБ “****” (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ва“Ғолибжон Шароб савдо” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар-2деб юритилади)ни Бухоро вилоят, Ғиждувон тумани А.Қаҳҳор МФЙ Ғиждувон эркин иқтисодий зона ҳудудида жойлашган, кадастр **** 20:11:01:13:01:****, умумий ер майдони **** кв. метр, қурилиш майдони ****,5 кв.метрдан иборат бўлган “пиво ишлаб чиқариш цехи” биносидан мол-мулки билан бирга **** тартибда чиқариш ҳамда бинодан фойдаланишга қаршилик кўрсатмаслик **** юклашни сўраган. Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарори биландаъвоаризаси тўлиқ қаноатлантирилиб,жавобгарлар зиммасига даъвогаргатегишли бўлган Бухоро вилоят, Ғиждувон тумани А.Қаҳҳор МФЙ Ғиждувон эркин иқтисодий зона ҳудудида жойлашган,кадастр **** 20:11:42:01:04:****, умумий ер майдони **** кв.метр, қурилиш майдони ****,5 кв.метрдан иборат бўлган “пиво ишлаб чиқариш цехи” биносидан мол-мулки билан бирга **** тартибда чиқарилиб ҳамда бинодан фойдаланишга қаршилик кўрсатмаслик **** юклатилган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиапелляция инстанциясисудининг**** йил 28 октябрдаги қарори билан ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Мазкур ҳал қилув қарорига нисбатанжавобгартомонидан тафтиш шикояти берилган.Шикоятдабиринчи инстанция суди фоиз тўловларини ундиришда Марказий **** бошқарувининг **** йил 11 октябрдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган (рўйхат****№****) “Фоизларни ўстирмаслик тўғрисида” ги Низомининг 5-бандида “активларга фоизларни ўстирмаслик” **** берилиши қарздорларни ушбуқарзлар бўйича хисобланган фоизларни, шунингдек,уларга “фоизларни ўстирмаслик” **** берилгандан кейин кўзда тутилмаган ҳолатлар **** ҳисобланган фоизларни тўлаш **** озод этмайди” деган норма **** йил 19-ноябрдаги ****-сонли (рўйхат****№****қарори билан)қарори билан бекор бўлганлигини, яъни фоизлар **** йил 1 январдан ҳисобланмаслигини тўғрисидаги қонун талабга риоя этилмасдан **** йил 16 сентябргача бўлган давр учун жавобгардан **** сўм фоиз тўловларини ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилганлиги, суд ишни кўришда қўлланилмаслиги лозим бўлган қонун ҳужжатини қўллаганлиги,**** йил 20 апрелдаги МИБ ижрочисининг қарз ундириш **** ****-сонли ижро иши қўзғатилганлиги, МИБ ижрочисининг қарорига асосан қарздорликни ундириш гаров мулкига қаратилганлиги, **** **** сўмга баҳоланган мулкни аукцион савдоларига чиқарилганлиги, МИБнинг депозит **** **** сўм тўловлари амалга оширилганлиги, кредитқарздорлигидан ўша даврда **** сўмқолганлиги қайд қилиниб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ҳамда апелляция инстанциясининг қарорини бекор қилиш ва даъвогарнинг даъвоаризасини қаноатлантиришнирад қилиш сўралган. **** йил 24 декабрдаги суд **** иштирок этган жавобгар вакилитафтиш шикоятини қувватлаб,даъвогар томонидан қарздорлик нотўғри ҳисобланганлиги ҳолати юзасидан Марказий **** томонидан хулоса берилганлигини, жавобгарнинг ерга бўлган ҳуқуқи бугунги кунда ҳам бекор бўлмаганлигини, биринчи инстанция суди томонидан ушбу ҳолатлар инобатга олинмаганлигини, фоиз қарздорлиги асоссиз ҳисобланганлигини, бу бўйича прокуратура органига ҳам мурожаат қилинганлигини, **** мулкка бўлган ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат мавжуд эмаслигини билдириб, иш ҳужжатлари билан танишиш ҳамда қўшимча ҳужжатлар **** этишга имкон бериш **** суд **** танаффус эълон қилишни сўрашган. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакиллари тафтиш шикоятига нисбатан эътирозлари борлигини, бино-иншоотлар бугунги кунда **** балансида турганлигини,жавобгар томонидан бинога киришга тўсқинлик қилинаётганлигини, **** кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқи давлатрўйхатидан ўтганлигини, бу бўйича давлат реестридан кўчирма ҳам мавжудлигини билдириб, жавобгарнинг тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, суд ҳужжатларини ўзгаришсиз қолдиришни сўрашди. 2 Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган палата ҳамда жавобгарлар вакилларииштирокини таъминлашмади.