Решение #2828711 Экономические

4-****/****-сонли иш Судья **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Андижоншаҳри **** йил24 декабрь Андижонтуманлараро иқтисодий судининг судьяси ****раислигида, судья ёрдамчиси****нингсуд ****котиблигида,даъвогаржамиятвакиллари ****, ****(ишончнома асосида)ва жавобгар вакили **** (ишончнома асосида)ларнингиштирокида, даъвогар “ NDIJON NEFT B Z SI” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“O’ZYO’LKO’PRIK KL STERINING NDIJON FILI LI” ДМдан **** сўм асосий қарз ва ****,**** пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасибўйичақўзғатилган иқтисодий ишни,судбиносида,очиқ суд **** кўрибчиқиб,қуйидагиларни аниқлади: “ NDIJON NEFT B Z SI” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“O’ZYO’LKO’PRIK KL STERINING NDIJON FILI LI” ДМ(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм асосий қарз ва ****,**** пеняни ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан жавобгарга ёнилғи етказиб берилган бўлсада, тўловлар тўлиқ амалга оширилмаганлиги натижасида қарздорлик юзага келганлиги,суд муҳокамаси давомида жавобгар билан қайта ҳисоб-китоб қилинганида қарздорликни ҳисоблашда хатоликка йўл қўйилганлиги аниқланганлиги учун жавобгар билан қайтадан солиштирма далолатнома тузилганлигини билдириб, ушбу қайта тузилган далолатномага асосан ўз исботини топган қаздорлик ва унга нисбатан ҳисобланган пеняни ундириш **** қарор чиқаришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобарвакили тарафлар ўртасида**** йил23 декабрда тузилган 1-сонлисолиштирма далолатномага бўйича қарздорлик **** мавжудлиги, қарздорликни бартараф қилиш чоралари кўрилаётганлигини билдириб, даъво талабининг пеня қисмини камайтириб беришни сўради. Ишга низонинг предметига нисбатан**** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатидажалб қилинганАндижон вилояти бўйича Ғазначилик бошқармасивакили ишни ўзининг иштирокисиз кўришни сўраб илтимоснома **** қилганлигиниинобатга олиб суд ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК дебюритилади)нинг ****-моддасига кўра,ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиганАндижон вилояти бўйича Ғазначилик бошқармасивакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Андижон вилояти бўйича Ғазначилик бошқармаси вакили томонидан судга **** этилган маълумотда тарафлар ўртасида тузилган шартнома Ғазначилик тузилмаларидан рўйхатдан ўтиши талаб этилмаслиги кўрсатилган. Суд иш хужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларвакилларининг тушунтиришларини тинглаб,уларгаҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра,даъвогарнинг даъво талаблариниқисман қаноатлантиришнива суд **** тарафлар ўртасида мутаносиб равишда ****лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўраҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8-моддасига кўра фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонун хужжатларида назарда тутилган асослардан, шунингдек фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонун хужжатларида назарда тутилган бўлмасада, лекин фуқаролик қонун хужжатларининг умумий негизлари ва мазмунига кўра фуқаролик ҳуқуқ хамда бурчларни келтириб чикарадиган харакатларидан вужудга келади. ФКнинг ****-моддасига асосан**** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодекс (ФК)да кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги мавжуд далиллардан кўринишича,низотарафлар ўртасида**** йил6 мартда тузилган****-сонли нефт маҳсулотлариниетказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. Мазкур шартномага асосан даъвогар**** сўмлик дизел ёнилғисини жавобгарга етказиб бериш, жавобгар эсамаҳсуотни қабул қилиш ва **** тўлаш**** олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари****,жавобгарга нефт маҳсулотлариетказиб берилган. Шундай бўлсада, жавобгарнинг шартномага асосанолинган ****инилозим **** **** натижасида даъвогар олдида қарздорлиги вужудга келган. Даъвогарнинг мавжуд қарздорликни тўлаб бериш **** талабномасижавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шундан сўнг, даъвогар юқоридаги даъво аризаси **** билан судга мурожаат қилиб, жавобгардан **** сўм асосий қарз ва ****,**** пеняниундиришни сўраган. Бироқ, суд муҳокамалари давомида жавобгарнинг эътирозига биноан тарафлар ўртасида қайта ҳисоб-китоблар амалга оширилиб, тарафлар ўртасида**** йил 23 декабрда тузилган 1-сонли солиштирма далолатномага асосан жавобгарнинг даъвогар олдидаги **** қарздорлиги ****,**** эканлиги аниқланди. ИПКнинг66-моддаси биринчи қисмига кўра иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Ишга **** қилинган хужжатлардан,тарафларвакилларининг тушунтиришлари, тарафлар ўртасида**** йил 23 декабрда тузилган 1сонлисолиштирма далолатномаданжавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги**** сўмэмас, балки ****,****эканлиги ўз тасдиғини топди. Шу сабабли, суд даъвогарнинг асосий қарздорликни ундириш талаби бўйича****,****қисмини қаноатлантиришни,****,55сўм ундириш қисмини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Шунингдек, даъво аризасида тарафлар ўртасида тузилган шартномага асосан даъвогар жавобгардан****,8сўм пеня ундиришни сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 6.6-бандида жавобгарлик белгиланган.Ундирилиши сўралган пеня суммаси ҳисоб-китоблар билан асослантирилган. ****,****асосий қарздорликдан тегишли тартибда пеня ҳисобланганда ҳам даъвогар жавобгардан даъво аризаси кўрсатилган пенядан анча кўп миқдорда пеня талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлган.Бироқ,даъвогар жавобгардан ****,**** пеня ундиришни сўраган. Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланганлидан келиб чиқиб, даъвогарнинг жавобгардан пеня ундириш талабини асосли деб топади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****-сонли қарориинг 4-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкийаҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шу боис суд, **** **** **** инобатга олиб, талаб қилинган пеня суммасини **** бузганлик оқибатларига номутаносиб деб топиб ҳамда тарафлар мулкий аҳволини инобатга олиб, даъво талабининг пеня ундириш **** қисмини5**** сўмгача камайтирган ҳолда қаноатлантиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни лозимтопди. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига****,****асосий қарздорлик, **** сўм пеня ва **** сўм почта **** ундиришни, даъво талабининг****,55сўмасосий қарздорликни ундириш қисмини қаноатлантиришни рад қилишни,суд ****тарафлар ўртасида қаноатлантирилган талабларига мутаносиб равишда **** уларнинг зиммааларига юклашни лозим топади. Бинобарин, ФКнинг8, ****, ****, ****, ****-моддаларини, ИПКнинг 66, 72, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“O’ZYO’LKO’PRIK KL STERINING NDIJON FILI LI” ДМдандаъвогар“ NDIJON NEFT B Z SI” масъулияти чекланган жамиятифойдасига ****,****асосий қарз, **** пеня, ****,**** давлат божи ва41200сўм почта ****лари ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар“ NDIJON NEFT B Z SI” масъулияти чекланган жамиятитомонидан олдиндан тўланган****,43сўм давлат божи ўз зиммасида қолдирилсин.. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқалиАндижонвилоятсуди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция шикояти бериш (протест келтириш) ёки ушбу муддатда апелляция шикояти (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти бериш(протест келтириш) мумкин. Судья ****