← Назад
Решение #2829509 Экономические
Судебный акт
Реквизиты
Стороны
Ссылки на нормативные акты
3
| Ссылка | Название акта | Статья | Часть | Тип |
|---|---|---|---|---|
| Узбекистан Республикаси Конституцияси | 55 | — | law | |
| ФКнинг | 735 | — | law | |
| ИПК | 118 | — | law |
Текст решения
Оригинал (узб.)
4-1802-2501/8168-сонли иктисодий иш
УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН
ХДЛ КИЛУВ КАРОРИ
Шахрисабз шахри
2025 йил 24 декабрь
Шахрисабз туманлараро иктисодий суди судья З.Эшмирзаевнинг
раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Муртазаевнинг котиблигида, даъвогар вакили
М.Хайдаров (2025 йил 19 мартдаги 17/01-123-сонли итттончнома. асосида),
жавобгар вакили А.Авлакулов (2025 йил 23 декабрдаги 2-сонли ишончнома
асосида)нинг иштирокида, Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё
вилояти худудий бошкармасининг даъвогар “Tur nb nk” акциядорлик
тижорат банкининг жавобгар “DZ-H us ” масъулияти чекланган жамиятидан
226 666 666 сум микдорида муддати утган асосий карз, 103 881 644 сум
микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 330 548 310 сум
микдорида кредит карздорлигини ундириш тугрисидаги даъво аризаси
юзасидан кузгатилган ишни суд биносида, очик суд мажлисида куриб чикиб,
куйидагиларни
а н и к л а д и:
Узбекистон Савдо-саноат палатаси Кашкадарё вилояти худудий
бошкармаси (бундан буён матнда палата деб юритилади) “Tur nb nk”
акциядорлик тижорат банки (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)
манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, “DZ-H us ”
масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб
юритилади) хисобидан 226 666 666 сум муддати утган асосий карз, 103 881
644 сум микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 330 548 310 сум
микдорида кредит карзини ундиришни сураган.
Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили узининг
тушунтиришида даъво аризасида курсатилган 226 666 666 сум муддати утган
асосий карз эканлигини, палата даъвогар манфаатида жавобгардан 2025 йил
15 октябргача туланиши лозим булган 226 666 666 сум муддати утган асосий
карз, 103 881 644 сум микдорида муддати утган фоиз карздорлиги, жами 330
548 310 сум микдорида кредит карздорлигини ундиришни сураганлигини,
бирок даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг жавобгар юзага келган
кредит карздорлигини 2025 йил 18 декабрь куни тулик тулаб берганлигини
маълум килиб, иш буйича тегишли суд хужжати кабул килишни судга хавола
килишини маълум килди.
Суд мажлисида иштирок этган жавобгар вакили хакикатан хам
жавобгарнинг даъвогардан 330 548 310 сум микдорида кредит карздорлиги
вужудга келганлигини ва ушбу кредит карздорлигини 2025 йил 18 декабрь
куни тулик тулаб берганлигини тушунтириб, иш буйича тегишли карор кабул
килишни судга хавола килишини хамда мазкур иктисодий даъвогарни даъво
талабининг асоссиз кисми арзимас карз эканлиги сабабли ушбу асоссиз кисми
буйича хам узаро келишувга асосан давлат божини тулаб беришни уз
зиммасига олишини маълум килди.
2
Суд мухкамасининг вакти ва жойи хакида тегишли тарзда хабардор
килинган палата суд мажлисида уз вакили иштирокини таъминламади.
Шунингдек палата ишни уз вакили иштирокисиз куриб чикишни сураган.
Шу сабабли суд Узбекистан Республикаси Иктисодий процессуал
кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128,
170моддаларига асосан ишни палата вакили иштирокисиз куриб чикишни лозим
топди.
Суд, даъвогар ва жавобгар вакилининг тушунтиришини тинглаб,
ишдаги мавжуд хужжатларга хукукий бахо бериб, куйидаги асосларга кура
даъвони каноатлантиришни рад этишни лозим топади.
Узбекистан Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан хар
ким уз хукук ва эркинликларини конунда такикланмаган барча усуллар билан
химоя килишга хакли. Х,ар кимга бузилган хукук ва эркинликларини тиклаш
учун унинг иши конунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустакил
хамда холис суд томонидан куриб чикилиши хукуки кафолатланади.
Иш хужжатларидан куринишича, даъвогар ва жавобгар уртасида 2025
йил 22 майда тузилган 989У000086-сонли кредит шартномасига асосан 2025
йил 22 майдан 2026 йил 20 ноябргача булган муддатга, йиллик 24 фоиз устама
тулаш шарти асосида 1 700 000 000 сум микдорида кредит маблаги
ажратилган.
Шартноманинг 4.2.12-бандига кура, карздор кредитнинг асосий карзи
ва фоизи буйича туловни муддатли мажбуриятномага, мазкур шартномага ва
мазкур шартноманинг ажралмас кисми хисобланган 1-сонли иловада кайд
этилган кредитни кайтариш жадвалига асосан белгиланган тартибда тулик
кайтаришни таъминлаш хамда шартнома буйича уз мажбуриятларини лозим
даражада бажаришни уз зиммасига олган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит маблаглари 2025 йил 15 октябрга кадар кайтарилмаслиги натижасида
226 666 666 сум муддати утган асосий карз, 103 881 643,79 сум микдорида
муддати утган фоиз карздорлиги, жами 330 548 309,79 сум микдорида кредит
карздорлиги вужудга келган.
Даъвогар жавобгарга бир неча бора огохлантириш хати ва
талабномалар билан мурожаат килиб, кредит карздорлигини тулашни талаб
килган. Жавобгар томонидан талабномалар ижро этилмаган, натижада
тарафлар уртасида мазкур низо юзага келган.