Палата даъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахслар танаффус эълон қилингунига қадар суд **** ҳозир бўлганлигидан ёки бўлмаганлигидан қатъи назар, суд **** **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган ҳисобланади ҳамда уларнинг танаффус тугаганидан кейин суд **** келмаганлиги суд **** давом эттиришга тўсқинлик қилмайди. Жавобгар вакиллари танаффусдан сўнг вакиллари иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд **** қадар илтимоснома билан мурожаат қилиб, суд муҳокамасини кейинга қолдиришни сўраган. Судлов ҳайъати,жавобгар вакилларинингсуд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси асослантирилмаганлигини, олдинги суд муҳокамасида унинг вакиллари иштирок этганлигини, шикоят бўйича **** билдирганлигини, суд муҳокамасини кейинга қолдиришиқтисодий ишнинг кўрилиши сунъий равишда чўзилишига олиб келаётганлигини инобатга олиб,жавобгарнингилтимосномасини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Судлов ҳайъати ИПК ****-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ ишнипалата ҳамда жавобгарларвакили иштирокисиз қўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб,даъвогарвакилларинингтушунтиришлариниэшитиб,жавобгарнингта фтиш тартибидаги шикоятида қайд этилган **** ва иш ҳужжатларини ҳар томонлама ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра, тафтиш тартибидаги шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, суд ҳужжатлариниўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК****6-моддасига кўра, суд ишни тафтиш тартибида кўриш чоғида қуйи инстанция судлари томонидан моддий ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилганлигини ва процессуал қонун талабларига риоя этилганлигини иш материаллари бўйича текширади. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, даъвогар важавобгар2ўртасидаги **** йил 27 январдаги 42-сонли кредит шартномасига асосанунгажами **** **** сўм миқдорида кредит ****. Кредит таъминоти сифатидажавобгаргатегишли Бухоро вилоят, Ғиждувон тумани А.Қаҳҳор МФЙ Ғиждувон эркин иқтисодий зона ҳудудида жойлашган, кадастр **** 20:11:01:13:01:****, умумий ер майдони **** кв.метр, қурилиш майдони ****,5 кв.метрдан иборат бўлган “пиво ишлаб чиқариш цехи” биноси гаровга **** этилган.Жавобгар-2томонидан кредит тўловлари белгиланган муддатда амалга оширилмаганлиги сабабли даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, кредит қарздорлигини ундириш ва ундирувни гаровдаги мулкларга қаратишни сўраган. 3 Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг****-сонли иқтисодий иши бўйича**** йил 21 январдаги ҳал қилув қароригабилан**** даъво талаби қаноатлантирилиб, кредит қарздорлиги ундирилган ҳамда ундирув жавобгарга тегишли гаровдаги мулкларга қаратилган.Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилган ва **** ижро бюроси томонидан ундирув ҳаракатлари олиб борилган. **** ижро бюроси Ғиждувон туман бўлими томонидан гаровдаги мулклар хатланиб, онлайн аукцион савдоларига чиқарилган.Дастлабки ва такрорий савдоларда мазкур мулкни сотиб олиш бўйича харидорлар томонидан белгиланган муддатларда қизиқиш билдирилмаган ва мулк сотилмаган. Кейинчалик, **** ижро бюроси Ғиждувон туман бўлимининг **** йил 24 мартдаги сотилмаган кўчмас мулкни ундирувчига топшириш ва давлат рўйхатидан ўтказиштўғрисида қарори ҳамда электрон онлайнаукционда сотилмаган мол-мулкни ундирувчига топшириш тўғрисидаги далолатномага асосан мулк **** балансига қабул қилинган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 84-моддасининг биринчи қисмига кўра, кўчмас мулкка эгалик ҳуқуқи ва бошқа ашёвий ҳуқуқлар, бу ҳуқуқларнинг вужудга келиши, бошқа шахсларга ўтиши, чекланиши ва бекор бўлиши давлат рўйхатидан ўтказилиши керак. Шунга асосан даъвогарнинг қайд этилган мулкка (ер участкасига нисбатан кадастр **** 20:11:42:01:04:****) бўлган ҳуқуқлари кадастр органи томонидан **** йил 15 майда давлат рўйхатидан ўтказилган. Даъвогар ходимлари томониданкредит эвазига **** балансига олинган мулк жойига чиққан ҳолда кўздан кечирилганда бинода жавобгар фаолият олиб бораётганлиги аниқланган. Шу сабабли даъвогар қайд этилган даъво талаби билан судга мурожаат этган. Демак, биринчи инстанция суди мазкур ҳолатда даъвонинг жавобгарни даъвогарга тегишли бўлган бино-иншоотдан **** тартибда чиқариш тўғрисидаги талаби асосли ҳисобланади. Чунки, ФКнинг ****-моддасига кўра, мулкдор ўз мол-мулкини бошқа шахснинг қонунсиз эгалигидан талаб қилиб олишга **** (виндикация). Қайд этилганлардан кўринадики, жавобгарни **** тартибда чиқариш сўралган ер майдонларига бўлган ҳуқуқ даъвогарга тегишли ва ушбу ҳолат кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома билан тўлиқ тасдиқланади. Жавобгарнинг қайд этилган бино-иншоотдан ноқонуний фойдаланиб келаётганлиги иш ҳужжатлари ҳамда ишда иштирок этувчи шахсларнинг кўрсатмалари билан тўлиқ тасдиқланади. Жавобгар ушбу ҳолатларни инкор этувчи далилларни биринчи инстанция судига **** этмаган ҳамда ўзининг **** ва эътирозларини тегишли далиллар асосида исботлаб бермаган. 