Решение #2830246 economic_new

****-2502/1****-сонли иқтисодий иш Судья –**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****5йил22 декабрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоятиҳудудий бошқармасинингдаъвогар "DJZ KP PER" ****манфаатидажавобгар" V OBELGI **** **** "**** Қ/К ҳисобидан****.****.****сўм асосий қарз,56.000.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд ****,даъвогар"DJZ KP PER" ****вакили Ш.Ҳайдаров(ишончнома асосида) иштирокида, жавобгар" V OBELGI **** **** " **** Қ/К вакилииштирокисиз,кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, А Н И Қ Л А Д И: "DJZ KP PER" ****(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) ва " V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/К(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида16.09.**** йилда хизмати кўрсатиш тўғрисида****-сонли шартнома тузилган. Шунга асосанжавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/К ҳисобидан даъвогар"DJZ KP PER" **** фойдасига ****.****.****сўм асосий қарз,56.000.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. Суднинг **** билан даъвогарнинг аризаси иш юритишга қабул қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилидаъво аризасини тўлиқ қаноатлатириб беришни сўради Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганжавобгарсуд **** вакиллари иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддасииккинчиқисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилингандаъвогар ва жавобгарсуд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асослар кўра даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим деб топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,"DJZ KP PER" **** (****) ва" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/К(Буюртмачи) ўртасида16.09.**** йилда****-сонли шартномада хизмати кўрсатиш белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ, “Буюртмачи”нинг буюртмсига биноан, “ижрочи” хизматларини кўрсатиш, ўз навбатида “Буюртмачи” кўрсатилган хизматлар учун **** тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. “Ижрочи” томониданхизмати кўрсатилиб,16.09.**** йилдагиэлектрон ****-фактуралар расмийлаштирилиб, тарафлар ўртасида имзоланган бўлсада, “Буюртмачи” ушбу кўрсатилган хизматлари учун тўловларни тўлиқ амалга оширмаган ва натижада даъвогардан11****сўм қарздор бўлиб қолган. Даъвогар томонидан жавобгарга талабнома юборилиб, тўланмаган қарзларни тўлаб бериш сўралган.Бироқ, ушбу талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддаси кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Шу сабабли, суд даъвогар"DJZ KP PER" ****нинг жавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/Кҳисобидан********сўм асосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб,тўлиқундиришни лозим ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/К дан56.000.****сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд, даъвогарнинг56.****.**** сўм пеня ундириш талабининг қисман8.****.****сўм ундиришни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси иккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Бундай ҳолатда, иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/К ҳисобидан даъвогар"DJZ KP PER" ****фойдасига**** сўм асосий қарз,8.****.****сўм пеняни, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** жавобгардан даъвогар фойдасигава Республика бюджетига****сўмдавлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/Кҳисобидан даъвогар "DJZ KP PER" ****фойдасига**** сўм асосий қарз,8.400.****сўм пеня ҳамда олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар" V OBELGI LUMEI R FFI " **** Қ/Кҳисобидан Республика бюджетига****00сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****