Решение #2828035 economic_new

********-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳал қилув қарори Жиззах шахри **** йил25 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида,Жиззах шахар ****даъвогар “Худудий электр тармоқлари” ****манфаатида жавобгар"IKR BOND" **** ҳисобидандаъвогар “Худудий электр тармоқлари” **** фойдасига40.****.****сўмасосий қарз,32.****сўм пеняундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни,Жиззах шахар прокурор ёрдамчиси ****,даъвогар“Худудий электр тармоқлари” ****вакилиТ.Бўстонов(ишончнома асосида)иштирокида,жавобгар"IKR BOND" ****вакили иштирокисиз,Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Худудий электр тармоқлари» **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)ва«IKR BOND» ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида03.01.****5№********-сонли улгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Ушбу шартномага кўра,«Худудий электр тармоқлари» ****томонидан«IKR BOND» ****га электр энергияси етказиб берилганлиги, бироқ«IKR BOND» **** томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли18.11.****йил ҳолатига40.****.**** сўмасосий қарз,32.****сўм пенявужудга келганлиги ва ушбу қарздорлик тўлаб берилмаганлиги баён қилиниб,жавобгар«IKR BOND» ****дан даъвогар«Худудий электр тармоқлари» ****фойдасига фойдаланилган электр энергиясидан40.****.****сўмасосий қарз, ва 32.****сўмпеня ундириш сўралган. Суд **** иштирок этган Жиззах шахар прокурор ёрдамчиси **** даъво талаби қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакили даъво талабиниқаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакиллари иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, «Худудий электр тармоқлари» **** (****) ва«IKR BOND» ****(Истеъмолчи) ўртасидаўртасида 03.01.****№****-сонлиулгуржи истеъмолчилар учун электр таъминоти шартномаси тузилган. Шартноманинг 1-бандига кўра, ушбу шартнома билан **** уланган тармоқ орқали Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш, Истеъмолчи эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 3.6-бандига мувофиқ, Истеъмолчига электр энергиясини етказиб бериш келгуси ҳисоб-китоб даври бошланишидан олдин шартномавий энергия миқдори қиймати учун **** фоизлик олдиндан **** тўланганидан сўнг амалга оширилади. Даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга электр энергияси етказиб берилган бўлса-да, жавобгар«IKR BOND» ****томонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз **** амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига мувофиқ ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисоб-китоби қилинган ва****йил18 ноябрьҳолатида жавобгар«IKR BOND» ****нинг фойдаланилган электр энергиясидан қарздорлиги40.****.****сўмни ташкил этган. Бироқ,«IKR BOND» ****«Худудий электр тармоқлари» **** томонидан етказиб берилган электр энергияси **** тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабларини бузган. Суд **** даъвогар томонидан **** қилинганхужжатлардадаъвогар судга мурожаат қилгандан сўнг жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаганлиги ва унинг бугунги кундаги қарздорлиги 40.****.****сўм тўланмаганлиги маълум бўлди. Мазкур ҳолатда суд, даъвогарнинг жавобгардан40.****.**** сўм қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблабасосий қарз ундириш тўғрисидаги талабини тўлиққаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар учун32.**** сўм пеня ундириш ҳам сўралган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланиши ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истемолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0.1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0.2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Жавобгар шартнома бўйича олган **** лозим **** ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига кўра, Агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. ЎзР ФК ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ЎзР ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётгантарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъвогарнинг 32.**** сўмпеня ундиришнилозим деб топди. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, жавобгар«IKR BOND» ****дан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига40.****.****сўмасосий қарз,32.****сўм пеня ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгдан даъвогар фойдасига 41.2**** почта ****, жавобгардан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд-, ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар«IKR BOND» ****дан даъвогар «Худудий электр тармоқлари» **** фойдасига40.****.****сўмасосий қарз,32.****сўм пеняҳамда олдиндан тўланган41.2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар«IKR BOND» ****дан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти ёхуд ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Апелляция ёки кассация тартибида кўрилмаган иш тафтиш тартибида кўриб чиқилмаслиги ишда иштирок этувчи шахсларга тушунтирилсин. Судья ****