4 ИПКнинг 68-моддасининг биринчи қисмига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур ҳолатда жавобгарни **** тартибда чиқариш сўралган ер майдонларининг даъвогарга тегишли эканлиги юқорида қайд этилганидек, ер участкасига бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатига олиш тўғрисидаги гувоҳнома билан тасдиқланади. Бундан кўринади-ки, жавобгар қайд этилган кўчмас мулкдан ўзбошимчалик билан фойдаланиб келган. Биринчи инстанция суди даъво талабини қаноатлантирилиши ****тўғри хулосага келган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиапелляция инстанцияси судинингқарори билан ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдириш тўғрисида қонуний тўхтамга келган. Судлов ҳайъати жавобгарнингтафтиш тартибидаги шикоятидакелтирилган **** билан келишмайди. Биринчидан, шикоятда келтирилган **** ва эътирозлар мазкур иқтисодий ишни эмас балки, Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 21 январдаги ****-сонли иқтисодий иши бўйича қабул қилинган суд ҳужжатини юқори инстанция судларида кўришга асос бўлиб хизмат қилади. ИПКнинг 72-моддасига кўра,қонун ҳужжатларига мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. Иккинчидан, жавобгар судга **** қилган Марказий **** Бухоро вилоят бош бошқармасининг **** йил 19 июндаги ****-сонли жавоб хатида кўрсатилган ҳолат даъвогарнингмулкка бўлган ҳуқуқларидавлатрўйхатдан ўтказилган гувоҳноманитўғридан-тўғри**** эмаслигига олиб келмайди, ваҳоланки жавобгарнинг ушбу ҳолат бўйича тегишли судларга мурожаат қилишга монелик қиладиган ҳолатлар мавжуд эмас. Демак,судлов ҳайъатижавобгартомонидантафтиш тартибидаги шикоятида келтирилган ****и суд ҳужжатларини бекор қилишёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди деб ҳисоблайди. ИПК ****11-моддасининг учинчи қисмига асосан, тафтиш инстанцияси суди тафтиш тартибидаги шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён этилганларга асосан судлов ҳайъатибиринчи ваапелляция инстанция судларитомонидансуд ҳужжатлариниқабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, қарорни ўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ва апелляция инстанциясининг қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозимтопади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. 5 Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати тафтиш инстанцияси учун суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,биринчи инстанция судинингҳал қилув қарориҳамда апелляция инстанциясининг қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, тафтиш инстанцияси учунжавобгардан республика бюджетига **** сўм давлат боди ундиришни,жавобгар томониданолдиндантўланган****сўм почта ****унингзиммасида қолдиришнилозим топди. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****7-****11-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамиятининг суд муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамиятинингтафтиш тартибидагишикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ғиждувон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарори ҳамда Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатиапелляция инстанциясининг **** йил 28 октябрдаги қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар“Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамиятидан тафтиш инстанциясисудиучун республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар“Шамс меҳнат обод барака” масъулияти чекланган жамияти томонидан тафтиш инстанцияси суди учунолдиндан****сўм почта **** тўланганлиги инобатга олиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор устидан тафтиш тартибидаги шикоят (протест) билан Ўзбекистон Республикаси Олий судига мурожаат қилиниши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 6