Решение #2829891 economic_new

4-1304-2503/8353-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Дўстлик шаҳри 2025 йил 23 декабрь Дўстлик туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Хужаназаров раислигида, судья ёрдамчиси А.Исожоновнинг котиблигида, туман прокурори катта ёрдамчиси А.Мусаев ҳозирлигида, даъвогар вакили У.Бойқўзиев (ишончнома асосида), жавобгар раҳбари О.Абдуллаев (паспорт асосида) иштирокида, даъвогар Дўстлик туман прокуратураси " gr b nk" ksi d rlik tij r t b nki манфаатида жавобгар " lim D l si" f rm r x ‘j ligiга нисбатан берилган даъво аризасини очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, суд қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар Дўстлик туман прокуратураси " gr b nk" ksi d rlik tij r t b nki манфаатида (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, " lim D l si" f rm r x ‘j ligi (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 96.006.962 сўм кредит асосий қарзи ва 657.581 сўм кредит фоизини ундиришни сўраган. Суд мажлисида иштирок этган прокурор ёрдамчиси даъвони қувватлаб уни қаноатлантиршни сўради. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, жавобгар томонидан тўлов амалга оширилмаганлигини билдириб, даъвонинг қаноатлантиришни сўради. Суд мажлисида иштирок этган жавобгар раҳбари даъво талабига эътирози йўқлигини, қарздорликни тез кунларда тўлаб беришини маълум қилиб, суддан қонуний қарор қабул қилишни сўради. Суд ишда иштирок этган даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида 2024 йил кредит шартномаси тузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 1.1-бандига кўра, “Банк” “Қарз олувчи”га пахта хомашёсини етиштириш харажатларини молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллабқувватлаш Жамғармаси маблағлари ҳисобидан қарз олувчининг аризасида кўрсатилган тупроқнинг бир балл банитет баллига нисбатан норматив ҳосил қийматининг 60 фоизигача, тайёрлов корхонаси томонидан бўнак тариқасида етказиб берилган уруғлик қийматини инобатга олган ҳолда кредит ажратиши белгиланган. Шартноманинг 1.2-бандида “Қарз олувчи” олинган кредит маблағини мазкур кредит шартномасида белгиланган шартларда қайтариш ва унга фоиз тўлаш мажбуриятини олган. Шартноманинг 2.3-бандида пахта хомашёсини етиштириш учун кредит маблағи “Қарз олувчи”га 01.04.2025 йилга қадар тўлиқ қайтариш шарти билан ажратилиши, шу муддат давомида кредитга ҳисобланган фоизлар ҳам тўланиши шартлиги белгиланган. Даъвогар томонидан кредит шартномаси шартлари бажарилган бўлсада, бироқ, жавобгар томонидан кредит шартнома шартлари лозим даражада бажарилмасдан кредит қарздорлиги ўз вақтида тўланмаган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 65-моддаси биринчи қисмида фуқаролар фаровонлигини оширишга қаратилган Ўзбекистон иқтисодиётининг негизини хилма-хил шакллардаги мулк ташкил этади. Давлат бозор муносабатларини ривожлантириш ва ҳалол рақобат учун шарт-шароитлар яратади, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари устуворлигини ҳисобга олган ҳолда иқтисодий фаолият, тадбиркорлик ва меҳнат қилиш эркинлигини кафолатлайди деб белгилаб қўйилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 236-моддаси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)да мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак деб кўрсатилган. Ушбу Кодекснинг 333-моддасига кўра, қарздор айби бўлган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг 744-моддасига асосан кредит шартномаси бўйича тараф - банк ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизларини тўлаш мажбуриятини олади. Ушбу ҳолатлар тарафлар ўртасида тузилган шартнома, даъвогар вакили томонидан судга тақдим қилинган маълумотнома, шунингдек, суд мажлисида билдирилган фикрлари ва ишдаги бошқа ҳужжатлар билан ўз исботини топган. Шу сабабли суд, даъво талабини қаноатлантиришни, яъни жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига 96.006.962 сўм кредит асосий қарзи ва 657.581 сўм кредит фоизини ундиришни лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-моддаси биринчи қисмида суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Баён қилинганларга асосан суд, даъво талабини қаноатлантиришни ҳамда суд харажатларини даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклашни лозим деб ҳисоблайди. Юқоридагиларга кўра ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176-180, 186, 192-моддаларига амал қилиб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар " lim D l si" f rm r x ‘j ligi ҳисобидан даъвогар " gr b nk" ksi d rlik tij r t b nki фойдасига 96.006.962 сўм кредит асосий қарзи, 657.581 сўм кредит фоизи ва 41.200 сўм почта харажати; - Республика бюджетига 1.933.290,86 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган пайтдан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқали Жиззах вилоят судига қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир ой муддат ичида апелляция тартибида ёки қарор қонуний кучга кирган ва аппеляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан олти ой муддат ичида кассация тартибида шикоят бериши ёхуд прокурор ишда иштирок этувчи шахснинг мурожаати бўлган тақдирда протест келтириши мумкин. Судья А.Хужаназаров