Решение #2830391 economic_new

****2-2501/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** 2025йил22 декабрь Когон туманлараро иқтисодий суди,судья ****раислигида,****нинг котиблигида,****вакили**** (ишончнома асосида)нинг иштирокида,даъвогарАТ“Халқ****”манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармасинингжавобгар“**** **** ****”фермер хўжалигидан29.****.****сўммуддати ўтганфоизқарздорлигини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишниўзбиносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: АТ “Халқ****” (бундан буён матнда **** ёки даъвогардеб юритилади)манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади)судга даъво аризасибилан мурожаат қилиб,“**** **** ****”фермер хўжалиги (бундан буёнматнда жавобгарёки ФХдеб юритилади)дан 29.****.****сўммуддати ўтганфоизқарздорлигини ундиришнисўраган. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакилидаъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб, судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам жавобгар томониданмуддатиўтганкредитфоизи қарздорлигитўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантириб беришни сўрадива бу **** маълумотнома **** этди. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганПалатаҳамдажавобгар, вакил иштирокини таъминлашмади. Бироқ, Палата даъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосануларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд,**** вакилининг тушунтиришларинитинглаб, иш ҳужжатлариниўрганиб чиқиб,қуйидагиларга асосан даъвониқаноатлантиришни лозим топади. Даъво аризасива иш ҳужжатларидан кўринишича,**** ҳамда ФХўртасида****0 йил12 октябрдаБизнесовердрафт кредит лимити ҳисобидан чорва молларига озуқа ем олиш учун 12(ўн икки) оймуддатга, йиллик20(йигирма)фоиз устама тўлаш шарти билан50.****.****сўм кредит****тўғрисида****-сонликредит шартномаси (бундан буён матнда шартнома ёки кредит шартномаси деб юритилади) тузилган. **** томонидан кредит шартномаси шартлари лозим **** ****, жавобгарга50.****.****сўм миқдорда кредит маблағлари****.Бироқ, жавобгар томонидан кредитва унгаҳисобланганфоизларкредит шартномасидабелгиланган тартибдаҳамда муддатларда тўланмаган. 2 Когон туманлараро иқтисодий судининг ****101/****-сонли иши бўйича қабул қилинган ****1йил14 октябрдаги ҳал қилув қарори биланФХдан **** фойдасига49.****.****сўм кредит қарздорлиги, 5.****.**** сўм кредит фоизи, 21.**** сўм олдиндан тўланган почта ****ундирилган.Бироқ, жавобгар томонидан мавжуд кредит қарздорлиги ўз муддатида сўндирилмаганлиги сабабли суднинг мазкур ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб ****4йил1 январькунига қадаркредитга29.****.****сўм миқдорида фоиз қарздорлиги ҳисобланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига асосанагар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи (юридик шахс ёки фуқаро) қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади. Агар қарз шартномаси бўйича қарз олувчига турга хос аломатлари билан белгиланган ашёлар топширилса, уларнинг миқдори ва шакли (пул ёки натура ҳолидаги) шартномада кўзда тутилган ҳолларда фоизлар тўланиши керак. Фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари қарз шартномаси билан белгиланади.Агар фоизлар тўлаш тартиби ва муддатлари шартномада белгиланган бўлмаса, улар асосий қарзни қайтариш учун шартномада назарда тутилган тартибда ва муддатларда тўланади. ФК ****-моддасининг биринчива иккинчиқисмларига кўра,агар қонунчиликда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз олувчи қарз суммасини **** қайтармаган ҳолларда ушбу Кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган фоизлар тўланган бўлишидан қатъи назар, қарз қайтариб берилиши керак бўлган кундан бошлаб то у қарз берувчига қайтариб берилган кунгача бу сумма юзасидан ушбу Кодекснинг ****-моддаси биринчи ва иккинчи қисмларида назарда тутилган миқдорда фоизлар тўланиши керак. Агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмигаасосан**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Ушбу ҳолатда тарафлар ўртасидаги ****шартномадан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасигабиноан**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. 3 Жавобгарнинг **** олдидагимавжудмуддати ўтган кредитфоиз қарздорлиги иш материалларидаги кредит шартномаси, маълумотнома, суднинг****1йил14 октябрдаги****-сонлиҳал қилув қарори ва бошқа далиллар билан тасдиқланади.Мазкур ҳолатда суд, даъвони асосли деб ҳисоблайди. Даъвогарвакилитомонидан суд **** **** этилган22.12.****5йилдаги****-сонлимаълумотномагакўра, судга даъво аризаси билан мурожаат қилингандан сўнг ҳамжавобгар томонидан фоизқарздорлигитўланмаган.Шу сабаблисуд, даъвониқаноатлантиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчиваучинчи қисмларига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон РеспубликасиҚонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқБҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашнива ундан****фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****, шунингдекРеспублика бюджетига ****.**** сўм(29.****.*****2%) давлат божи ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг ****,****, ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъво аризасиқаноатлантирилсин. Жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигидандаъвогарАТ “Халқ****”фойдасига29.****.****сўммуддати ўтганфоизқарздорлиги ҳамда олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“**** **** ****” фермер хўжалигидан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнгқонунийкучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****