Решение #2828076 economic_new

****502/****-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан **** 2025йил25 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья ****, ушбу кун даъвогар“Ултра Бетон” ****нинг жавобгар“Себзор Қурилиш Савдо” ****дан1.****.**** сўм асосий қарз, ****.****сўмпеняундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, А Н И Қ Л А Д И: “Ултра Бетон” ****(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“Себзор Қурилиш Савдо” **** (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) дан1.****.**** сўм асосий қарз, ****.****сўмпеняундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 4 **** -моддаси иккинчи қисмига кўра, жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра, даъво аризаси юзасидан ёзма фикр жавобгар ёки унинг вакили томонидан имзоланади.Вакил томонидан имзоланган ёзма фикрга ишончнома илова қилинади. Бироқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмади. Ушбу Кодекснинг ****4-моддаси тўртинчи қисмига кўра, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Ушбу холатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб, ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида01.03.**** йилда №****-сонлитайёр бетон қоришмаси автомиксерларда бетон қоришмасини ташиш ва бетоннасос хизматини кўрсатишшартномаситузилган. Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ,“****” “Буюртмачи”нинг буюртмаларинитайёор бетон махсулот қоришмасини, уларни манзилига махсус автотранспорт воситаси орқали этказиб бериш ва авфтобетоннасос хизматини ўз имкониятларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилади ва келишилган муддатда “Буюртмачи”нинг буюртмаларини **** беради.“Буюртмачи” кўрсатилган хизматлар ва махсус автотранспорт воситаларида етказиб берилган тайёр бетон қоришмасини ҳамда автобетоннасосхизмат **** тўлаб бериш **** олган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига мувофиқ ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 11-бандида “Буюртмачи” мазкур шартнома имзоланган кундан бошлаб, 10 кун ичида мазкур шартнома баҳосининг 15 фоизи миқдорида аванс тўловини амалга ошириши, “Ижрочи” томонидан “Буюртмачи”га **** ишлар тўғрисида далолатнома **** қилингандан сўнг “Буюртмачи” беш кун ичида аванс тўловини чиқариб ташлаган ҳолда ойлик тўловни амалга ошириши белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Шу сабабли, суд даъвогарнинг жавобгардан1.****.****сўмасосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, жавобгардан даъвогар фойдасига1.****.****сўмасосий қарзни ундиришни лозим топди. Шунингдек, даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилган кунлар учун ****.**** сўм пеня ундириш ҳам сўралган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида, ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланиши ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истемолчига тўлов муддати ўтган сумманинг 0.1 фоизи миқдорида, электр энергияси махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун эса 0.2 фоиз миқдорида пеня ҳисоблаб ёзилиши, бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган қарздорликнинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланган. Жавобгар шартнома бўйича олган **** лозим **** ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****-моддасига кўра, Агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. ЎзР ФК ****-моддасига кўра, агар кредитор қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли **** **** мумкин бўлмаслиги юз беришига ёки **** туфайли етказилган зарар миқдорининг кўпайишига кўмаклашган бўлса, шунингдек кредитор **** **** етказилган зарарни камайтириш чораларини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли кўрмаган бўлса, суд ишнинг ҳолатларига қараб тўланадиган **** миқдорини камайтиришга ёки кредиторга **** тўлашни батамом рад этишга ****. ЎзР ФКнинг ****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса,суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Даъвогар қарзни ўз **** ундириш чорасини кўрмаганлиги, пенянинг вужудга келиши ва кўпайишига сабаб бўлганлини инобатга олиб, суд, даъвогарнинг 400.**** сўмпеня ундиришни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгар“Себзор Қурилиш Савдо” ****дан даъвогар фойдасига1.****.****сўм асосий қарз, ****.**** сўм пеняундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига****.**** сўм давлат божи ва 41.****сўм почта **** ундиришни лозим деб топди. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****4, ****5- моддаларини қўллаб, суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“Себзор Қурилиш Савдо” ****даъвогар“Ултра Бетон” ****фойдасига1.****.****сўмасосий қарз, ****.**** сўм пеняҳамда олдиндан тўланган****.****сўм давлат божи ва41.2**** почта **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ўн кун ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар ўн кун муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти ёхуд ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Апелляция ёки кассация тартибида кўрилмаган иш тафтиш тартибида кўриб чиқилмаслиги ишда иштирок этувчи шахсларга тушунтирилсин. Судья ****