Решение #2830203 Экономические

4-1704-2502/2195-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Избоскантумани ****5йил22декабрь Избоскан туманлараро иқтисодий судининг судьясиМ.Хўжамбердиевараислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида,жавобгар вакили**** ва ****(**** йил22 декабрькунги ишончномаларасосида) иштирокида,Андижон вилоят фермерларкенгаши"Обиджон ота"фермер хўжалигининг манфаатини кўзлаб,жавобгар“****” масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****сўммаҳсулот ****ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни,Избоскан туманлараро иқтисодий судибиносидаочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Андижон вилоят фермерлар кенгаши(бундан буён матнда “Кенгаш” деб юритилади)"Обиджон ота"фермер хўжалиги(бундан буён матнда “Даъвогар” деб юритилади)ниманфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“T tr t ”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда “Жавобгар” деб юритилади) ҳисобидан****сўм маҳсулот **** ундиришни сўраган. Кенгаш ва фермер хўжалиги раҳбари суд ****ни вакилларинингиштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** жавобгар вакилларииштирок этишиб,фъючерс шартномаларибўйича фермер хўжалиги томонидан****кг пахта хомашёсинитопшириш белгиланганлигини,қолган пахта хомашёси қонунда форворт шартномаси асосида қабул қилиш белгиланганлигини,форворт шартномасида тўлов муддати ****иш куни ичидадеб белгиланганлигини,фъючерс шартномаси бўйича 80 фоизлик тўловни **** йил сентябрь-октябрь ойларидафермер хўжалигининг хисоб ****ўтказиб берганлигинибилдириб, даъвони рад қилишни сўради. Суд, тарафларнинг вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш материалларини ва **** этилган хужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Аниқланишича ва суд **** маълум бўлишича,тарафлар ўртасида **** йил11февралда****-сонли****кг пахта хомашёсини топшириш бўйичава**** йил11март куни ****-сонли****кгжами****кгпахта хомашёсини топшириш бўйича фъючерс шартномалари тузилган. Мазкур шартномаларда 1 кг пахта хомашёсининг нархи **** сўм деб белгиланган. Жавобгар томонидантопширилган****кг пахта хомашёни умумий қиймати****сўм бўлиб, 80 фоизи****сўмни ташкил этмоқда. Ушбу80 фоизлик тўловларни жавобгар томонидан **** йил сентябрь ва октябрь ойларидафермер хўжалигининг ҳисоб **** ўтказиб берган. Мазкур маблағлар ўтказиб берилганлиги жавобгар жамиятига хизматкўрсатувчи АТБ**** маълумотномаси билан ўз тасдиғини топди. Зеро, тарафлар ўртасида тузилганшартноманинг3.2-бандида,сотиб олувчи томонидан Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 25 декабрь кунги ****-сонли қарорига асосан, шартнома тўлови маблағларнинг 80фоизинимаҳсулотни қабул қилинган кундан бошлаб 3иш кунидан кечиктирмасдан, қолган қисми эса молия йилининг 31декабрь кунига қадарлисотувчини **** ҳисоб **** ўтказиб беради дебкелишилган. Гарчанд,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 25 декабрь кунги ****сонли қароридашартнома бўйичатўлов маблағларнинг 80 фоизини тўлаб бериш кераклиги кўрсатилган бўлсада,кенгашқонун талабига риоя қилмасданасоссиздаъво аризасибилан мурожаатқилганлиги маълум бўлди. Аслида, жавобгар 80 фоизлик тўловни ўз **** амалга оширган. Зеро, ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, контрактация шартномасига мувофиқ қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштирувчи қишлоқ хўжалиги маҳсулотини қайта ишлаш ёки сотиш учун бундай маҳсулотни харид қиладиган шахсга - тайёрловчига шартлашилган муддатда топшириш (топшириб туриш) **** олади, тайёрловчи эса бу маҳсулотни қабул қилиш (қабул қилиб туриш), унинг **** шартлашилган муддатда белгиланган баҳода тўлаш (тўлаб туриш) **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига кўра, шартномани **** учун тарафларнинг келишуви билан белгиланган баҳода **** тўланади, шартнома тузилганидан кейин баҳони ўзгартиришга қонунчилик ёки шартномада назарда тутилган ҳолларда ва шартларда йўл қўйилади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига биноан, сотиб олувчи товар **** ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ белгиланадиган баҳода тўлаши, шунингдек қонунчилик, олди-сотди шартномаси ёки одатда қўйиладиган талабларга мувофиқ тўловни амалга ошириш учун зарур бўлган ҳаракатларни ўз ҳисобидан **** лозим. Суд, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** ундириш масаласини муҳокама қилган ҳолда давлат божинитарафларданундирмасликнилозим топди. Чунки,ЎзбекистонРеспубликаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуннинг 9-моддаси 18-бандигакўра, Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши, **** Республикаси, вилоятлар ва туманлар фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашлари — фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларининг манфаатларини кўзлаб қилинган даъволар юзасидандавлат божи тўловидан озод этилган. ЎзбекистонРеспубликасиОлий судининг “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги **** йил 19 декабрдаги36сонлиПленумҚарорини 17-бандида,Ўзбекистон Республикаси Президентининг“Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини янада ривожлантириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”**** йил 10 октябрдаги ПҚ-****-сонли қарори 3-банднинг тўртинчи хатбошисида фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашларига фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари манфаатларини кўзлаб судга давлат божи тўламасдан даъво аризалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари, уларнинг мансабдор шахслари хатти-ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоятлар **** этиш ҳуқуқи берилган бўлиб, бунда даъво аризасини қаноатлантириш рад этилганда манфаати кўзлаб даъво аризаси киритилган фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларидан давлат божи ундирилмаслиги белгиланган. Қайд этилганларга қонун нормаларни инобатга олган ҳолда суд,тарафлардан давлат божини ундирмасликни вадаъво асоссиз бўлганлиги сабаблипочта ****ўзинингзиммасида қолдиришни лозим топди. Бинобарин суд, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг ****, ****, ****-моддаларини, Иқтисодий Процессуал Кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини ваОлий судининг “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли Пленум Қарориниқўллаб, ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоталабини қаноатлантириш рад этилсин. Андижон вилоятфермер кенгашитомонидан олдиндан тўланган****сўм почта ****ўзининг зиммасида қолдирилсин. Давлат божи тарафлардан ундирилмасин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф у қабул қилинган кундан бошлаб бир ойлик муддат ичидашу суд орқали Андижон вилоят судигаапелляция тартибида шикоят қилиши мумкин. Раислик этувчи, судья М.Хўжамбердиева