Решение #2828526 Экономические

****-сонли иқтисодий иш кўрган судья– О.Жамилов Биринчи инстанция судида ишни Кассацияинстанцияси маърузачи судья - **** судида БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил24 декабрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси **** раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар **** ва****лардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,“Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамияти вакили Э.Ғафуров (**** йил 1 декабрдаги 60сонли ишочномага асосан),Ўзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси вакили**** (**** йил 17 декабрдаги ****-сонли ишончномага асосан)лариштирокида,аризачи Ўзбекистон РеспубликасиВазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар “Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан қўлланилган **** сўм молиявий жаримани ундириш тўғрисидагиаризасиюзасиданҒиждувонтуманлараро иқтисодий судининг **** йил5 сентябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатанжавобгар “Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамиятинингберганкассацияшикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матндааризачиёки бошқарма деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан қўлланилган 74.****.**** сўм молиявий жаримани ундиришни сўраган. Ғиждувонтуманлараро иқтисодий судининг**** йил 5сентябрдаги ҳал қилув қарори биланаризачинингаризаси қаноатлантирилиб, жавобгарданаризачифойдасига74.****.**** сўмқўлланилганмолиявий жарима, олдиндан тўланган 37.**** сўм почта ****ундириш белгиланган.Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач **** йил 6 октябрда ижро **** берилган. Ҳал қилув қароридан норози бўлган жавобгар суд ҳужжатига нисбатанкассацияшикояти билан мурожаат қилган. Шикоятдааризачитомонидан **** йил 19 майда жавобгарга қарашли 20-сон АЁҚШ да текшириш ўтказилган ҳамда белгиланган тартибда далолатнома расмийлаштирилганлиги, мазкур далолатномада шахобчада мавжуд метрологик ўлчов воситалари давлат назорат кўригидан ўтказилмаганлиги қайд қилинган бўлса-да, ушбу ўлчов воситалари текшириш ўтказилган **** 1 кун кейин, яъни **** йил май кунида Ўзбекистон назорат кўригидан ўтказилган ҳамда ушбу ўлчаш воситалари учунқиёслаш гувоҳномалари олинганлиги,текшириш давомидажавобгартомонидан метрологик ўлчов воситалари давлат назорат қўригидан ўтказилмаганлиги билан боғлиқ вазиятда зарар етказиш ҳолати аниқланмаганлиги, “Энергияни тежаш, ундан оқилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш тўгрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 49-моддасининг бешинчи қисмида агар энергияни тежаш, ундан окилона фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида биринчи марта ҳуқукбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги қайд килинганлиги,Ўзбекистон РеспубликасиВазирлар Маҳкамасининг **** йил 26 февраль кунидаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган "Ёкилги-энергетика ресурсларидан фойдаланишда содир этилган ҳуқуқбузарликлар учун хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан хукукий таъсир чораларини қўллаш тартиби тўғрисида"ги Низомнинг 27-бандида биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслиги белгиланганлиги, биринчи инстанция суди томонидан иш учун аҳамиятли ҳолатлар тўлиқаниқланмаган, яъни текшириш давомида аниқланган ҳуқуқбузарликлар тўлик бартараф килинганлиги инобатга олинмаган ҳамда молиявий санкция қўллаш **** **** хулосага келинганлигибаён қилиниб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво талабини қаноатлантиришни рад қилиштўғрисида янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгар вакили кассацияшикоятида қайд этилган **** такрорлаб,жавобгар томонидан аризада қайд этилган ҳуқуқбузарлик биринчи маротаба содир қилинганлигини,биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган хўжалик юритувчи субъект йўл қўйилган ҳуқуқбузарликни ихтиёрий равишда бартараф этган ва етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қоплаган бўлса, молиявий санкция қўлланилмаслигиқонунчиликдабелгиланганлигини, биринчи инстанция суди томонидан иш учун аҳамиятли ҳолатлар тўлиқаниқланмаган, яъни текшириш давомида аниқланган ҳуқуқбузарликлар тўлик бартараф килинганлиги инобатга олинмаганлигиниҳамда молиявий санкция қўллаш **** **** хулосага келинганлигини билдириб, шикоятни 2 қаноатлантиришнивабиринчиинстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш тўғрисида янги қарор қабул қилишнисўради. Суд **** иштирок этганаризачивакиликассацияшикоятини тан олмасдан,шикоятда келтирилган **** асоссиз эканлигини, текшириш жараёнида жавобгарга тегишли автомобилларга ёқилғи қуйишшахобчадаги ёқилғи қуйишга мўлжалланган 1 дона бир постли “Sh lf” русумли ва 1 дона икки постли “Liv nk ” русумли ёқилғи тарқатиш ускунасидан **** йилнинг 21 февралидан **** йил 19 майга қадар давлат қиёслов кўригидан ўтказилмасдан фойдаланиб келинганлиги ҳамда жами 17.**** литр ****.****.**** сўмлик АИ-80 ва АИ-92 автобензин ёқилғиси сотилганлиги аниқланганлигини, ушба ҳолат юзасидан тегишлитартибда далолатнома расмийлаштирилганлигинибилдириб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришнисўради. Судлов ҳайъати маърузачи судьянинг маърузасини, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини эшитиб, қуйидагиларга асосан ҳал қилув қарорини бекор қилиб, аризачининг аризаси бўйича иш юритишни тугатишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 299-моддасига кўра,суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 24 майдаги“Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 13-сон Қарорининг10-бандидаИПКнинг 25-моддасида иқтисодий судга тааллуқли низолар келиб чиқиши мумкин бўлган ҳуқуқий муносабатлар қатнашчиларининг субъектли таркиби белгиланган.