Решение #2830292 economic_new

****2-2501/4****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Когоншаҳри 2025йил22 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида), жавобгар раҳбари С.Жўраев,Когон шаҳар **** ходими ****ларнингиштирокида,даъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасининг жавобгар “**** **** **** **** XXI” масъулияти чекланган жамиятидан1.****.****.****,95сўм пеня ундириштўғрисидагидаъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда даъвогар ёки агентлик деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“**** **** **** **** XXI” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар ёки **** деб юритилади)дан1.****.****.****,95сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,**** мулкий аҳволини инобатга олган ҳолда пеняни камайтиришга эътирози йўқлигини билдириб, даъвони қисманқаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар раҳбари даъвони тан олиб, **** ҳам агентлик олдида асосий қарздорлик мавжудлигини, ушбу қарзни қисман тўлаб берганлигини,қолган қисмини ҳам график асосида тўлаб беришларини,**** мулкий аҳволи оғирлигини билдириб, пеняни қонуний камайтиришни сўради. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,прокурорнинг даъвони қаноатлантириш **** фикрини эшитиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни, қолган қисмини радэтишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,агентлик ҳамда **** ўртасида2023йил6 октябрда“**** ****” **** устав фондидаги ****,0 фоиз давлат улушини сотиш бўйича50-сонли олди-сотди шартномаси (бундан буёнматнда шартнома деб юритилади) тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмигаасосаншартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. Шартноманинг 3.1-бандига мувофиқ,улушни сотиб олиш тўловлари 9.****.****.**** сўмни ташкил қилади.Харидор (жавобгар) томонидан закалат пули сифатида тўланган ****.****.**** сўм миқдордаги пул маблағлари улушни сотиб олиш тўловларининг бир қисми сифатида қабул қилинади.Харидор қолган9.****.****.**** сўм миқдоридаги сотиб олиштўловларини мазкур шартнома кучга кирган кундан бошлаб 36 (ўттиз олти) ой ичида мазкур 2 шартноманинг 3.3 ёки 3.4-бандларида келтирилган шартларқуйида кўрсатилган ҳисоб **** тўлаш орқали амалга оширилади. Шартноманинг 3.3-бандида жавобгар сотиб олиш тўловлариниграфик асосида 06.11.**** йилдан бошлаб 27.09.**** йилга қадар ҳар чоракда тўлаб бориш **** ўз зиммасига олган. Бироқ, **** томонидан сотиб олиш тўловлари график асосида тўланмасдан шартнома шартлари лозим **** ****. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигабиноан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Шартнома6.3-бандининг биринчи қисмигаасосанмазкур шартноманинг 3бўлимига мувофиқ сотиб олиш тўловлари ўз **** тўланмаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин ўз **** тўланмаган тўлов қийматининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдордасотувчига пеня тўлайди. Даъво аризасидабаён этилишича,****нинг****5йил20 ноябрьҳолатидаасосийқарзларни кечикиб тўлаши оқибатида 1.****.****.****,95сўммиқдорида пеняқарздорлиги вужудга келган. Даъвогарнинг**** йил1 августҳолатида1.****.****.****,4 сўм миқдорида асосий қарздорлик ўз **** тўланмаганлиги сабабли бугунги кунга келиб ****.****.****,**** миқдоридапенявужудга келганлиги, юқорида кўрсатилган қарздорликни 15 кунлик муддат ичида тўлаб беришлозимлиги, акс ҳолда шартнома бекор қилиниши тўғрисидаги****5йил6 августдаги****/****сонлитакрорийталабномаси жавобгар томонидан оқибатсизқолдирилган.Шу сабаблиагентликсудга жавобгарга нисбатандаъво аризасида кўрсатиб ўтилган талаб биланмурожаат қилишга **** бўлган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмслиги белгиланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигаасосанқонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Агентликтомонидан шартнома шартларига асосан пеня суммаси тўғри ҳисобланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмидақарздор айби бўлган ****, **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши кўзда тутилган. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай**** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. 3 Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил 15 июндаги ****сонли қарори 4-бандининг биринчи ва иккинчи қисмларида, ФКнинг ****моддасига мувофиқ суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини эътиборга олишлари тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Суд, тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблигини, тарафларнинг мулкий аҳволини, ўз навбатида **** **** ҳам жавобгар томонидан кечиктирилганлигини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб,пеняниқисман, яъни****.****.****сўмга қаноатлантиришни,қолган қисмини рад қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозимлиги белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра,мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдордадавлат божитўланиши лозим. Суд,даъвоқисман қаноатлантирилганлигисабаблисуд ****жавобгарнинг зиммасига юклашнива ундандаъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****, шунингдек Республика бюджетига21.****.****,5сўм давлат божиундиришнилозим топади. Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****, **** ва ****моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“**** **** **** **** XXI” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқаришагентлигинингБухоро вилояти ҳудудий бошқармаси фойдасига****.****.****сўм пеняҳамда олдиндан тўланган41.****сўм почта**** ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“**** **** **** **** XXI” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига21.****.****,5 сўмдавлат божиундирилсин. 4 Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****