Узбекистан Республикаси Фукаролик кодекси (бундан буён матнда ФК
деб юритилади) 744-моддасининг биринчи кисмига мувофик, кредит
шартномаси буйича бир тараф - банк ёки бошка кредит ташкилоти (кредитор)
иккинчи тарафга (карз олувчига) шартномада назарда тутилган микдорда ва
шартлар асосида пул маблаглари (кредит) бериш, карз олувчи эса олинган пул
суммасини кайтариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади.
ФК 734-моддасининг биринчи кисмида агар конунда ёки карз
шартномасида бошкача тартиб назарда тутилган булмаса, карз берувчи
(юридик шахс ёки фукаро) карз олувчидан карз суммасига шартномада
белгиланган микдорда ва тартибда фоизлар олиш хукукига эга булиши,
3
учинчи кисмида эса фоизлар тулаш тартиби ва муддатлари карз шартномаси
билан белгиланиши назарда тутилган.
Кредит туловлари жадвалида кредит ва унга хисобланган фоизларни
тулаш муддати кредит шартномаси буйича 2025 йил 22 майдан 2026 йил 20
ноябрга кадар этиб белгиланган.
Жавобгар томонидан кредит шартномаси шартлари бузилиши, яъни
кредит кайтариш жадвали асосида туловларни уз вактида амалга
оширилмаслиги натижасида жавобгарни кредит шартномаси буйича жами
кредит карздорлиги 330 548 309,79 сумни ташкил килган.
Уз навбатида ишга Марказий банк Кдшкадарё вилоят бош
бошкармасидан мутахассис жалб килинган булиб, мутахассис узининг ёзма
тушунтиришида 2025 йил 22 майда тузилган 989У000086-сонли кредит
шартномаси буйича жавобгарнинг 2025 йил 15 октябрь куни холатига 226 666
666 сум муддати утган асосий карз, 103 881 643,79 сум микдорида муддати
утган фоиз карздорлиги мавжудлигини маълум килган.
Мазкур холатда даъвогарнинг 103 881 644 сум муддати утган фоиз
карздорлигини ундириш талабининг 103 881 643,79 сумлик кисми асосли,
колган кисми эса асоссиз эканлиги аникланди.
ФКнинг 735-моддаси биринчи кисмига мувофик карз олувчи олинган
карз суммасини карз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда
карз берувчига кайтариши шарт.
Ишдаги мавжуд хужжатлар билан жавобгар кредитни кайтариш
жадвалига риоя килмасдан, кредитни кайтариш жадвалини мунтазам
бузганлиги, кредитга хисобланган фоизларни уз вактида туламаганлиги,
жавобгарни жами 330 548 309,79 сум микдорида карзи мавжудлиги исботини
топган булсада, бирок даъвогар ва жавобгар вакилларининг тушунтириши ва
даъвогар вакили томонидан судга такдим этилган 2025 йил 23 декабрдаги
07/01-2708-сонли маълумотномага кура, ундирилиши талаб килинаётган
кредит карздорлиги даъво аризаси судга такдим этилганидан сунг, яъни 2025
йил 18 декабрь куни жавобгар томонидан тулик туланганлиги уз исботини
топди.
Шу боис суд даъвони каноатлантиришни рад этишни лозим топади.
ИПК 118-моддасининг биринчи кисмига кура, суд харажатлари ишда
иштирок этувчи шахсларнинг каноатлантирилган даъво талаблари микдорига
мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.
ИПК 118-моддасининг саккизинчи кисмига кура, ишда иштирок этувчи
шахсларнинг суд харажатларини таксимлаш тугрисидаги келишувига кура,
суд ушбу келишувга мувофик хал килув карорини кабул килади.
Гарчи даъвогарнинг 103
881 644 сум муддати утган фоиз
карздорлигини ундириш хакидаги талабининг 103 881 643,79 сумлик кисми
асосли, колган кисми эса асоссиз булсада, жавобгар вакили даъво талабининг
асоссиз кисми арзимас карз эканлиги сабабли узаро келишувга асосан даъво
талабининг ушбу асоссиз кисми буйича хам давлат божини тулаб беришни уз
зиммасига олганлиги сабабли суд 6 610 966,20 сум давлат божини жавобгар
хисобидан республика бюджетига, шунингдек олдиндан туланган 41 200 сум
почта харажатини жавобгардан даъвогарга ундиришни лозим топди.
4
Бинобарин, Узбекистан Республикаси Идтисодий процессуал
кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-179-, 186- дамда 192-моддаларини дуллаб,
суд
К а р о р к и л д и:
Даъво рад этилсин.
“DZ-H us ” масъулияти чекланган жамияти дисобидан “Tur nb nk”
акциядорлик тижорат банки фойдасига 41 200 сум почта харажати
ундирилсин.
“DZ-H us ” масъулияти чекланган жамияти дисобидан республика
бюджетига 6 610 966,20 сум давлат божи ундирилсин.
^ал дилув дарори донуний кучга киргач ижро варадалари берилсин.
Мазкур дал дилув дароридан норози булган томонлар у дабул дилинган
кундан эътиборан бир ой ичида шу суд ордали Кашдадарё вилоят судининг
идтисодий ишлар буйича судлов дайъатига апелляция тартибида ёки донуний
кучга кирган ва апелляция тартибида курилмаган дал дилув дарори устидан у
донуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида
шикоят дилиши (протест келтириши) мумкин.
а
и
с
л
и
к
к
и
л
у
в
ч
и
,
с
у
д
ь
я
Р
З.Эшмирзаев