Решение #2829215 economic_new

4-1805-2508/5144-сонли иқтисодий иш АЖРИМ (даъвони кўрмасдан қолдириш тўғрисида) Касби тумани 2025 йил 23 декабрь Касби туманлараро иқтисодий судининг судьяси З.Юсупов, судья ёрдамчиси А.Убайдуллаевнинг суд мажлиси котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилояти ҳудудий бошқармаси даъвогар “************” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар “************” фермер хўжалиги ҳисобидан 10 820 000 сўм асосий қарз, 1 082 000 сўм жарима ундириш тўғрисидаги даъво аризасини даъвогар вакили Н.Нуриддинов (ишончнома асосида) иштирокида, сайёр суд мажлисида, Касби туман Маданият бўлими биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – палата деб юритилади) даъвогар “************” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар “************” фермер хўжалиги (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 10 820 000 сўм асосий қарз, 1 082 000 сўм жарима ундиришни сўраган. Даъвогар ва жавобгар ўртасида 2024 йил 8 январда 28-сонли биомаҳсулотларни сотиш ҳақида шартнома тузилган. Шартнома бўйича даъвогар томонидан етказиб берилган биомаҳсулотлар тарафлар ўртасида тасдиқланган ҳисобварақ-фактурага асосан 10 820 000 сўмлик биомаҳсулот жавобгар томонидан қабул қилиб олинганлиги тасдиқланган. Шартноманинг 5-бандига кўра, шартнома имзоланган кундан уч кундан сўнг товар суммасини тўлиқ тўлаб бериши кўрсатилган. Даъвогар томонидан етказиб берилган биомаҳсулотлар учун жавобгар томонидан шартнома мажбуриятларини лозим даражада бажарилмасдан 10 820 000 сўм тўловлар амалга оширилмаган. Шунга кўра, даъвогар жавобгар ҳисобидан 10 820 000 сўм асосий қарздорликни ундиришни сўраган. Шунингдек тарафлар ўртасидаги шартноманинг 5-бандига асосан даъвогар жавобгар ҳисобидан 1 082 000 сўм жарима ундиришни сўраган. Суд мажлисида даъвогар вакили даъво талабини тўлиқ қувватлаб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд мажлиси жойи ва вақти ҳақида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар вакили иштирок этмади. Палата вакили суд мажлисида иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан кейин матнда – ИПК)нинг 128 ва 170-моддаларига асосан ишни палата ва жавобгар иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, тарафлар вакилларининг кўрсатмаларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъвони кўрмасдан қолдиришни лозим топди: Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” 2019 йил 24 майдаги 13-сонли қарорининг 21-бандида 2 ИПКнинг 107-моддасида кўрсатилган даъво аризасини кўрмасдан қолдириш асосларининг рўйхати тугал ҳисобланиши ва кенгайтирилган тарзда талқин қилинишига йўл қўйилмаслиги ҳақида тушунтириш берилган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 12-моддасига кўра тўловга қобилиятсизлик тартиб-таомиллари қўлланилаётганда барча кредиторларнинг манфаатларини кредиторлар йиғилиши ёки кредиторлар қўмитаси ҳимоя қилади. Суд қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги аризани иш юритишга қабул қилиб олган кундан эътиборан кредиторлар қарздорга ўз талабларини якка тартибда қаноатлантириш мақсадида мурожаат қилишга ҳақли эмас. Аниқланишича, "LI I EX ILE VERSE S" масъулияти чекланган жамиятининг аризасига асосан Касби туманлараро иқтисодий судининг 2025 йил 25 июлдаги 4-1805-2509/872-сонли ҳал қилув қарори билан “************” фермер хўжалиги тўловга қобилиятсиз деб топилган ҳамда тугатишга доир иш юритиш бошланган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 107-моддаси биринчи қисмининг 9-бандида жавобгарга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатилган бўлса ва жавобгарга нисбатан тақдим этилган талаб қонунга кўра тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш доирасида кўрилиши лозим бўлса, суд даъвони кўрмасдан қолдириши белгиланган. Демак, мазкур талаб тўловга қобилиятсизлик иши доирасида ҳал этилиши лозимлиги боис, даъво кўрмасдан қолдирилади. “Давлат божи тўғрисида” ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 5- ва 18-моддаларининг мазмуни ҳамда ИПКнинг 118-моддаси талабига кўра даъво тақдим этишда тўланган 41 200 сўм почта харажати даъвогар зиммасида қолдирилиб, давлат божи манфаати кўзланган даъвогар зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 107, 118, 195196-моддаларига асосланиб, суд АЖРИМ ҚИЛДИ: Даъво аризаси кўрмасдан қолдирилсин. “************” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан республика бюджетига 412 000 сўм давлат божи ундирилсин. “************” масъулияти чекланган жамияти томонидан даъво тақдим этишда тўланган 41 200 сўм почта харажати зиммасида қолдирилсин. Мазкур ажрим устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки ажрим қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья З.Юсупов