У энг аввало, юридик шахсларни ва юридик шахс тузмаган ҳолда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган ва якка тартибдаги тадбиркор **** қонунда белгиланган тарзда олган фуқароларни ҳамда ИПК 25-моддаси биринчи қисмининг 5-бандида назарда тутилган ишлар бўйича жисмоний шахсларни ўз ичига олади. Судлар назарда тутишлари керакки, агар даъво билан юридик шахснинг ўзи эмас, балки унинг алоҳида бўлинмаси (филиали, ваколатхонаси) ишончнома асосида унинг номидан мурожаат этса, иқтисодий суд даъво аризасини қабул қилишни рад этишга **** эмас.Бундай ишлар бўйича алоҳида бўлинма эмас, балки у манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилаётган юридик шахс даъвогар ҳисобланади. Шуни назарда тутиш керакки, юридик шахснинг алоҳида бўлинмаси (филиали, ваколатхонаси) юридик шахс **** эга эмас ва ишончнома асосида юридик шахснинг номидан ҳаракат қилади.Агар юридик шахснинг алоҳида бўлинмаси (филиали, ваколатхонаси) Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси ёхуд унинг ҳудудий бошқармаси аъзоси бўлган бўлса,алоҳида 3 бўлинма эмас, балки унинг юридик шахси палата аъзоси ҳисобланади.Шунинг учун, Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси ёки унинг ҳудудий бошқармаси томонидан киритиладиган даъво аризасида даъвогар сифатида юридик шахс кўрсатилиши шарт.Ушбу талабга риоя қилмаслик ИПК ****моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан даъво аризасини қабул қилишни рад этишга асос бўлади.Агар бу ҳолат даъво аризаси иш юритишга қабул қилинганидан кейин аниқланса, ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан иш юритиш тугатилиши тўғрисида тушунтириш берилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ёқилғи-энергетика тармоғида давлат назорати тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги**** йил 23 августдагиПФ-****-сонли Қарорининг 1иловасида**** Республикаси, вилоятлар ҳамда **** ҳудудий бошқармалариюридик шахс **** эга бўлмаганлиги қайд этилган. Аниқланишича,аризани аризачиЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг ишончномаси асосида унингБухоро вилоят ҳудудий бошқармасибошлиғи томонидан имзоланган. Бироқ, аризачи сифатидаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасиқайд қилиниб, унинг манзили ва реквизитлари қайд этилган. ИПК****-моддасининг1-бандига кўра,иш иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса, судиш юритишни тугатади. Демак, судлов ҳайъати мазкур ҳолатдааризани аризачиЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясининг ишончномаси асосида унингБухоро вилоят ҳудудий бошқармасибошлиғи томонидан имзоланганлигини, аммо аризачи сифатидаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасиқайд қилиниб, унинг манзили ва реквизитлари қайд этилганлигини, аризачи сифатидаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекциясилигини инобатга олиб, аризада аризачисифатида юридик шахс кўрсатилмаган деб ҳисоблайди. ИПК****-моддасининг1-бандига кўра,кассацияинстанцияси судикассацияшикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга ёхуд даъвони тўлиқ ёки қисман кўрмасдан қолдиришга****. ИПК****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёки нотўғри қўлланилганлигибиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади. 4 Шу боис, судлов ҳайъати ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб,аризада аризачисифатида юридик шахс кўрсатилмаганлиги, аксинча унинг бошқармаси қайд қилинганлигиниинобатга олиб, биринчи инстанция судининг**** йил 5сентябрдаги ҳал қилув қарорини бекор қилишни ваиш юрититшни тугатиштўғрисида янги қарор қабул қилишни лозим деб топади. ИПК ****-моддасининг биринчива иккинчиқисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Мазкур ҳуқуқ нормасига асосан судлов ҳайъатиаризачи томониданолдиндан тўланган37.500сўм почта ****ниунингзиммасида қолдиршин, шунингдек,кассацияинстанцияси учун тўланганжавобгартомонидан олдиндан тўланган****.****сўм давлат божи ва41.2**** почта ****ниаризачиданжавобгар фойдасига ундиришни лозим деб ҳисоблайди. Қайд этилганларга асосан, судлов ҳайъатикассацияшикоятини қисман қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб,ариза бўйича иш юритишни тугатиштўғрисида янги қарор қабул қилишни лозим деб топади. Юқоридагиларга кўра ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****-****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар“Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамиятинингкассацияшикоятини қисманқаноатлантирилсин. Ғиждувонтуманлараро иқтисодий судининг**** йил 5сентябрдаги ҳал қилув қарори бекор қилинсин. Иш бўйича янги қарор қабул қилинсин. АризачиЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасинингаризаси юзасидан иш юритиш тугатилсин. АризачиЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаситомонидан биринчи инстанция суди учун тўланган 37.**** сўм почта **** унинг зиммасида қолдирилсин. АризачиЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефт маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро 5 вилоят ҳудудий бошқармасидан жавобгар“Темур Искандарий” масъулияти чекланган жамияти фойдасигакассацияинстанцияси суди учун ихтиёрий тўланган****.****сўм давлат божи ва 41.2**** почта ****ундирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарор юзасидан ижро ****сиберилсин. Қарор устидан бир йил муддатдаҒиждувонтуманлараро иқтисодий суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи М.Болтаев ҳайъат аъзолари **** **** 6